II SA/Wa 1643/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , Maryla Wiśniewska, Protokolant sekretarz sądowy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej oddala skargę Zaskarżonym aktem utrzymano w mocy - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." - orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej jako "Komisja Rejonowa") z [...] kwietnia 2019 r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej [...] M. S., zwanego dalej "Kandydatem". Ustalono nim: kategoria "N" - Zał. 1, grupa 1 - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia organ – zwany dalej "Centralną Komisją" - przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - Komisja Rejonowa przeprowadziła postępowanie; orzekła kategorię "N", rozpoznając w pkt. 8 orzeczenia: 1. [...] - § 44 pkt 6 załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r. poz. 761 ze zm.), zwanego dalej "Załącznikiem"; samo rozporządzenie określane będzie mianem "rozporządzenia o orzekaniu", 2. Ubytki zębów z utratą zdolności żucia do 67% - § 24 pkt 1 Załącznika, - schorzenia ujęte w pkt. 1 i 2 rozpoznania nie pozostają w związku ze służbą wojskową; rozpoznanie w punkcie pkt. 8.1 zgodnie z rozporządzeniem o orzekaniu, uznano za powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej, - Kandydat wniósł odwołanie; nie przedłożył jednak żadnej dokumentacji medycznej, która podważałaby ustalenia dokonane przez Komisję Rejonową; nadmienił jedynie, że: "Odwołuję się od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], Nr [...] z dnia [...].04.2019 r., ponieważ poczyniłem wszelkie starania, które doprowadziły do poprawy wyniku. Proszę o pozytywne rozpatrzenie wniosku"; do odwołania dołączono wyniki wykonanych przez Kandydata trzech badań poziomu bilirubiny we krwi: - z [...] kwietnia 2019 r. - wynik 2,94 mg/dl, - z [...] kwietnia 2019 r. - 1,65 mg/dl, - z [...] kwietnia 2019 r. - 1,44 mg/dl; norma to od 0,2 do 1,20 mg/dl; wszystkie trzy badania potwierdzają nieprawidłowe, podwyższone wartości bilirubiny; także dołączone zaświadczenie lekarskie zawiera informację o [...] i obserwacji w kierunku zaburzeń funkcji wątroby (hepatitis), - wojskowe komisje lekarskie są zobowiązane do ścisłego stosowania obowiązujących przepisów wynikających z rozporządzenia o orzekaniu; analiza dokumentacji medyczno - orzeczniczej wykazała, że Kandydata skierowano do Komisji Rejonowej w celu określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej; w związku z tym [...] marca 2019 r. otrzymał zlecenie na wykonanie badań lekarsko – specjalistycznych; zlecono mu dwukrotne badania poziomu bilirubiny we krwi i konsultację gastroenterologiczną; wyniki badania poziomu bilirubiny to: [...] marca 2019 r. - 2,95 mg/dl, [...] kwietnia 2019 r. - 4,33 mg/dl, przy normie od 0,20 do 1,20 mg/dl, czyli blisko czterokrotnie powyżej normy; lekarz potwierdził zaś [...], - powyższe rozpoznanie ustalono na podstawie całości dokumentacji orzeczniczej; Komisja Rejonowa miała pełne podstawy do rozpoznania schorzeń wymienionych w kwestionowanym orzeczeniu; prawidłowo zastosowano przepisy rozporządzenia o orzekaniu; w uzasadnieniu wskazano, że stwierdzone rozpoznanie w pkt 1 powoduje niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej, na podstawie wykazu z Załącznika; rozpoznanie w pkt 1 orzeczenia wskazuje [...] według § 44 pkt 6; w tej grupie orzekanych stanowi to o kategorii "Z/N"; jednak - ze względu na uwarunkowania i specyfikę służby wojskowej - określono kategorię "N", - wojskowe komisje lekarskie, przy ocenie zdolności do zawodowej służby wojskowej w przypadku stwierdzenia u Kandydata [...], posiłkują się opinią prof. J. G. z [...] maja 2006 r. - wówczas konsultanta Wojskowej Służby Zdrowia w dziedzinie Gastrologii - a także konsultanta ds. obronności w ochronie zdrowia w dziedzinie medycyny-choroby wewnętrzne z [...] kwietnia 2014 r. - prof. dr. hab. n. med. T. P.; wedle nich, kandydatów z rozpoznaną [...] - w tym: [...] - należy kwalifikować jako niezdolnych do zawodowej służby wojskowej; taka wykładnia prawna wynika z wymagań stawianych kandydatom do pełnienia zawodowej służby wojskowej; są one bardzo wysokie, a związane z wieloletnią ciężką służbą wojskową; od kandydata na żołnierza zawodowego wymaga się całkowitej sprawności zdrowotnej; służba ta - ze względu na swoją specyfikę - wymaga dużej odporności i wytrzymałości zarówno fizycznej jak i w sferze psychicznej; zajęcia często odbywają się zarówno w trudnych warunkach atmosferycznych (upał, mróz, deszcz), jak i terenowych - również w ramach misji pokojowych lub bojowych w różnych strefach klimatycznych; w świetle obecnej wiedzy medycznej Kandydat będzie się więc stykał z czynnikami, które mogą powodować wzrost poziomu bilirubiny - długie przerwy w jedzeniu, wysiłek fizyczny, tłusta dieta, stres, infekcje; następstwem tego może być żółtaczka, gorsze samopoczucie, osłabienie, często z towarzyszącymi bólami brzucha i wymiotami; objawy te mogą oczywiście wpływać negatywnie na sprawność żołnierza; mogą nawet stanowić zagrożenie dla zespołu żołnierzy wykonujących misję, - wobec tego - pomimo, że najczęstszą przyczyną przewlekłej [...] są łagodne [...], niewymagające leczenia – to - ze względu na towarzyszące im wyżej wymienione objawy - stanowią przyczynę ustalonej kwalifikacji orzeczniczej; w przeprowadzonych u Kandydata badaniach poziomu bilirubiny, obserwowano podwyższone jej parametry; uwzględniono je w rozpoznaniu; w przypadku Zespołu [...] ostateczne rozpoznanie stawiane jest na podstawie badania poziomu bilirubiny całkowitej i wolnej, - ustalając występowanie okresowej (jak w [...]), czy przewlekłej [...] - schorzenie ujęte w pkt 1 kwestionowanego orzeczenia - w oparciu o przepisy orzecznicze oraz biorąc pod uwagę wszystkie wykonane wyniki badań poziomu bilirubiny - komisje lekarskie nie mają innej możliwości jak zakwalifikowanie występującego schorzenia – [...] - do przytoczonego już § 44 pkt 6 Załącznika i określenia kategorii "N", - wobec tego orzeczenie Komisji Rejonowej wydano zgodnie ze stanem faktycznym oraz obowiązującymi przepisami, po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. W skardze, uzupełnionej pismem profesjonalnego pełnomocnika (k. 36-43), zarzucono naruszenie przepisów: - art. 5 ust. 7 i 8 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 330 ze zm.), w zw. z § 23 ust. 2 rozporządzenia o orzekaniu wobec objaśnień szczegółowych do § 44 pkt 1-15 Załącznika oraz art. 7, 8, 9 i 77 § 1 K.p.a., poprzez: - niepodjęcie wszystkich czynności, niezbędnych do dokładnego zbadania i wyjaśnienia stanu faktycznego, - niezgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego wobec zaniechania przeprowadzenia niezbędnych badań specjalistycznych oraz ponownego badania specjalistycznego, obejmujących ocenę wątroby w celu wyeliminowania wątpliwości, dotyczących stanu zdrowia Kandydata, pomimo istnienia takiej potrzeby i wymogu, wynikającego z objaśnień szczególnych do § 44 pkt 1-15 Załącznika, - art. 7, 8, 11 oraz 107 § 3 K.p.a., poprzez nienależyte i niewyczerpujące uzasadnienie; nie pozwala ono ustalić, że istotnie wykonano wszelkie niezbędne badania, pozwalające stwierdzić niezdolność Kandydata do służby wojskowej; brak też wskazania, z jakich przyczyn zaliczono go do kategorii "N", w myśl § 44 pkt 6, - art. 77 K.p.a., poprzez: - błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, - nieuwzględnienie powtórzonych przez Kandydata badań, wskazujących spadek wskaźników bilirubiny całkowitej, - arbitralne uznanie, że rozpoznane schorzenie skutkuje jego niezdolnością do zawodowej służby wojskowej, - § 11 rozporządzenia o orzekaniu, w zw. z § 44 pkt 6 Załącznika, poprzez uznanie, że rozpoznane schorzenie skutkuje niezdolnością Kandydata do zawodowej służby wojskowej, - § 11 rozporządzenia o orzekaniu, w zw. z § 44 pkt 6 Załącznika, poprzez: - błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, polegającą na przyjęciu, że kandydatów z rozpoznaną [...] obligatoryjnie należy kwalifikować do osób niezdolnych do pełnienia zawodowej służby wojskowej, - błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że kwalifikowanie kandydatów z [...], jako niezdolnych do zawodowej służby wojskowej, jest obligatoryjne zgodnie z "obecnie obowiązującymi przepisami orzeczniczymi" - opiniami dwu profesorów, - § 18 i 23 ust. 2 rozporządzenia o orzekaniu, w zw. z objaśnieniami szczegółowymi do § 44 pkt 1 - 15 Załącznika, poprzez błędną wykładnie i uznanie, że obowiązek wojskowych komisji lekarskich przeprowadzenia niezbędnych badań lekarskich i specjalistycznych ogranicza się do wykonania jedynie dwóch badań poziomu bilirubiny we krwi, zaś obowiązek dalszej diagnostyki spoczywa na orzekanym, który winien wykonać ją w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Uzasadniając zarzuty podnoszono, że organ nie wziął pod uwagę faktycznego i postępującego spadku poziom bilirubiny u Kandydata. Potwierdzały to kolejne - wykonane na jego zlecenie - badania. Opisując je mylnie skonstatowano, jakoby wskazały one na wysoki poziom bilirubiny we krwi. Wobec faktycznych uwarunkowań sprawy Centralna Komisja winna była ponownie zasięgnąć opinii specjalisty w danej dziedzinie, co do schorzenia Kandydata nie zaś opierać się na diagnozie wynikającej z wyników badań poprzednio przeprowadzonych - już nieaktualnych. Bezzasadne było także odwołanie się do opinii specjalistów (dwu profesorów), których nie włączono do akt sprawy a ich treść nie jest znana stronie postępowania. Uwzględniając wskazówki w objaśnienia do § 44 Załącznika, należało badania poziomu bilirubiny przeprowadzić w znaczniejszych odstępach czasu - stosując przez analogię zawarte tam wskazówki, dotyczące badania innych wskaźników we krwi. Kandydat podnosił, że przechodził uprzednio różne badania i nigdy nie po klasyfikowane jako osoba chora. Treść rozstrzygnięcia uważa za krzywdząca, gdyż zamyka mu to możliwość podjęcia zawodowej służby wojskowej. Deklarował dostarczenie Sądowi dalszych wyników badań. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. W dodatkowym piśmie procesowym (k. 16) Kandydat - wznosząc o ustanowienie pełnomocnika z urzędu – wskazywał, że uprzednio przechodził przeszkolenie wojskowe i nie zgłaszano zastrzeżeń do stanu jego zdrowia. W trakcie rozprawy (k. 54) Pełnomocnik Kandydata wyjaśniał, że jego mocodawca przeprowadził kolejne badanie bilirubiny, lecz wskaźniki są przekroczone. Okazał wyniki badań. Wynika z nich, że poziom bilirubiny jest na poziomie 1,72 mg/dl przy wskazaniu normy od 0,20 mg/dl do 1,00 mg/dl. Sąd zważył, co następuje: Skarga została oddalona, gdyż zaskarżony akt nie narusza prawa. Trafne jest stanowisko organu, prezentowane w zaskarżonym akcie, co do istotnych uwarunkowań formalnych i faktycznych sprawy. Wobec uprzedniego szczegółowego zreferowania, jego powtarzanie byłoby zbędne. Sąd uznaję je za własne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy jedynie dodać, że są one bezzasadne z poniższych przyczyn. Zgodnie z § 11 rozporządzenia o orzekaniu, przy ocenie zdolności do zawodowej służby wojskowej i zaliczaniu do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej komisje lekarskie uwzględniają wykaz chorób i ułomności, zawarty w Załączniku. Z akt sprawy wynika, że w wyniku przeprowadzonych badań i konsultacji rozpoznano u Kandydata schorzenie, powodujące niezdolność do służby wojskowej. Jest nim [...]. W sprawie było przy tym poza sporem, że zdiagnozowana u Kandydata [...] skutkuje nieprawidłowymi wskaźnikami wydolności wątroby i wymaga dalszej diagnostyki. Wiedza specjalistyczna lekarzy orzeczników komisji lekarskich obu instancji nie była w danym zakresie w ogóle kwestionowana. Prawidłowo zatem oceniono chorobę Kandydata, jako schorzenie określone § 44 pkt 6 Załącznika; gdzie - dla grupy I - określono kategorie zdolności jako "Z/N". Centralna Komisja - będąc organem wyspecjalizowanym, składającym się z osób posiadających szczególne kwalifikacje do orzekania w przedmiotowej sprawie – należycie i przekonywująco uzasadniła swoje rozstrzygnięcie. W związku z tym nie budzi wątpliwości ustalony w przedmiotowej sprawie stan faktyczny, co do rozpoznanego schorzenia - którego zresztą w skardze nie kwestionowano Z kolei oceny, że powoduje ono niemożność pełnienia przez Kandydata zawodowej służby wojskowej (kwalifikacja jako "N"), także skutecznie nie podważono. Nie ma powodów, by wątpić, że rozpoznana u Kandydata choroba – [...] - stanowi przeszkodę, aby uznać go za zdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W żaden sposób nie uprawdopodobniono nawet - nie mówiąc już o przedłużeniu stanowiska specjalistów, które mogłaby podważyć ocenę, wyrażoną przez organy obu instancji - jakoby [...] nie stanowiła przeszkody do pełnienia służby wojskowej. Wbrew wywodom Strony skarżącej, organ przekonywująco i jasno wyjaśnił, dlaczego dana dolegliwość wątroby, jaką jest [...], stanowi przeszkodę do wykonywania zawodu żołnierza. Wskazano na zmniejszoną odporność organizmu przy oddziaływaniu czynników, które wiążą się z wykonywaniem służby wojskowej, czemu zresztą w skardze nie zaprzeczano. Ponowne przytaczanie argumentacji organu jest zbyteczne. Co istotne, kwestia pełnej sprawności potencjalnego żołnierza, na którą może mieć wpływ obciążenie brakiem w pełni sprawnej wątroby, może mieć istotne znaczenie nie tylko dla zdrowia i życia osoby dopuszczonej do służby, lecz także całych zespołów żołnierzy, dla których sprawność poszczególnych osób może mieć kluczowe znaczenie z perspektywy ich bezpieczeństwa przy wykonywaniu misji. Argumentacja organu jest tu jasna i przekonywująca. Bez znaczenia w sprawie jest powoływana przez Kandydata okoliczność, że przywołane w uzasadnieniu opinie specjalistów (dwu profesorów) nie były zamieszczone w aktach sprawy a więc strona nie mogła się z nimi zapoznać. Powołane dokumenty – jako informacja źródłowa z danej dziedziny, nie zaś opracowania sporządzone dla potrzeb danego przypadku - potwierdzają wyłącznie fachową wiedzę członków komisji, jako zgodną z aktualnym stanem wiedzy. Zresztą - ani w toku postępowania jak też na etapie wniesienia skargi - nie przywołano wiarygodnego stanowiska osoby o stosowny wiedzy, które podważałoby ocenę organu – zespołu lekarzy orzeczników. W takiej sytuacji brak w aktach sprawy opinii - znanych z urzędu członkom komisji - nie może mieć istotnego znaczenia dla jej wyniku. Bez znaczenia jest także, że określonego schorzenia nie zdiagnozowano wcześniej u Kandydata (na etapie wcześniej przechodzonego przeszkolenia) a także nie jest ono przeszkodą dla funkcjonowania w życiu codziennym - jak wskazuje sam organ, nie w każdym przypadku musi być ono nawet leczone. Nie jest to istotne w kontekście oceny, że osoba na nie cierpiąca nie powinna być dopuszczona do pełnienia zawodowej służby wojskowej z uwagi na jej własne bezpieczeństwo, jak i dobro mogących potencjalnie z nią współpracować żołnierzy. Bez znaczenia jest także podnoszona okoliczność, że wyniki badań poziomu bilirubiny u Kandydata są coraz niższe (to okoliczność niesporna). W istocie - nawet w terminie rozpoznawania sprawy przez Sąd (ponad 8 miesięcy od pierwszych badań) - nie pozostają one bowiem w normie (to także nie sporne – niezależnie, czy normę przyjąć za organem na 1,20 czy - wedle formularza badań wykonanych przez Kandydata - 1,00 mg/dl). Komisje lekarskie diagnozują z kolei stan zdrowia badanego na dzień prowadzenia badań w I. bądź II. instancji - gdy wniesiono środki odwoławcze. Bez znaczenia jest więc, że być może - czego zresztą nie wyklucza organ - dolegliwości Kandydata mają charakter przejściowy (forma nie przewlekła nie zaś utrwalona). Wymaga to obserwacji i diagnozy. O ile w przyszłości stan zdrowia Kandydata będzie na to pozwalał może być uznanym za zdolnego do zawodowej służby wojskowej. Z sentencji rozstrzygnięcia ani z jego uzasadnienia nie wynika, aby zdiagnozowano u niego dolegliwość była nieuleczalna i dyskwalifikowała na stałe do podjęcia zawodowej służby wojskowej. Chybione są również zarzuty, jakoby przedwcześnie zdiagnozowano wystąpienie dolegliwości w postaci [...], skoro nie zachowano wymagań zawartych w objaśnieniach do § 64 Załącznika. Jak wynika z ich treści dotyczą one konkretnej diagnozy w innym kierunku. Założenie, że wskazane tam reguły należy stosować w przypadku innych badań jest całkowicie dowolne - nie oparte na konkretny wiedzy. W szczególności nie twierdzono nawet, aby stanowisko takie prezentowały osoby o stosowanych kwalifikacjach medycznych. Bezzasadny jest także zarzut nie ponowienia badań i konsultacji specjalistycznych na etapie rozpoznawania sprawy w II. instancji (przed Komisją Centralną). Jak bowiem wskazuje organ, stan faktyczny w istotnych aspektach nie budził wątpliwości. W szczególności, przekroczenie normy bilirubiny wskazywały także badania, przedłożone przez wznoszącego odwołanie Kandydata. Notabene występują nadal. W takiej sytuacji organ II. instancji nie był obowiązany do przeprowadzenia dodatkowych konsultacji, wobec treści § 23 ust. 2 zd. 2 rozporządzenia o orzekaniu (użyto tam sformułowania "w razie potrzeby"). Realia sprawy mogli bowiem ocenić lekarze orzecznicy - członkowie komisji. Nie uprawdopodobniono nawet, aby ich wiedza nie była do tego wystarczająca. Reasumując, pomimo że rozstrzygnięcie organu jest w poczuciu Kandydata krzywdzące, orzekając w sprawie organy obu instancji wzięły pod uwagę zarówno dobrze pojęty jego interes w kontekście zagrożenia zdrowia a nawet życia wobec podjęcie planowanej służby, jak i interes publiczny - sprawność sił zbrojnych, w tym bezpieczeństwo pełniących w nich służbę osób. Wobec wskazanych uwarunkowań faktycznych i prawnych bezzasadne są zarzuty, gdzie wywodzono jakoby naruszono reguły kwalifikacji kandydatów w kwestii ich zdolności do służby wojskowej (zarzuty o charakterze materialnoprawnym) jak i braku wystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy nie uzasadnienia właściwie oskarżonego aktu (zarzuty procesowe). Użyte w uzasadnieniu skarżonego aktu sformułowanie: zgodnie z "obecnie obowiązującymi przepisami orzeczniczymi" nie było prawidłowe, lecz nie ma to znaczenia z perspektywy trafności sformułowanych wniosków jak i treści rozstrzygnięcia. Sąd nie dostrzegł także z urzędu w zaskarżonym akcie wad, które uzasadniałyby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy - z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), orzeczono jak w sentencji.