II SA/Wa 1642/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant Małgorzata Płodzicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości W dniu 29 marca 2007 r. B. K. skierowała do Rzecznika Praw Obywatelskich w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie następujących dokumentów (nazwanych przez nią dowodami): 1. rozliczenia kosztorysowego tzw. szczegółowej kalkulacji kosztów budowy pawilonu handlowo-usługowego przy ul. [...] w B. przez B. w B. z roku 1992, 2. wyciągu z kont bankowych podpisanego przez osoby upoważnione i opatrzonego pieczęcią banku odnośnie kredytu bankowego z 1990, 1991, 1992 zaciągniętego przez B. w B. na budowę tegoż pawilonu. W odpowiedzi udzielonej B. K. w dniu 6 kwietnia 2007 r. wskazano, że przedmiotowy wniosek skierowała do niewłaściwego adresata, gdyż Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest w posiadaniu wskazanych dokumentów, ani też ich nie wytworzył. Następnie w dniu 26 kwietnia 2007 r. wpłynęło do organu pismo B. K. nazwane odwołaniem, w którym zakwestionowała udzieloną jej odpowiedź, twierdząc, że żądane przez nią dokumenty winny się znajdować w aktach spraw prowadzonych przez Rzecznika Praw Obywatelskich pod nr [...],[...]. W dniu [...] maja 2007 r. Rzecznik Praw Obywatelskich na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 17 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 107 kpa, a także § 5 Zarządzenia Rzecznika Praw Obywatelskich nr 1/2002 z dnia 16 stycznia 2002 r. w sprawie zakresu i sposobu udostępniania przez Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich informacji publicznych wydał decyzję nr [...] o odmowie udostępnienia informacji żądanej we wniosku z dnia 29 marca 2007 r. oraz piśmie z dnia 26 kwietnia 2007r. Organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że nie jest w posiadaniu żądanych dokumentów. Zwrócono uwagę, że skarżąca została poinformowana o prawnych możliwościach uzyskania wskazanych dokumentów w ramach procesu cywilnego, w którym jest stroną. Rzecznik Praw Obywatelskich decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] maja 2007 r. W skardze do Sądu, B. K. zarzuciła organowi wydanie kwestionowanej decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie skarżącej, przy wydaniu zaskarżonej decyzji, naruszone zostały zasady współżycia społecznego, zasady państwa prawa i prawa konstytucyjnego, zasada prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu obywatela, a także jawności. Ponadto w ocenie wnoszącej skargę, organ naruszył przepisy ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147 ze zm.), Konstytucji RP, Kodeksu karnego oraz Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993, Nr 61, poz. 284). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi, wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Rzecznik Praw Obywatelskich należy do kategorii podmiotów obowiązanych do udzielenia informacji, to jednak zważywszy, że w swoich zasobach archiwalnych nie posiada żądanych przez skarżącą dokumentów, oczywiste jest, iż nie może ich udostępnić. Wbrew przekonaniom skarżącej potrzebne jej do prowadzonego procesu cywilnego dokumenty w postaci rozliczenia kosztorysowego oraz wyciągów bankowych nie były przez Rzecznika badane w związku z wniesionym przez skarżącą w 2001 r. wnioskiem o pomoc w sprawie "wyłudzenia" od skarżącej pieniędzy przez B. Gdy skarżąca zwróciła się do RPO w tej sprawie, kwestia istnienia po jej stronie obowiązku spłaty kredytu zaciągniętego przez B. na pokrycie kosztów budowy lokalu skarżącej była już prawomocnie rozstrzygnięta w postępowaniu cywilnym i nie mogła być przedmiotem działań Rzecznika, o czym skarżąca została poinformowana pismem z dnia 6 września 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę B. K. pod tym kątem, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż powołane w skardze. Zgodnie bowiem z art. 134 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że Rzecznik Praw Obywatelskich, realizuje cele i zadania o charakterze publicznym. Wynika to wprost z przepisu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147 ze zm.), który stanowi, że jego zadaniem jest strzeżenie wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji oraz w innych aktach normatywnych. W świetle powyższych regulacji nie ulega wątpliwości, że Rzecznik Praw Obywatelskich jest podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udostępnienia informacji, mającej charakter informacji publicznej. Należy jednak podkreślić, że zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazany wyżej podmiot obowiązany jest do udostępniania informacji publicznej pod warunkiem, że informacje te są w jego posiadaniu. Zgodnie z art. 16 ust. 1 powoływanej ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania w tym przedmiocie następuje w drodze decyzji. Tego rodzaju rozstrzygnięcie, stosownie do treści art. 22 ustawy, może być wydane jednak wówczas, gdy wchodzi w grę zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy, a organ odmawia udzielenia informacji z uwagi na ochronę danych osobowych, tajemnicę zawodową, służbową, państwową, skarbową, statystyczną czy inną tajemnicę ustawowo chronioną bądź prawo do prywatności albo zachodzi podstawa do umorzenia postępowania w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 tej ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2002 r., sygn. akt II SA 3301/02). W zależności od rodzaju tajemnicy wnioskodawcy służy wówczas, po wyczerpaniu środków zaskarżenia, bądź skarga do sądu administracyjnego, bądź powództwo do sądu powszechnego. Skoro organ w niniejszej sprawie stwierdził, że nie posiada żądanych przez skarżącą w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej informacji, to winien jedynie powiadomić wnoszącą o ich udostępnienie, iż jej wniosek, jako niedotyczący informacji publicznej, nie znajduje podstaw w przepisach obowiązującego prawa. Wydanie natomiast decyzji w sytuacji, gdy przepisy prawa nie przewidują takiej formy działania, oznacza wydanie jej bez podstawy prawnej i skutkuje stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy mimo tego zawiadomienia strona nadal uważa, iż żądane informacje są informacją publiczną i powinny być udzielone w trybie wnioskowym na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, to ma prawo do kwestionowania bezczynności organu. W przypadku skargi na bezczynność, Sąd dokonuje kwalifikacji żądanych informacji i w zależności od ich charakteru podejmuje stosowne rozstrzygnięcie. Stwierdzając lub nie stwierdzając bezczynności organu w zakresie informacji publicznej ocenia wówczas prawidłowość dokonania przez organ kwalifikacji wniosków. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 132, a w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji na mocy art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.