II SA/Wa 164/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska Anna Mierzejewska Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2011 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowania za używanie lokalu mieszkalnego oddala skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (dalej: WAM) decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r., wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania D. C., uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. nr [...] z dnia [...] września 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Lokal mieszkalny nr [...] położony w M. przy ul. [...] został przydzielony [...] D, C,, żołnierzowi służby terminowej, jako kwatera zastępcza, na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., wydanej przez Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] WAM w W., na czas trwania kontraktu, tj. do dnia 31 grudnia 2008 r. Zainteresowany pełnił wówczas służbę wojskową w Jednostce Wojskowej Nr [...] w M. D. C. został zwolniony z dniem 31 grudnia 2006 r. z zawodowej służby wojskowej na podstawie rozkazu personalnego Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] października 2006 r., na skutek wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego. Pismem z dnia [...] lipca 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego [...] WAM w W. wezwał D. C. do dobrowolnego opróżnienia i opuszczenia wraz z osobami wspólnie zamieszkującymi zajmowanej kwatery zastępczej nr [...] przy ul. [...] w M. Jednocześnie organ poinformował, że w przypadku nieopuszczenia przedmiotowej kwatery w terminie 30 dni od daty doręczenia wezwania - Agencji, na podstawie art. 41 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, przysługuje oprócz opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich odszkodowanie w wysokości 200% wartości opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. Pismo powyższe zostało doręczone do wiadomości również żonie zainteresowanego I. C. Wobec niezwolnienia lokalu w zakreślonym terminie, pismem z dnia [...] października 2009 r. organ I instancji powiadomił D. C. o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zwolnieniu zajmowanej kwatery zastępczej, w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego [...] WAM w W. zobowiązał D. C. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami do zwolnienia i przekazania do dyspozycji Agencji kwatery zastępczej położonej w M. przy ul. [...]. Na skutek wniesionego przez stronę odwołania Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] uchylił przedmiotową decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na brak ustalenia wszystkich stron postępowania, a także brak w decyzji pełnego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Ponownie rozpatrując sprawę, pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego [...] WAM w W. powiadomił D. C. i I. C. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wydania decyzji o zwolnieniu przez ww. kwatery zastępczej przy ul. [...] w M. Następnie pismem z dnia [...] maja 2010 r. organ wezwał D. C. do złożenia oświadczenia, czy w przedmiotowym lokalu zamieszkują osoby wymienione w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, wobec których organ agencji występuje do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu i orzeczenie o uprawnieniu do lokalu socjalnego. Oświadczenie wypełnione przez stronę wpłynęło do organu 21 maja 2010 r. Wynikało z niego, że w przedmiotowym lokalu oprócz D. C. i jego żony I. C., zamieszkuje dwoje małoletnich dzieci. Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. organ powiadomił D. C. i I. C. o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego, przed wydaniem decyzji. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2010 r., wydaną na podstawie art. 46 ust. 3 i 6 oraz art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego [...] WAM w W. zobowiązał D. C. oraz I. C. do zwolnienia wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami i przekazania do dyspozycji Agencji kwatery zastępczej w M. przy ul. [...] oraz uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich ustalonych zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu bez tytułu prawnego, miesięcznie za każdy miesiąc jego zajmowania, począwszy od dnia 23 sierpnia 2008 r. do dnia opróżnienia tego lokalu. Od powyższej decyzji D. C. wniósł odwołanie. W odwołaniu podniósł, że nie ma się gdzie wyprowadzić z przedmiotowego lokalu i nie stać go na wynajęcie innego lokalu. Zarzucił, że po 11 latach służby zmuszono go do zwolnienia się z wojska. Wniósł o zmianę przedmiotowej decyzji i zawarcie umowy najmu. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r., wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] WAM w W. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, wskazując na treść art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143) podniósł, iż podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 41 ust. 3 i 6 w związku z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r. Organ podkreślił, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy zostały spełnione przesłanki określone w art. 41 ust. 3 ww. ustawy. D. C. został bowiem zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed nabyciem uprawnień do emerytury wojskowej, na skutek wypowiedzenia dokonanego przez niego i bezspornie po jego stronie oraz innych osób zamieszkujących w lokalu, wcześniej przyznanym żołnierzowi zawodowemu, leży obowiązek zwolnienia przedmiotowego lokalu. Organ zaznaczył jednocześnie, że D. C. miał świadomość tego, że przedmiotowy lokal został mu przydzielony tylko na czas trwania kontraktu na pełnienie służby terminowej, a zatem składając wypowiedzenie stosunku służbowego winien liczyć się z wynikającymi z tego konsekwencjami, między innymi koniecznością zwolnienia przydzielonego lokalu. Organ potwierdził też, że strona jest zobowiązana, na mocy art. 41 ust. 6 ustawy, do zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości opłat za używanie lokalu. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji błędnie jednak wskazał w decyzji termin początkowy powstania obowiązku uiszczania należnych opłat oraz odszkodowania na dzień 23 sierpnia 2008 r. W świetle przepisu art. 41 ust. 6 ustawy odszkodowanie jest należne bowiem dopiero za każdy rozpoczęty miesiąc liczony po upływie terminu 30 dni od dnia doręczenia osobom wezwania do opuszczenia lokalu mieszkalnego, nie zaś jak przyjął organ po upływie miesiąca od dnia doręczenia wezwania. Ponadto, organ I instancji nie zastosował się do treści art. 37a ust. 2 ustawy, który ma w niniejszej sprawie zastosowanie stosownie do brzmienia art. 41 ust. 8 tej ustawy. Organ I instancji nie określił bowiem konkretnej wysokości należnych opłat za używanie lokalu oraz opłat pośrednich i kwoty odszkodowania, ograniczając się jedynie do ogólnikowego wskazania takiego obowiązku. Dlatego też przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji winien prawidłowo wskazać datę z jaką powstał dla stron postępowania obowiązek uiszczenia opłat i odszkodowania oraz wysokość tych należności. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. C. oświadczył, iż ma świadomość tego, że utracił tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Stwierdził jednocześnie, że nie ma się gdzie wyprowadzić z zajmowanego lokalu i nie stać go też na zapłatę odszkodowania. Zaznaczył, że jego rodzina znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Podkreślił też, że ma głęboki żal do organów wojskowych, gdyż po prawie 11 latach służby zmuszono go do zwolnienia się. Zabrakło mu tym samym tylko 4 lat do uzyskania uprawnień emerytalnych. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ zaznaczył, iż kwestie podniesione w skardze nie mają związku z wydanym rozstrzygnięciem, gdyż w sprawie zachodziły przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga D. C. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2010 r. uchylająca decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] WAM w W. z dnia [...] września 2010 r. i przekazująca sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, nie narusza prawa. Zaskarżona decyzja Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wydana została na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., który stanowi, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Powołany przepis stanowi swego rodzaju wyłom w przyjętej w kodeksie konstrukcji postępowania odwoławczego, którego celem jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy może wydać taką decyzję tylko wówczas, gdy w postępowaniu toczącym się przed organem I instancji nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego w ogóle lub w znacznej części, a organ II instancji nie może sam przeprowadzić postępowania uzupełniającego w trybie art. 136 k.p.a. W pozostałych przypadkach organ odwoławczy zobowiązany jest podjąć decyzję merytoryczną rozstrzygającą sprawę. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej uchylił na podstawie tego przepisu decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] WAM w W. z uwagi na naruszenie przez organu I instancji przepisów postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego w stopniu istotnym dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał dostrzeżone zaniedbania w postępowaniu organu I instancji, zalecając jednocześnie, jakie okoliczności powinny być wzięte pod uwagę przez ten organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Rozstrzygnięcie to, w oparciu o analizę materiałów postępowania administracyjnego oraz w świetle ustaleń poczynionych przez organ odwoławczy, należy uznać za prawidłowe. Jak słusznie zauważył bowiem Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, treść przepisu art. 37a w zw. z art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r., (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.) obligowała organ I instancji do zawarcia w decyzji nakazującej opróżnienie lokalu mieszkalnego także rozstrzygnięcia odnośnie wysokości należnych opłat i odszkodowania. Organ I instancji w decyzji ograniczył się natomiast do stwierdzenia, że strony są zobowiązane do uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich ustalonych zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu bez tytułu prawnego, miesięcznie za każdy miesiąc jego zajmowania, począwszy od dnia 23 sierpnia 2008 r. do dnia opróżnienia lokalu, bez określenia ich konkretnej wysokości. Błędnie przy tym wskazał w decyzji datę początkową liczenia tych należności. W sytuacji zatem, gdy organ odwoławczy uznał za prawidłowe zawarte w decyzji organu I instancji rozstrzygnięcie zobowiązujące strony do opróżnienia kwatery zastępczej, a jednocześnie nie był władny ustalić wysokości należnych opłat i odszkodowania, prawidłowo wydał rozstrzygnięcie następcze w postaci przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, przy odpowiednim zastosowaniu art. 138 § 2 k.p.a. W świetle powyższych ustaleń brak podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem prawa. Należy jednocześnie zaznaczyć, że od decyzji wydanej przez organ I instancji w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, stronom będzie przysługiwało ponownie odwołanie do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, a od decyzji tego organu skarga do sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.