II SA/Wa 1648/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 10 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.K. z dnia 1 października 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B.K. – reprezentowanej przez opiekuna prawnego J.K.- na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić w niniejszej sprawie dla B.K. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. B.K., reprezentowana przez opiekuna prawnego J.K. (matkę), zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Z treści oświadczenia skarżącej, uzupełnionego złożonymi do akt dokumentami źródłowymi, wynika, że dochód w jej gospodarstwie domowym, które prowadzi wraz z matką, ogranicza się do przyznanego matce świadczenia emerytalnego w wysokości 1.797 zł brutto (1.497,53 zł netto). Dochód ten uzupełnia przyznany skarżącej od 1 kwietnia 2011 r. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w wysokości 153 zł netto. Z kolei, miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym skarżącej - nie wliczając kosztów zakupu żywności, odzieży i leków - kształtują się na poziomie co najmniej 650 zł. Rodzina zajmuje mieszkanie o pow. 47,60 m2 będące przedmiotem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. W myśl zaś z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "e" ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi B.K., ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja dotycząca świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), a więc akt administracyjny ściśle dotyczący praw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi), poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak też przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia nie wydaje się w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ppsa, postanowiono, jak w pkt 1 sentencji. Odrębnie natomiast należy rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. W niniejszej sprawie skarżąca wykazała, iż osiągany w gospodarstwie domowym dochód po uiszczeniu podstawowych, miesięcznych wydatków w tym gospodarstwie, każdorazowo podlega zmniejszeniu do kwoty ok. 850 zł. Pozostałe zaś do dyspozycji skarżącej i jej matki środki pieniężne muszą wystarczyć na pokrycie pozostałych niezbędnych kosztów utrzymania w postaci zakupu żywności, odzieży i środków czystości. W związku z tym należało uznać, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i matki. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono jak w pkt 2 sentencji.