II SA/Wa 1643/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Asesor WSA Andrzej Kołodziej, Asesor WSA Janusz Walawski (spr.), Protokolant Łukasz Pilip, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi I. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] lutego 2004 r. 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...], którą odmówił przyznania I. L. renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej organ podał m.in., że przyznanie wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: 1) jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, 2) nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń po ubezpieczonym, 3) nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, 4) nie ma niezbędnych środków utrzymania. Renta rodzinna w drodze wyjątku jest pochodną świadczenia osoby zmarłej i z tego względu w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie by jej przysługiwały. Ostatnio udowodniony okres składkowy ojca dziecka, przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy, przypada na dzień 29 maja 2000 r. Niezdolność do pracy została stwierdzona "zaocznie" orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2004 r., w którym lekarz stwierdził, że całkowita niezdolność do pracy istnieje od dnia 27 stycznia 2003 r. Mając na uwadze, że zmarły ojciec dziecka został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy po upływie 2 lat, 7 miesięcy i 29 dni to nie można przyjąć, że nie nabył on uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy wskutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. Ponadto, udokumentowany łączny okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 12 lat, 6 miesięcy i 13 dni jest nieadekwatny do wieku ubezpieczonego, który w chwili powstania całkowitej niezdolności do pracy miał 38 lat i w stosunku do swego wieku powinien mieć odpowiednio dłuższy okres zatrudnienia. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez I. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o "rozpoznanie sprawy i wydanie postanowienia". Skarżąca podniosła, że rozwijająca się choroba zmarłego ojca dziecka uniemożliwiała mu kontynuowanie zatrudnienia, a tym samym ubezpieczenia. Stwierdziła również, że okres pracy zmarłego był dłuższy niż to ustalił organ. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i podał również, że zmarły w wieku 38 lat ojciec dziecka posiadał łącznie 12, 5 roku ubezpieczenia, z tego w 10 - leciu przed zgonem 4 lata i 3 miesiące, zaś w jego ubezpieczeniu wystąpiły przerwy w latach 1991 - 1992 i 1995 - 1997. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w art. 1 § 1 i 2 stanowi, że sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Jak wynika z akt sprawy, organ dopuścił się naruszenia prawa, polegającego na niedokładnym wyjaśnieniu, rozpatrzeniu i ocenie stanu faktycznego będącego podstawą decyzji, które to uchybienia miały - w ocenie Sądu - istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 118 z późn. zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione w przytoczonym przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Podkreślić należy, iż pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji organu nie oznacza, iż ma on całkowitą swobodę w tym względzie. Podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego, organ jest zobowiązany do bezwzględnego przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Z mocy art. 7 tej ustawy zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jest także zobowiązany do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego, zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. Zdaniem Sądu, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naruszył powyżej określone reguły procesowe. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] października 1998 r. B. K. - zmarły ojciec dziecka - został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy od dnia 20 czerwca 1998 r., na okres 1 roku. W dniu [...] marca 2004 r. lekarz orzecznik ZUS wydał ponowne orzeczenie, w którym stwierdził, że w/w jest całkowicie niezdolny do pracy trwale i określił datę jej powstania na dzień 27 stycznia 2003 r. Orzeczenie to zostało wydane po zgonie B. K., który nastąpił w dniu [...] września 2003 r. Organ w odpowiedzi na skargę podał, że w latach 1995 - 1997 wystąpiła przerwa w zatrudnieniu zmarłego ojca dziecka, gdy tymczasem z akt sprawy wynika, że w okresie od dnia 22 listopada 1994 r. do dnia 20 stycznia 1997 r. był on zatrudniony w Fabryce [...] w W. W związku z powyżej wskazanymi sprzecznościami nie ulega wątpliwości, że organ powinien ponownie przeprowadzić postępowanie w sprawie, w wyniku którego stan faktyczny ustalony zostanie w sposób nie budzący żadnych wątpliwości. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.