II SA/Wa 1659/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędziowie WSA Ewa Pisula - Dąbrowska, Andrzej Kołodziej, WSA, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2006 r. sprawy ze skargi .R S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia[...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz R.S. 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w S. decyzją z dnia [...] marca 2005 r. na podstawie art. l45 § 1 pkt. 8 kpa i art. 151 § l pkt.2 kpa uchylił swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2004 r. o ustaleniu prawa R. S. do uposażenia przez okres 12 miesięcy po zwolnieniu ze służby wojskowej z uwagi na to, iż decyzja ta wydana została w oparciu o rozkaz personalny Dowódcy Wojsk Lądowych Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. o zwolnieniu ww. z zawodowej służby wojskowej, który to rozkaz został uchylony decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] października 2004 r. W powyższej decyzji Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w S. stwierdził, iż przyznane 12-miesięczne uposażenie stanowi świadczenie nienależne (nie doszło do zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby) i jako takie podlega zwrotowi w całości. Od powyższej decyzji R. S. odwołał się do Ministra Obrony Narodowej. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Minister Obrony Narodowej na podstawie art. 138 § 1 pkt. l Kpa zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Ta decyzja Ministra Obrony Narodowej stała się przedmiotem skargi R. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze tej skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S.. Wniósł jednocześnie o wstrzymanie wykonania tej decyzji. W skardze tej R. S. podniósł, iż zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r., nr 76. poz. 693) uposażenie i inne należności pieniężne pobrane przez żołnierza, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Skarżący wskazał, iż w niniejszej sprawie uposażenie to przysługiwało mu w dniu wypłaty i żaden przepis nie przewiduje obowiązku jego zwrotu. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż otrzymane przez skarżącego uposażenie 12-miesięczne należy się jedynie żołnierzom zawodowym "zwolnionym ze służby wojskowej". W niniejszej sprawie przesłanka ta nie została spełniona, ponieważ skarżący nie został skutecznie ze służby zwolniony (decyzja w tym przedmiocie została uchylona), dlatego też otrzymane przez niego uposażenie stanowi świadczenie nienależne i podlega zwrotowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd doszedł do wniosku, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. zostały wydane bez podstawy prawnej - art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Zarówno z przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r., nr 76, poz. 693 ze zm.), jak i z przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2000, nr 62, poz. 729) nie wynika, aby zwrot świadczenia pieniężnego wypłacanego żołnierzowi na podstawie art. 18 ust. 5 ustawy o uposażeniu żołnierzy następował w formie decyzji administracyjnej, czy też w innej formie przyjętej dla postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie brak jest przepisu powszechnie obowiązującego do wydania decyzji w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Regulacja prawna dotycząca uposażenia żołnierzy, czy też zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy i ich rodzin nie zawiera przepisu umożliwiającego dochodzenie zwrotu przedmiotowego świadczenia na drodze administracyjnoprawnej. Skoro nie można domniemywać podstawy prawnej do działania w formie decyzji administracyjnej, to w ocenie Sądu droga postępowania administracyjnego jest wyłączona. Powyższe rozważania odnoszą się również do kwestii ustalania prawa do tego uposażenia. W dotychczasowym orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wielokrotnie podkreślano, że brak jest regulacji prawnych upoważniających dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego do decyzyjnego rozstrzygania o ustaleniu prawa żołnierza zawodowego do omawianego świadczenia pieniężnego. Wskazywano również, że przepisy ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2002r. Nr 11, poz. 108 ze zm.) wyczerpująco określają uprawnienia dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego związane z szeroko pojętym zaopatrzeniem emerytalno-rentowym żołnierzy zawodowych. Wśród nich brak jest uprawnienia do ustalania w drodze decyzji prawa i wysokości świadczenia pieniężnego należnego żołnierzowi w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Dlatego też Sąd w dotychczasowej praktyce orzeczniczej uwzględniał skargi żołnierzy i stwierdzał nieważność zaskarżonych decyzji. Trzeba wyraźnie podkreślić, iż w świetle obowiązujących regulacji prawnych Wojskowe Biuro Emerytalne jest uprawnione wyłącznie do wypłaty świadczenia określonego w art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy. Przedstawiona wyżej ocena znajduje potwierdzenie także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym miejscu zasadne wydaje się odwołanie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OSK 162/05), w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż omyłkowe wypłacanie przez Wojskowe Biuro Emerytalne kwoty nienależnej uzasadnia dochodzenie jej zwrotu jako świadczenia nienależnego w drodze właściwego postępowania sądowego, tj. przed sądem powszechnym. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 powołanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.