II SA/Wa 1632/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Asesor WSA Karolina Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. z siedzibą w L. na decyzję Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: - odrzucić skargę. R. z siedzibą w L., reprezentowana przez F. S. (Company Director), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] czerwca 2020 r. (nr [...]) o uchyleniu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., decyzji Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. (nr [...] ) o odmowie udostępnienia Spółce informacji publicznej oraz umorzeniu postępowania organu I instancji w całości. W uzasadnieniu skargi F. S. podał m. in., że Spółka, którą reprezentuje, jest zagraniczną osobą prawną. Zgodnie z art. 17 ust.1 ustawy z 4 lutego 2011 r. - Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. z 2015 r. poz. 1792), osoba prawna podlega prawu państwa w którym ma siedzibę, a zgodnie z ust. 3 tego przepisu, prawu temu podlegają m. in. kompetencje i zasady działania oraz powoływanie i odwoływanie członków organu czy reprezentacja. Z tego powodu, w ocenie strony skarżącej, przyjąć należy że jej reprezentacja, także przed sądem, powinna być oceniana na podstawie prawa brytyjskiego (prawa, w którym Spółka ma siedzibę). Z przepisów ustawy Companies Act 2006 wynika, że na stanowisko dyrektora Spółki prywatnej, a więc takiej jak skarżąca, może być powołana osoba fizyczna mająca ukończone 16 rok życia oraz że Spółka może być reprezentowana przez jednoosobową radę dyrektorów. Prowadzi to do wniosku, że F. S. który podpisał skargę jako "Company Director" Spółki, jest uprawniony do jej reprezentowania, zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowo-administracyjnym. Prezes NSA w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., z uwagi na to, że skarga została podpisana przez osobę niepełnoletnią, a więc nieposiadającą zdolności procesowej i nie działa za skarżącego przedstawiciel ustawowy, ewentualnie o jej oddalenie jako nieuzasadnionej, jeżeli brak zdolności procesowej zostanie uzupełniony na podstawie art. 58 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga podlega odrzuceniu. Skarżąca Spółka została założona w Wielkiej Brytanii, jej jedynym przedstawicielem i założycielem jest zgodnie z przepisami prawa brytyjskiego, F. S. - Company Director (dokumenty rejestrowe załączone m. in. do spraw o sygn. akt II SO/Wa 13/19, II SO/Wa 15/19). Sądowi z urzędu wiadomo jest, że F. S. urodził się [...] października 2002 r., a zatem w dacie złożenia niniejszej skargi (30 lipca 2020 r.) był osobą niepełnoletnią. Przepis art. 28 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. F. S. w dniu złożenia skargi nie był uprawniony do działania w imieniu spółki przez Sądem, nie posiadał, w myśl art. 26 § 1 p.p.s.a., pełnej zdolności procesowej. Trzeba mieć na uwadze, że zdolność procesową w danej sprawie sądowo-administracyjnej podlega ocenie na podstawie mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II CSK 323/09 (LEX nr 602680), "tylko przepis prawa materialnego, stanowiącego podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony". Spółka wniosła skargę na decyzję wydaną w sprawie dotyczącej informacji publicznej, a zatem zagadnienie zdolności procesowej należy rozpatrywać na gruncie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176). W orzecznictwie sądowym dotyczącym dostępu do informacji publicznej przyjmuje się, że wniosek o udostępnienie takiej informacji może złożyć wyłącznie osoba pełnoletnia. Osoby małoletnie nie mają uprawnienia do samodzielnego dokonywania czynności również w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym tego przedmiotu. Pogląd ten ma uzasadnienie w specyfice postępowania przed sądami administracyjnymi, które są sądami prawa. Prawo do uzyskania informacji publicznej - jakkolwiek szerokie - nie ma charakteru prawa absolutnego (por. postanowienie NSA z 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 672/17). Dalszej analizy wymaga jednakże okoliczność, czy F. S., jako osoba nieposiadająca pełnej zdolności sądowej na podstawie prawa polskiego, może skutecznie występować przed sądem jako przedstawiciel ustawowy osoby prawnej - Spółki utworzonej na podstawie przepisów prawa brytyjskiego – R. z siedzibą w L. Zdaniem Sądu, F. S. działający jako reprezentant (przedstawiciel) Spółki R. z siedzibą w L. jako osoba niepełnoletnia nie jest uprawniony do podejmowania samodzielnie przed sądem administracyjnym czynności procesowych w imieniu Spółki w niniejszej sprawie. Istota przedstawicielstwa ustawowego na gruncie prawa polskiego wyraża art. 96 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, dalej: "k.c."). Ten przepis określa je jako "umocowanie do działania w cudzym imieniu". Oznacza to, że ustawa przyznaje określonej osobie, o określonym statusie, prawo do dokonywania czynności prawnych w imieniu reprezentowanego podmiotu z bezpośrednim skutkiem prawnym dla niego. W analizowanym przypadku F. S., działając jako Company Director, dąży do dokonania w imieniu spółki R. Z siedzibą w L. określonej czynności prawnej polegającej na wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Musi on być zatem osobiście uprawniony do wniesienia skargi, by skutecznie wnieść ją również w imieniu Spółki. Inaczej mówiąc - w ramach podejmowania w charakterze pełnomocnika czynności prawnych w cudzym imieniu nie można czynić więcej niż działając we własnym imieniu. Zgodnie z treścią art. 26 § 1 p.p.s.a., zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych przyznaje się tylko osobom fizycznym mającym pełną zdolność do czynności prawnych. Jak stanowi z kolei art. 11 k.c. pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletniości. Jednakże na podstawie przepisów prawa brytyjskiego - Companies Act 2006, Section 157 - na stanowisko Company Director może zostać powołana osoba, która ukończyła 16 lat. Wobec niezgodności w tym zakresie norm prawa brytyjskiego z prawem polskim, w sprawie zachodzi konieczność zastosowania norm kolizyjnych. Te wyrażone zostały w art. 7 ustawy Prawo prywatne międzynarodowe. Według tego przepisu, prawa obcego nie stosuje się, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OPS 1/19 stwierdził, że "klauzula wyrażona w art. 7 ustawy Prawo prywatne międzynarodowe, stanowi zabezpieczenie przed skutkami zastosowania prawa obcego przewidującego rozwiązania sprzeczne z podstawowymi (m.in. konstytucyjnymi) wartościami akceptowanymi w polskim porządku prawnym." Prawa obcego nie stosuje się zatem, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (por również wyrok NSA z 28 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1112/16). W ocenie Sądu, skoro F. S. nie posiada według prawa polskiego zdolności procesowej do podejmowania czynności w postępowaniu prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, to nie może również skutecznie działać w tym postępowaniu jako przedstawiciel ustawowy spółki R. z siedzibą w L., z powołaniem się na prawo brytyjskie. Twierdzenie przeciwne kolidowałoby niewątpliwie z podstawowymi zasadami krajowego porządku prawnego, określającymi zdolność do samodzielnego działania w ramach stosunków prawnych, w tym stosunków o charakterze procesowym (por. np. postanowienie NSA z 19 listopada 2020 r. sygn. akt I OZ 941/20). Według art. 58 § 2 p.p.s.a., z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej skarżącego i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, uniemożliwiającego jego działanie, sąd odrzuci skargę wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony. Jest oczywiste, że żądanie uzupełnienia tego braku może mieć miejsce wówczas, gdy istnieje jakiekolwiek możliwość jego usunięcia. Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Spółka w chwili wniesienia skargi do Sądu posiadała jednoosobową radę dyrektorów w osobie F. S. (co zresztą przyznaje strona skarżąca w skardze), wobec czego niemożliwe jest konwalidowanie przez Spółkę czynności prawnych podejmowanych w jej imieniu przez niepełnoletniego wówczas F. S. W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.