II SA/Wa 1633/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Łukasz Krzycki Sędzia WSA – Danuta Kania Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spr.) Protokolant specjalista - Wiesława Jesiotr po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej – oddala skargę – Syan. akt II SA/Wa 1633/18 UZASADNIENIE Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 111 pkt 10, art. 115 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 173 ze zm.) oraz § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 670 ze zm.), z dniem [...] lipca 2018 r. zwolnił skarżącego [...] J. B. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. W uzasadnieniu podano, że skarżący J. B. w okresie od [...] sierpnia 2016 r. do [...] lipca 2018 r. przebywał w rezerwie kadrowej Dyrektora Departamentu Kadr i z dniem [...] lipca 2018 roku upływa 2-letni okres pozostawania oficera w rezerwie kadrowej. Z dokonanej analizy obsady stanowisk służbowych w Siłach Zbrojnych wynika, że brak jest możliwości wyznaczenia oficera na stanowisko służbowe, stosownie do posiadanego stopnia wojskowego, wojskowych kwalifikacji i doświadczenia zawodowego oraz stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych. Zgodnie z treścią art. 111 pkt 10 ustawy, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe z czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Departamentu Kadr pismem z dnia 24 maja 2018 r., poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej, a od dnia wszczęcia postępowania administracyjnego nie zaistniały nowe okoliczności, które pozwoliłyby organowi na podjęcie innego rozstrzygnięcia, natomiast argumenty podnoszone przez oficera w wystąpieniach nie wpłynęły na podjętą decyzję. W odwołaniu z dnia [...] lipca 2018 r. do Ministra Obrony Narodowej wskazując na dotychczasowy przebieg zawodowej służby wojskowej, zadeklarował chęć aktywnego pełnienia służby na rzecz SZ RP, a tym samym Ojczyzny podkreślając jednocześnie, że spełnia wszelkie wymogi formalne do dalszego pełnienia służby. zarówno pod względem wykształcenia, w tym także językowego, jak i posiadanego doświadczenia zawodowego. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], mając za podstawę art. 127 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 268a k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu - powołując się na zawarta w nim argumentację organu pierwszej instancji i opisany powyżej stan faktyczny - podał, że art. 11 pkt 10 ustawy, który stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, ma charakter obligatoryjny. Zatem podjęta decyzja nie wymaga uzasadnienia z punktu widzenia uwzględniania słusznego interesu strony i interesu społecznego, w tym przypadku - potrzeb Sił Zbrojnych, zdefiniowanych w art 6 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy pragmatycznej, jako celowości zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej. Wskazano, że podjęcie decyzji w sprawie wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe leży w gestii właściwego organu wojskowego, który w ramach przyznanych mu kompetencji posiada wyłączne prawo do kształtowania polityki kadrowej, zgodnie z potrzebami Sił Zbrojnych. Ponadto pełnienie służby na określonym stanowisku nie jest uzależnione od istnienia wolnego stanowiska, lecz od potrzeb Sił Zbrojnych. O tym natomiast, czy istnieje potrzeba wyznaczenia określonej osoby na stanowisko służbowe decyduje nie żołnierz, lecz właściwy organ wojskowy. W świetle powyższego, argument podnoszony przez skarżącego, iż spełnia wszelkie wymogi formalne do dalszego pełnienia służby, zarówno pod względem wykształcenia, w tym także językowego, jak i posiadanego doświadczenia zawodowego, nie daje podstaw do twierdzenia, że istnieje realna możliwość wyznaczenia oficera na stanowisko służbowe. O "realności" wyznaczenia decyduje autonomicznie uprawniony organ, w ramach przyznanych mu prerogatyw. W sytuacji kiedy organ ten do dnia upływu okresu przebywania żołnierza w rezerwie kadrowej z możliwości wyznaczenia skarżącego nie skorzystał, okoliczność istnienia nieobsadzonych stanowisk stała się bezprzedmiotowa dla meritum rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Ponadto jeżeli właściwy organ, w czasie pozostawania żołnierza zawodowego w rezerwie kadrowej, dokonał analizy możliwości wyznaczenia podoficera na inne stanowisko i w wyniku takiej analizy doszedł do wniosku, że brak jest możliwości zaproponowania innego stanowiska służbowego, to przepis art. 111 pkt 10 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi samodzielną podstawę zwolnienia ze służby. Ponadto przepis art. 111 pkt 10 ustawy stanowi samodzielną podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej żołnierza przeniesionego do rezerwy, niezależną od trybu przewidzianego w art. 45 ust. 3 tej ustawy, Z przepisów ustawy z 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie wynika, aby organy wojskowe były zobligowane do proponowania żołnierzowi przebywającemu w rezerwie kadrowej innego równorzędnego lub wyższego stanowiska służbowego i by dopiero odmowa jego objęcia dawała organowi podstawę do zwolnienia ze służby w trybie art. 111 pkt 10 tej ustawy. Zatem nie można organowi zarzucić podjęcia rozstrzygnięcia dowolnego, arbitralnego, nie mającego oparcia w materiale dowodowym sprawy i Dyrektor Departamentu Kadr był zobowiązany do wydania negatywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia. Reasumując, po przeprowadzonym ponownym postępowaniu administracyjnym stwierdzono, że organ I instancji nie naruszył prawa i zaskarżony rozkaz personalny jest prawidłowy, a brak jest nowych okoliczności faktycznych oraz prawnych, które uzasadniałyby konieczność uwzględnienia wniesionego odwołania. Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego błędnej daty rozpoczęcia okresu pozostawania w rezerwie kadrowej określonej w rozkazie personalnym Dyrektora Departamentu Kadr Nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. podniesiono, że nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący przebywał w rezerwie kadrowej nie od dnia [...] października 2016 r., ale od dnia [...] sierpnia 2016 r., co zostało stwierdzone ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. Powyższe uzasadnienie zostało poparte stanowiskiem judykatury. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący J. B. nie zgodził się z zaskarżą decyzją i podał, że jest nim mowa o podoficerze, co może wskazywać, iż postępowanie wobec niego nie było w ogóle rozpatrywane, a tekst został skopiowany z innego dokumentu, który był przygotowany dla innej osoby, która znalazła się w podobne] sytuacji kadrowej, jak on. Kolejnym faktem wzbudzającym jego wątpliwość co do rzetelności rozpatrzenia odwołania jest fakt, iż jego Teczka Akt Personalnych (TAP), zaraz po wydaniu rozkazu przez organ pierwszej instancji, została w trybie pilnym przesłana z Departamentu Kadr MON do WKU w S., bez oczekiwania na 14 dniowy okres odwoławczy i według jego wiedzy, TAP został odebrany w WKU w S. w dniu [...] lipca 2018 r., tj. dzień przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Wskazuje to na to, że postępowanie w związku z jego odwołaniem realizowane było bez wglądu na istotne materiały kadrowe zawarte w TAP. Dodatkowo, zaskarżona decyzja nie zawiera żadnych argumentów merytorycznych. W dalszej części wskazał na stan faktyczny sprawy, który miał doprowadzić do podjęcia zaskarżonej decyzji kładąc nacisk na fakcie, że opieszałości w działaniu MON w kontekście odpowiedzi na zaskarżone przez niego w przeszłości decyzje i rozkazy personalne, zaś pismo do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zostało uznane jako skarga i Biuro Bezpieczeństwa Narodowego, w imieniu Prezydenta RP, skoncentrowało się na stronie formalnej odwołania go z SKW i przeniesienia do rezerwy kadrowej DK MON, co w oczywisty sposób było zgodne z obowiązującymi przepisami i co znalazło odzwierciedlenie w piśmie z BBN z dnia [...] listopada 2017 r. W dalszej części skupił się na fakcie przesyłanych pism do Dyrektora Departamentu Kadr MON oraz ponownie do Prezydenta RP, jak również do Ministra Obrony Narodowej. Następnie przedstawił przebieg zawodowej służby wojskowej, która - w jego ocenie – charakteryzowała się nagradzaniem, zaangażowaniem, wysokim standardem i skutecznością wykonywanych obowiązków oraz wysokimi ocenami w trakcie opiniowania. Uważa ponadto, że wprowadzenie zapisu art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2013 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i ciągłe powoływanie się na ten przepis w każdym dokumencie kadrowym dotyczącym jego sytuacji zawodowej, jest jedynie usankcjonowaniem i wygodnym uzasadnieniem nieudolności i niewydolności organu kadrowego MON. Przepis ten stanowi również bardzo wygodną podstawę do pozbywania się w świetle prawa z szeregów armii osób niewygodnych, problematycznych i kontrowersyjnych. W odpowiedzi na skargę. Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 173 ze zm.). żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową: 1) na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 1 i art. 24 ust. 1; 2) w rezerwie kadrowej; 3) w dyspozycji. Z kolei w myśl art. 20 ust. 1 ustawy, żołnierz zawodowy zwolniony z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego może być przeniesiony do rezerwy kadrowej organu określonego w ust. 3, jeżeli przewiduje się wyznaczenie go na inne stanowisko służbowe, zaś według ust. 2 tegoż przepisu, okres pozostawania żołnierza zawodowego w rezerwie kadrowej nie może być jednorazowo dłuższy niż dwa lata dla żołnierza służby stałej i sześć miesięcy dla żołnierza służby kontraktowej. W rozpoznawalnej sprawie bezspornym jest, że po odwołaniu skarżącego [...] J. B. od rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. w pkt 2) uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej okresu pozostawania w rezerwie kadrowej od dnia [...] kwietnia 2016 r. do dnia [...] października 2016 r. i ustalił nowy okres pozostawania w rezerwie kadrowej od dnia [...] sierpnia 2016 r. do dnia [...] lutego 2017 r. Następnie Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej rozkazem personalnym z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], z dniem [...] lutego 2017 r. przedłużył skarżącemu okres pozostawania w rezerwie kadrowej do dnia [...] sierpnia 2017 r. Kolejnym rozkazem personalnym Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], z dniem [...] sierpnia 2017 r. przedłużył okres pozostawania skarżącego w rezerwie kadrowej do dnia [...] lutego 2018 r., a następnie ten sam organ rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], przedłużył skarżącemu okres pozostawania w rezerwie kadrowej do dnia [...] lipca 2018 r. Zatem okres pozostawania skarżącego w rezerwie kadrowej wynosił 2 lata. Zaznaczenia przy tym wymaga, że podjęcie decyzji w sprawie przeniesienia żołnierza zawodowego, zwolnionego z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego, do rezerwy kadrowej, jeżeli przewiduje się wyznaczenie go na inne stanowisko służbowe, leży w gestii właściwego organu wojskowego, który w ramach przyznanych mu kompetencji posiada wyłączne prawo do kształtowania polityki kadrowej, zgodnie z potrzebami Sił Zbrojnych. Pełnienie służby na określonym stanowisku nie jest bowiem uzależnione od istnienia wolnego (dowolnego) stanowiska, lecz od potrzeb Sił Zbrojnych. O tym natomiast, czy istnieje potrzeba wyznaczenia określonej osoby na stanowisko służbowe decyduje nie żołnierz, lecz samodzielnie właściwe organy wojskowe. Dodać przy tym należy, iż przeniesienie żołnierza zawodowego do rezerwy kadrowej nie stanowi gwarancji wyznaczenia tego żołnierza na stanowisko służbowe. Trzeba bowiem mieć na względzie, iż ustawodawca - wprowadzając do wojskowej ustawy pragmatycznej przepis art. 111 pkt 10 - dopuścił możliwość, że w okresie pozostawania w rezerwie kadrowej żołnierz zawodowy nie zostanie wyznaczony na stanowisko służbowe. Zwrócić również należy uwagę, że celem instytucji rezerwy kadrowej jest usytuowanie żołnierza zawodowego, który z rożnych powodów został zwolniony z zajmowanego stanowiska służbowego, w dalszej służbie, przy uwzględnieniu jednakże potrzeb Sił Zbrojnych, co wynika z art. 20 ust. 1 w związku z art. 35 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe, w drodze decyzji, stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, w zależności od wymaganych kwalifikacji zawodowych, posiadanej oceny w opinii służbowej oraz modelu przebiegu służby w poszczególnych korpusach osobowych (grupach osobowych). Z kolei zgodnie z brzmieniem art. 111 pkt 10 cytowanej już ustawy pragmatycznej, który stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej, a na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r., poz. 670 ze zm.), w przypadku przebywania żołnierza w rezerwie kadrowej i niewyznaczenia go do końca okresu pozostawania w rezerwie kadrowej na stanowisko służbowe organ, o którym mowa w art. 20 ust. 3 ustawy, występuje do organu zwalniającego, jeżeli sam nie jest tym organem, z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej i - na podstawie ust. 2 tegoż przepisu - w przypadku, o którym mowa w ust. 1, organ zwalniający. ustalając w decyzji datę zwolnienia, określa ją na pierwszy dzień po upływie okresu pozostawania w rezerwie kadrowej. W judykaturze jednolicie wskazuje się, iż przepis art. 111 pkt 10 ustawy pragmatycznej stanowi samodzielną podstawę materialnoprawną do zwolnienia żołnierza ze służby, niezależną od innych, ustanowionych w ustawie o służbie wojskowej, trybów rozwiązania stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Z przepisu tego wynika, że w przypadku spełnienia przewidzianych tam przesłanek, zwolnienie żołnierza ze służby nie zależy od swobodnego uznania właściwego organu wojskowego, lecz w takich sytuacjach jest obligatoryjne. Zastosowanie tej instytucji uwarunkowane jest zatem wyłącznie wykazaniem, że upłynął okres przeniesienia żołnierza do rezerwy kadrowej oraz że w tym czasie żołnierz ten nie został wyznaczony na inne stanowisko służbowe. Omawiany przepis nie zawiera natomiast warunku uzależniającego jego zastosowanie od uprzedniego wykazania, z jakich przyczyn żołnierz nie został wyznaczony na inne stanowisko służbowe. Wystarczająca jest w tym zakresie analiza możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, przy czym analizę tę należy rozumieć jako wewnętrzne działanie organu, prowadzone na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej. Wyznaczenie żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe należy bowiem do uprawnionego organu wojskowego, któremu w ramach przyznanych kompetencji przysługuje wyłączne prawo do kształtowania polityki kadrowej, zgodnie z potrzebami Sił Zbrojnych. Wskazać również należy, iż z omawianych przepisów nie wynika, aby – w przypadku zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej - po stronie organu wojskowego istniał obowiązek wykazania braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, jak to jest wymagane w przypadku wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego przez organ wojskowy. Brak jest też obowiązku w zakresie badania przyczyn niewyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe w okresie pozostawania w rezerwie kadrowej, a tym bardziej przyczyn braku możliwości pozytywnego załatwienia wniosku żołnierza o przedłużenie rezerwy kadrowej w celu poszukiwania adekwatnego stanowiska służbowego. Zagadnienia właściwego "zagospodarowania" kadry wojskowej pozostającej w rezerwie kadrowej muszą być przez organy wojskowe wnikliwie rozważone, ale następuje to w postępowaniu poprzedzającym wszczęcie procedury zwolnieniowej. Skoro wyznaczenie na stanowisko służbowe odbywa się w innym postępowaniu, prowadzonym w oparciu o inne przepisy, to nie może ulegać wątpliwości, że w znaczeniu zarówno procesowym jak i materialnym są to odrębne sprawy od tych związanych z rozwiązaniem stosunku służbowego. Analizowanie propozycji wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe odbywa się jeszcze w okresie jego pozostawania w rezerwie kadrowej. Dopiero po stwierdzeniu, że brak jest możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko, organ zobowiązany jest do wszczęcia odrębnego postępowania celem zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Jeżeli zatem ustawa pragmatyczna rozróżnia instytucje wyznaczenia na stanowisko służbowe i instytucję rozwiązania stosunku służbowego oraz odrębnie reguluje związane z tym materie, to oczywistym jest, że ustalenia w pierwszym zakresie nie są i nie mogą być elementem stanu faktycznego procedury zwolnieniowej. Niedopuszczalne bowiem jest wprowadzanie do hipotetycznego stanu faktycznego art. 111 pkt 10 ustawy o służbie wojskowej, hipotetycznego stanu zapisanego w odrębnych przepisach prawa materialnego, regulujących odrębną materię wyznaczania na stanowisko służbowe. Podkreślić należy, że działania organu związane z wyznaczeniem żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe nie stanowią jednego z etapów postępowania w sprawie zwolnienia ze służby. Kwestie te rozpatrywane i rozstrzygane są w samodzielnym postępowaniu. Wszczęcie procedury w sprawie rozwiązania stosunku służbowego na omawianej podstawie jest obligatoryjne, ale tylko wówczas, gdy wynik wspomnianych poszukiwań nowego stanowiska służbowego jest negatywny. Skoro zatem skarżący [...] J. B. pozostawał w rezerwie kadrowej 2 lata (do dnia [...] lipca 2018 r.) i w tym czasie nie wyznaczono go na stanowisko służbowe, to organ, nie mając żadnego luzu decyzyjnego, był związany treścią art. 111 pkt 10 ustawy pragmatycznej i musiał wymienionego oficera zwolnić z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lipca 2018 r. Wskazać również należy skarżącemu że epizod związany z wpisaniem w uzasadnieniu decyzji słowa dotyczącego "podoficera" oraz przekazanie TAP do WKU w S., nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. U. z 2018, poz. 1302), należało orzec jak w sentencji wyroku.