II SA/Wa 1642/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Ewa Grochowska-Jung (spr.) Protokolant asystent sędziego Monika Michnik-Misterek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi R. Z. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – oddala skargę – Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Komendant Miejski Policji w L. uznał nadkom. R. Z. winną popełnienia zarzucanego jej przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej poprzez niewykonanie polecenia Komendanta Miejskiego Policji w C. w wyznaczonym przez niego ustnie terminie. W związku z tym organ wymierzył obwinionej karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Od powyższego orzeczenia obwiniona wniosła w dniu [...] lutego 2012 r. (data stempla pocztowego) odwołanie. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. L. Komendant Wojewódzki Policji odmówił przyjęcia odwołania, ze względu na to, że odwołanie zostało wniesione po terminie. W dniu [...] marca 2012 r. do L. Komendanta Wojewódzkiego Policji wpłynął wniosek R. Z. z dnia [...] marca 2012 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w L. z dnia [...] stycznia 2012 r. Skarżąca jako podstawę prawną wniosku powołała art. 58 i art. 59 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Do wniosku dołączyła też odwołanie z dnia [...] lutego 2012 r. od przedmiotowego orzeczenia dyscyplinarnego. L. Komendant Wojewódzki Policji postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., działając na podstawie art. 135 p ust. 1 ustawy o Policji (Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687) w związku z art. 126 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. nr 89, poz. 555 ze zm.), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w L. z dnia [...] stycznia 2012 r. o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe R. Z., wobec braku uprawdopodobnienia przez skarżącą, że niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych. Rozstrzygniecie doręczono obwinionej za pośrednictwem poczty w dniu [...] kwietnia 2012 r. Na powyższe postanowienie R. Z. wniosła do Komendanta Głównego Policji zażalenie z dnia [...] kwietnia 2012 r., w którym m. in. wskazała, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania był fakt, iż w okresie kierowania i awizowania przesyłki z orzeczeniem (nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w L. z dnia [...] stycznia 2012 r. o wymierzeniu kary dyscyplinarnej) w miejscu jej zamieszkania, tj. C. ul. [...] , przebywała w miejscowości odległej o 15 km od C. u swojej mamy – W. A., której stan zdrowia wymagał opieki, dlatego nie mogła osobiście odebrać przedmiotowej korespondencji. Nadto podniosła, iż z treści postanowienia nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. o odmowie przyjęcia odwołania wobec jego wniesienia po terminie, wynika, ze orzeczenie nr [...] stało się prawomocne z dniem [...] lutego 2012 r. z uwagi na uznanie fikcji prawnej doręczenia. Pomimo tego jednak w dniu [...] lutego 2012 r. I Zastępca Komendanta Miejskiego Policji w C. doręczył jej osobiście wymienione wyżej orzeczenie, w związku z czym, stosując się do zawartego w orzeczeniu pouczenia, w dniu [...] lutego 2012 r. złożyła odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji w L., które w jej ocenie powinno zostać potraktowane jako złożone w terminie. W złożonym zażaleniu skarżąca wskazała również, iż błędnie przyjęto fikcję prawną doręczenia orzeczenia jej obrońcy w dniu [...] stycznia 2012 r., bowiem pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. poinformowała rzecznika dyscyplinarnego o zmianie jego miejsca zamieszkania (adresu do korespondencji). Z tego względu doręczenie przesyłki do obrońcy powinno nastąpić pod nowy, podany w wymienionym piśmie adres. Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 135 p ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.) w związku z art. 126 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. nr 89, poz. 555 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż zgodnie z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji, w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dalej k.p.k., dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W myśl dyspozycji art. 122 § 1 k.p.k., czynność procesowa dokonana po upływie terminu zawitego jest bezskuteczna. Terminem zawitym jest zaś m. in. termin do wniesienia środków zaskarżenia (art. 122 § 2 k.p.k.). Kwestia niedotrzymania, przywrócenia i odmowy przywrócenia terminu zawitego uregulowana natomiast została w art. 126 k.p.k., w myśl którego, jeżeli niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, strona w zawitym terminie 7 dni od daty ustania przeszkody może zgłosić wniosek o przywrócenie terminu (§ 1), zaś na odmowę przywrócenia terminu przysługuje zażalenie (§ 3). Przesłanką merytoryczną przywrócenia terminu jest wykazanie, że jego niedotrzymanie nastąpiło z przyczyn niezależnych od strony, tj. takich, których strona nie mogła usunąć i dokonać wymaganej przez prawo czynności w określonym terminie. W kontekście wskazanych wyżej przepisów Komendant Wojewódzki Policji w L. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia wobec braku uprawdopodobnienia, iż niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych. Obwiniona bowiem w złożonym wniosku z dnia [...] marca 2012 r. w żaden sposób nie dowiodła, iż niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych, o których mowa w art. 126 k.p.k. Podniesione przez policjantkę okoliczności, w tym przede wszystkim choroba matki i konieczność sprawowania nad nią opieki, z uwagi na co skarżąca nie przebywała w miejscu swojego zamieszkania i nie odebrała skierowanej do niej przesyłki z orzeczeniem nr [...], nie stanowiły w ocenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. przyczyny uzasadniającej przywrócenie terminu. R. Z., zdaniem organu, zaniechała zwykłej staranności, jaką powinna wykazać w powołanej sytuacji, a zatem wykluczona została możliwość przyjęcia, iż niedotrzymanie przez nią terminu do złożenia odwołania nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie R. Z. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając wydanie go z naruszeniem art. 135p ust. 1 ustawy o Policji w związku z art. 126 § 3 k.p.k. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż uchybienie terminu zawitego do wniesienia odwołania nastąpiło w rzeczy samej z winy organu dyscyplinarnego, który zamiast doręczyć jej orzeczenie dyscyplinarne osobiście, po jej powrocie z urlopu do służby, wysłał je pocztą, pomimo iż nie było jej w miejscu zamieszkania. Ponadto, podobnie nieprawidłowy tryb doręczenia orzeczenia zastosowano wobec jej pełnomocnika, któremu doręczono ją na nieaktualny adres, wbrew temu, iż w dniu [...] stycznia 2012 r. poinformowała o zmianie jego adresu do korespondencji. Skarżąca powołuje się także na bezskuteczne doręczenie jej przedmiotowego orzeczenia w dniu [...] lutego 2012 r. do rak własnych. Wskazuje na naruszenie § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania czynności związanych z postępowaniem dyscyplinarnym w stosunku do policjantów oraz naruszenie norm kpa W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jego uchylenia (stwierdzenia nieważności). Przedmiotem skargi, a co za tym idzie - przedmiotem kontroli sądu - nie jest merytoryczne orzeczenie dyscyplinarne wydane w sprawie skarżącej, lecz formalne postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego. Przede wszystkim wskazać należy, iż przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 215/12, toczyło się postępowanie ze skargi R. Z. na postanowienia L. Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania wniesionego po terminie od orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Miejskiego Policji w L. nr [...], zakończone nieprawomocnym wyrokiem z dnia [...] czerwca 2012 r. oddalającym skargę. Od wyroku tego strona wniosła skargę kasacyjną. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że ustawa o Policji nie reguluje kwestii związanych z doręczeniami w postępowaniu dyscyplinarnym, lecz odsyła w tej kwestii do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego (art. 135p ust. 1). Zastosowany przez organ tryb doręczenia znajduje oparcie w treści art. 133 k.p.k. Jest on określany jako tzw. doręczenie zastępcze. Choć art. 133 k.p.k. (inaczej niż art. 44 k.p.a.) nie wskazuje precyzyjnie daty skutku doręczenia w przypadku nieodebrania pisma przez adresata, doktryna i orzecznictwo są w tym względzie zgodne i przyjmują, że skutek doręczenia następuje z upływem 7-dniowego terminu liczonego od daty powtórnego awizowania, czyli pozostawienia drugiego zawiadomienia. Doręczenie jest czynnością jednorazową i nieodwołalną. Skuteczne doręczenie orzeczenia (pisma) wyłącza możliwość doręczenia powtórnego. W tej sytuacji doręczenie skarżącej orzeczenia dyscyplinarnego nastąpiło skutecznie w dniu [...] stycznia 2012 r. zaś jej obrońcy w dniu [...] stycznia 2012 r., a termin do złożenia odwołania upłynął w dniu [...] stycznia 2012 r. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji, w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W myśl dyspozycji art. 122 § 1 k.p.k., czynność procesowa dokonana po upływie terminu zawitego jest bezskuteczna. Terminem zawitym jest zaś m. in. termin do wniesienia środków zaskarżenia (art. 122 § 2 k.p.k.). Kwestia niedotrzymania, przywrócenia i odmowy przywrócenia terminu zawitego uregulowana natomiast została w art. 126 k.p.k., w myśl którego, jeżeli niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, strona w zawitym terminie 7 dni od daty ustania przeszkody może zgłosić wniosek o przywrócenie terminu (§ 1), zaś na odmowę przywrócenia terminu przysługuje zażalenie (§ 3). Przesłanką merytoryczną przywrócenia terminu jest wykazanie, że jego niedotrzymanie nastąpiło z przyczyn niezależnych od strony, tj. takich, których strona nie mogła usunąć i dokonać wymaganej przez prawo czynności w określonym terminie. W kontekście wskazanych wyżej przepisów Komendant Wojewódzki Policji w L. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia wobec braku uprawdopodobnienia, iż niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych. Obwiniona bowiem w złożonym wniosku z dnia [...] marca 2012 r. w żaden sposób nie dowiodła, iż niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych, o których mowa w art. 126 k.p.k. Podniesione przez policjantkę okoliczności, w tym przede wszystkim choroba matki i konieczność sprawowania nad nią opieki, z uwagi na co skarżąca nie przebywała w miejscu swojego zamieszkania i nie odebrała skierowanej do niej przesyłki z orzeczeniem nr [...], nie stanowiły, w ocenie Sądu, przyczyny uzasadniającej przywrócenie terminu. W badanej sprawie nie zaistniały bowiem okoliczności niezależne od obwinionej, uniemożliwiające - w rozumieniu art. 126 § 1 k.p.k. - wniesienie odwołania w ustawowym terminie. Analizując przesłanki przywrócenia terminu, stwierdzić należy, że kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, ze dochowała należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu niezależnej od strony przeszkody. Jednocześnie zaznaczyć należy, iż powzięcie wiadomości o treści orzeczenia oraz możliwościach i sposobach jego zaskarżenia jest niewątpliwie interesem samej obwinionej. Jeżeli nie korzysta ona z fachowej pomocy prawnej, powinna we własnym zakresie zadbać o to, aby skorzystać z przysługującego jej środka zaskarżenia. W kontekście powyższego należy stwierdzić, iż nadkom. R. Z. zaniechała zwykłej staranności, jaką powinna wykazać w powstałej sytuacji, a zatem wykluczona została możliwość przyjęcia, że niedotrzymanie przez nią terminu do złożenia odwołania nastąpiło z przyczyn niezależnych od niej (por. postanowienie SN z dnia 13 lipca 2004 r., sygn. akt II KZ 34/04, LEX nr 121676). Z ustaleń bezspornie bowiem wynika, że obwiniona nie odebrała przesłanej na jej adres zamieszkania przesyłki zawierającej orzeczenie dyscyplinarne. Nie można przy tym uwzględnić zarzutu skarżącej, że orzeczenie przysłano i awizowano w czasie, kiedy opiekowała się chorą matką, nie stanowi to bowiem przeszkody zarówno do odebrania korespondencji, jak i do wniesienia odwołania. Oceny powyższej nie zmieniają argumenty skarżącej zawarte w skardze, gdzie powołuje się na rozporządzenie w sprawie czynności dyscyplinarnych z 2003 r. Skarżąca usiłuje wywieść, że podstawową formą doręczania korespondencji przewidzianą w rozporządzeniu jest doręczenie bezpośrednie. Skoro tak, orzeczenie dyscyplinarne powinno być jej doręczone gdy była w pracy, zamiast wysyłać przesyłkę za pośrednictwem poczty, w sytuacji, gdy oczywiste było że nie odbierze jej, z uwagi na pełnienie służby. Treść § 2 ust. 1 rozporządzenia, na które powołuje się skarżąca brzmi następująco: "dokumenty można doręczać bezpośrednio, przekazywać przesyłką listową, pocztą elektroniczną, faksem lub przy użyciu innych środków łączności". Wbrew twierdzeniom skarżącej rozporządzenie wskazuje alternatywnie na kilka różnych sposobów doręczania korespondencji w postępowaniu dyscyplinarnym, wcale nie przesądzając, aby któryś z nich miał pierwszeństwo. W związku z tym nie ma podstaw do stawiania organowi zarzutu, że wybrał niewłaściwą formę doręczenia pisma – za pośrednictwem poczty. Błędem osoby, która przekazała orzeczenie dyscyplinarne skarżącej w dniu [...] lutego 2012 r. było niewskazanie w sposób wyraźny, że nastąpiło już skuteczne doręczenie orzeczenia. Błąd ten wynikał prawdopodobnie z niewłaściwego sformułowania pisma skierowanego do Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] lutego 2012 r., w którym organ wydający orzeczenie dyscyplinarne zwrócił się o zwrotne przesłanie potwierdzenia odbioru. Błąd ten zdaniem Sądu nie może jednak skutkować pozytywnym uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego, bowiem termin do złożenia odwołania skutecznie upłynął w dniu 31 stycznia 2012 r. Należy przy tym zwrócić uwagę, że chybione jest powoływanie się przez skarżącą na rzekome naruszenie przez organ przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie dyscyplinarne w sprawach policjantów (podobnie innych funkcjonariuszy tzw. służb mundurowych) nie jest regulowane przepisami k.p.a. i nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Jest to postępowanie o odmiennym charakterze, niż regulowane k.p.a., zmierzające do ustalenia podstaw odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariusza, a więc wykazujące bardziej związki z postępowaniem karnym. Postępowanie dyscyplinarne jest regulowane przepisami ustawy o Policji oraz, w zakresie wyznaczanym przez odesłanie zawarte w art. 135p tej ustawy, niektórymi przepisami Kodeksu postępowania karnego. Fakt, iż to do kompetencji sądów administracyjnych (a nie sądów powszechnych) należy rozpoznawanie skarg na orzeczenia dyscyplinarne wynika z art. 138 ustawy o Policji. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia poza zakresem zarzutów podniesionych w skardze sąd nie dostrzegł również innych uchybień, które skutkowałby koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności postanowienia. Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).