II SA/Wa 1630/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Teresa Zyglewska Protokolant referent stażysta Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy [...] w korpusie [...] Służby Celnej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Aktem mianowania z dnia [...] listopada 2009 r., doręczonym w dniu 26 listopada 2009 r., Dyrektor Izby Celnej [...], na podstawie art. 223 ust. 1 i 5 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służby Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), mianował M. G. na stopień służbowy [...] w korpusie [...] Służby Celnej z dniem 30 listopada 2009 r. W odwołaniu od powyższej decyzji (aktu mianowania) z dnia [...] listopada 2010 r., wniesionym do Szefa Służby Celnej za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej [...] w dniu 29 listopada 2010 r., M. G. zarzuciła: 1) rażące naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 k.p.a. oraz bezpośrednio w art. 7 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego (art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej) i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej zawarte w pismach: SC4/033/5/09/FRD/1578SC oraz SC6/066/28/09/2052PKPJ, 2) rażące naruszenie przepisu art. 7 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania przez odwołującą stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, 3) naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez błędną wykładnię pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego niezastosowanie przy rozstrzyganiu sprawy. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez mianowanie odwołującej na stopień w korpusie [...] Służby Celnej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji oraz wskazanie, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy wziąć pod uwagę dyspozycję art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu podał, że uchwałą z dnia 8 czerwca 2010 r. o sygn. akt II PZP 5/10 Sąd Najwyższy orzekł, iż rozstrzygnięcie co do mianowania funkcjonariusza na stopień służbowy na podstawie art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej podlega kontroli sądowoadministracyjnej w zakresie, w jakim dotyczy określenia korpusu służbowego. Powyższy pogląd podzielił w swoim orzecznictwie także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a zatem przesądzono, że akt mianowania wydany na podstawie powołanego przepisu jest w istocie decyzją administracyjną. Organ wskazał, iż w myśl art. 107 § 1 k.p.a., decyzja powinna zawierać m.in. pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w decyzji nie zawarł pouczenia o sposobie zaskarżenia tego aktu. Wady w zakresie braku lub nieprawidłowego pouczenia o środkach odwoławczych, nie mogą z woli ustawodawcy szkodzić stronie. W przypadku, gdy organ administracji publicznej błędnie pouczył stronę, że od decyzji nie służy odwołanie, czy też w ogóle tego nie uczynił i strona nie wniosła odwołania, może skutecznie dopełnić aktu wniesienia odwołania w każdej chwili, gdyż nie utraciła do niego uprawnienia w myśl wyraźnego przepisu prawa. Powyższe wynika z faktu, że w takich przypadkach 14-dniowy termin na wniesienie odwołania od tej decyzji "nie biegnie". Zatem przyjmuje się, że gdy strona wnosi odwołanie, wnosi je skutecznie, jeżeli nawet uchybiła terminowi. Szef Służby Celnej stwierdził ponadto, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, nie mógł mieć zastosowania w przypadku M. G. Z dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych wynika bowiem, iż w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, pełniła ona służbę na stanowisku [...] w stopniu [...]. W zaistniałej sytuacji obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej [...] było mianowanie funkcjonariuszki na stopień służbowy w korpusie [...] Służby Celnej na podstawie art. 223 ust. 5 ustawy. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. G. zarzuciła jej: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego niezastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy, 2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez: a) naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez działanie organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organów państwa na podstawie i w granicach prawa oraz art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. wyrażonej w tym przepisie zasady praworządności przez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, czyli art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje i pisemne polecenie Szefa Służby Celnej, b) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego zajmowania przez skarżącą stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, c) naruszenie art. 138 § 1 k.p.a., poprzez wydanie rozstrzygnięcia nieprzewidzianego w tym przepisie i rozstrzygnięcie sprawy tylko w zakresie korpusu, bez odniesienia się do stopnia służbowego. Z uwagi na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji, a nadto zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca podniosła w szczególności, iż od dnia 5 lipca 2004 r. do dnia 28 sierpnia 2009 r. zajmowała stanowisko kierownika referatu, które było związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Z tego stanowiska została odwołana dzień po podpisaniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. W związku z tym, że powyższa okoliczność miała miejsce przed dniem 31 października 2009 r., tj. przed datą wejścia w życie przedmiotowej ustawy, mianowanie skarżącej na stopień w korpusie [...] było obligatoryjne. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z powodów innych, niż podniesione w zarzutach skargi. Stosownie bowiem do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z treścią art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Jest to warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia odwołania. Jednocześnie w myśl art. 107 § 1 k.p.a., decyzja powinna zawierać m.in. pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. W przypadku, gdy w decyzji brak jest pouczenia o prawie odwołania, strona może, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, żądać jej uzupełnienia co do prawa odwołania, stosownie do art. 111 § 1 k.p.a. Wtedy zaś termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia odpowiedzi (art. 111 § 2 k.p.a.), nie ma zatem podstaw do stosowania instytucji przywrócenia terminu. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że M. G. odwołanie od aktu mianowania na stopień służbowy z dnia [...] listopada 2009 r., który posiada charakter decyzji administracyjnej, otrzymanego w dniu 26 listopada 2009 r., wniosła do organu odwoławczego w dniu 29 listopada 2010 r., a więc po ponad roku, czyli z uchybieniem terminu. Nie budzi również wątpliwości okoliczność, iż przedmiotowy akt mianowania nie zawiera pouczenia, czy i w jakim trybie służy od niego odwołanie, a adresatka nie żądała jego uzupełnienia. W takiej sytuacji, wbrew stanowisku Szefa Służby Celnej w tym zakresie i twierdzeniu, że termin do wniesienia przez skarżącą odwołania nie rozpoczął biegu, decyzja ta (akt mianowania) stała się ostateczna. Instytucją procesową mająca na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę, jest przywrócenie terminu przewidziane w przepisie art. 58 k.p.a. Jednakże skarżąca z instytucji takiej nie skorzystała, a należy zwrócić uwagę, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy jej zastosowanie mogło być rozważane. Wynika to przede wszystkim z błędnej oceny organu co do charakteru aktu mianowania (że nie jest decyzją administracyjną), skorygowanej dopiero poprzez orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz wspomnianego już braku pouczenia. Tak więc rozpatrzenie przez Szefa Służby Celnej odwołania skarżącej wniesionego z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości przewidzianej w art. 16 § 1 k.p.a. Konieczne było w takim przypadku stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie pierwszej z powołanych ustaw.