II SA/Wa 1642/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung Sędzia WSA – Ewa Pisula – Dąbrowska (sprawozdawca) Protokolant – specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi E.M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego - oddala skargę - Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2015 r., którą to decyzją odmówił E.M. przyznania świadczenia specjalnego. W motywach uzasadnienia organ stwierdził, że świadczenie, na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, może być przyznane w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności, np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej, czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Wskazał, iż w niniejszej sprawie E.M. zwróciła się z prośbą do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie świadczenia specjalnego, motywując ją działalnością na rzecz przemian obywatelskich w Rzeczpospolitej Polskiej, szczególnie w obszarze aktywności ochrony dobra wymiaru sprawiedliwości. Wyjaśnił, że wnioskodawczym poinformowała, iż działa na rzecz przestrzegania stosowania norm prawnych, poprzez wnoszenie środków odwoławczych od, wadliwych jej zdaniem, decyzji funkcjonariusza publicznego. Od 1994 r. walczy o przekazanie majątku pożydowskiego Skarbowi Państwa, poprzez prowadzenie spraw jako strona przed Sądem Apelacyjnym w [...]. Nadto, że dzięki jej staraniom, ośmiu mieszkańców kamienicy nie zostało eksmitowanych. Wskazała też, że posiada osiągnięcia w walce o prawidłowy podział środków publicznych. Prezes Rady Ministrów ustalił, że E.M. mieszka wspólnie z mężem, jednak prowadzi oddzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.572,70 zł miesięcznie. Wnioskodawczym reguluje opłaty za prąd i gaz w wysokości około 350 zł miesięcznie, na leki wydaje około 200 zł miesięcznie. Mąż płaci do depozytu sądowego na poczet czynszu 450 zł. Mieszkanie znajduje się w starej kamienicy, wymaga remontu. Wnioskodawczyni ma dwoje dorosłych dzieci, które mieszkają oddzielnie. Organ wskazał, że strona od 1997 r. składa pisma, wnioski, skargi, pozwy do sądów, prokuratur, Urzędu Miasta [...] i innych instytucji w sprawie ustalenia właścicieli kamienicy, nieprawidłowego przejęcia kamienicy, prób eksmisji jej mieszkańców, podnosząc, że przeznacza na to dużo sił, czasu oraz środków, za które powinna otrzymywać wynagrodzenie. W związku z tą działalnością wnioskodawczyni powstał konflikt z mężem i nastąpił rozpad związku małżeńskiego. Dokonując oceny zasadności wniosku organ stwierdził, że przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawcy brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia organ uznał, że w sprawie nie zaistniał szczególny przypadek, uzasadniający jego przyznanie w oparciu o przepis cyt. wyżej art. 82 ust. 1 ustawy. Podniósł, że działalność prowadzona przez wnioskodawczynię nie spełnia kryteriów wybitności i wyjątkowości. Wskazał, że przedmiotowe świadczenie jest przyznawane autorytetom, których osiągnięcia i dorobek są uznawane i cenione w kraju i za granicą. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E.M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu, skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie dowodów złożonych w sprawie i uznania ich jako wyjątkowych w dziedzinie pracy na rzecz dobra wymiaru sprawiedliwości oraz o przyznanie świadczenia w wysokości emerytury Prokuratora Okręgowego w [...], podnosząc, że jej praca "zastępuje powinności prokuratora w przedmiocie przestrzegania norm prawnych". W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, iż w rozpatrywanej sprawie wnioskodawczyni nie udokumentowała okoliczności, wskazujących na jej wybitne i niepowtarzalne zasługi oraz brak wyjątkowego zdarzenia losowego. Podniósł, że w sprawie nie miał miejsca szczególny przypadek, uzasadniający przyznanie świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną decyzji, wydanej w niniejszej sprawie, stanowi art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 748 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu, Prezes Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Użyte w cytowanym przepisie określenie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem niedookreślonym, którego znaczenie ustalane jest w toku wykładni, a jego konkretyzacja w indywidualnych przypadkach należy do sfery uznania organów administracji. Ustawodawca, pozostawiając Prezesowi Rady Ministrów swobodę w zakresie ukształtowania sposobu rozumienia pojęcia "szczególnie uzasadnionych przypadków", umożliwił mu tym samym stosowanie subiektywnych kryteriów oceny zasadności wniosków składanych w omawianym trybie. Skoro więc organ ma ustawowe umocowanie do dokonywania swobodnej i subiektywnej oceny zasadności wniosków, o jakich mowa w omawianym przepisie, to nie sposób czynić organowi skutecznych zarzutów z tego, że prezentuje swój subiektywny punkt widzenia przy badaniu wniosków stron. Oceniając wydaną w tym trybie decyzję, sąd administracyjny w szczególności kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 132/12, publ. www. orzeczenia.nsa.gov.pl.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Jak wyżej wskazano, decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie prawidłowo zebrano i oceniono materiał dowodowy. Prezes Rady Ministrów, uzasadniając zaskarżoną decyzję, wskazał dlaczego nie dopatrzył się w sytuacji skarżącej przypadku uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego, przysługującego w "szczególnie uzasadnionym przypadku". Zgodnie z obowiązującą wykładnią art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przyznanie świadczenia specjalnego jest możliwe tylko w przypadku zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Mogą go uzasadniać szczególne zdarzenia losowe lub szczególne zasługi. Oceniając zaistnienie przesłanek do przyznania tego świadczenia, nie można pominąć trudnej sytuacji materialnej skarżącej, ale stanowi ona jedną z dwóch kumulatywnie wymaganych przesłanek przyznania świadczenia specjalnego. Prezentowaną przez organ wykładnię potwierdza uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05, w którym Trybunał stwierdził, iż dla przyznania świadczenia specjalnego, konieczne jest wystąpienie dwóch przesłanek, tj. szczególnych zasług wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie bądź szczególnych zdarzeń losowych oraz jego złej sytuacji materialnej. Odnosząc się do rozstrzygnięcia organu należy wskazać, że świadczenie specjalne przyznawana przez Prezesa Rady Ministrów nie jest świadczeniem o charakterze socjalnym, przyznawanym z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej wnioskodawcy. Do udzielenia pomocy finansowej i rzeczowej osobom znajdującym się w trudnych warunkach socjalno-bytowych powoływane są terenowe ośrodki pomocy społecznej. Przedmiotowe świadczenie nie stanowi też wynagrodzenia za podejmowaną pracę społeczną. Jeszcze raz należy podkreślić, że Sąd nie dokonuje oceny zaskarżonej decyzji uznaniowej z punktu jej widzenia słuszności i celowości, a jedynie pod kątem jej zgodności z prawem. Mając powyższe na uwadze uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.