II SA/Wa 1659/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Anna Mierzejewska, Sędzia WSA - Joanna Kube, Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Protokolant - Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie sfinansowania przekwalifikowania zawodowego, specjalistycznych badań lekarskich, wydania licencji i kosztów przejazdów - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r., - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...], działając na podstawie art. 120 ust. 2 pkt 1 - 3 i ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750), wyraził zgodę na sfinansowanie [...] Z. K. przekwalifikowania zawodowego na kursie uprawniającym do uzyskania licencji [...] oraz specjalistycznych badań lekarskich związanych z przekwalifikowaniem zawodowym i wydania licencji w wysokości [...] zł oraz refundację kosztów przejazdów, a w uzasadnieniu podał, że wymieniony oficer spełnia ustawowe warunki uprawniające do uzyskania powyższej pomocy. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [..], mając za podstawę art. 157 § 2 i art. 141 § 1 k.p.a., wszczęto postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 2 i art. 158 § 1 k.p.a., stwierdził nieważność decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...]. W jej uzasadnieniu podał, że skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lipca 2005 r. na podstawie art. 174 ust. 1 pkt 1 cytowanej już wyżej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a w dniu [...] sierpnia 2005 r. wystąpił z wnioskiem o udzielenie mu pomocy rekonwersyjnej. W tej sytuacji organ był obowiązany stosować przepisy art. 119 i 120 ustawy, a z ich brzmienia jednoznacznie wynika, że wymieniony oficer nie był uprawniony do takiej pomocy. W myśl art. 120 ustawy, były żołnierz zawodowy, o którym mowa w art. 119 ust. 1, w okresie dwóch lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, z zastrzeżeniem ust. 3, może korzystać z pomocy w zakresie przekwalifikowania, doradztwa zawodowego lub pośrednictwa pracy, udzielanej przez właściwe organy. Jednakże w art. 119 ust. 1 ustawy wymieniono enumeratywnie przyczyny zwolnienia określone w art. 11 pkt 3, 8, 9b i pkt 10 oraz w art. 112 pkt 3 - 5 ustawy. Wobec powyższego decyzja z dnia [...] sierpnia 2005 r. jest dotknięta wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. We wniosku z dnia [...] czerwca 2007 r. do Ministra Obrony Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i stwierdził, że jest on uprawniony do pomocy rekonwersyjnej i w jego sytuacji miał zastosowanie przepis art. 111 pkt 9b i pkt 10. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], mając za podstawę art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu - powołując się na dotychczasowe argumenty oraz stan faktyczny - podał, że skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe po upływie odpowiedniego okresu pozostawania w rezerwie kadrowej. Dodał ponadto, że w decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...], organ błędnie przywołał przepis art. 183 ustawy twierdząc, że ma on zastosowanie do skarżącego, podczas gdy przepis ten ma jedynie zastosowanie do żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej przed dniem 1 lipca 2004 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Z. K. zarzucił zaskarżonej decyzji błędne podanie terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oraz podstawy jego zwolnienia, niezgodne z prawdą powołanie się na art. 183 ustawy, jako podstawy przyznania mu pomocy i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podał, że ostatecznie rozkazem Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] lipca 2005 r. oraz, że zwolnienie to nastąpiło wskutek wypowiedzenia mu przez organ stosunku zawodowej służby wojskowej. Zatem, w zestawieniu z zarzutami podniesionymi już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przysługiwała mu pomoc rekonwersyjna. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że skarżący faktycznie został zwolniony ze służby w dniu [...] lipca 2005 r. na podstawie art. 174 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy. W dalszej części przyznał rację skarżącemu w kwestii daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, jak i błędnego powołania się na przepis art. 183 ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Na samym wstępie zauważyć należy, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej. Ochrona takich decyzji została wyrażona ogólną zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych - art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Z kolei przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 k.p.a., a mianowicie organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Zestawienie to stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Taka redakcja przepisu, zważywszy również na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej względem tego przepisu. Decyzja organu stwierdzająca nieważność decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] mogłaby zapaść tylko w sytuacji, gdyby organ w sposób zasadny i w oparciu o powyższe przesłanki stwierdził, że została ona podjęta w okolicznościach określonych w przepisach art. 156 § 1 k.p.a. Działanie organu w trybie wniosku o stwierdzenie nieważności wymaga zupełnie innego podejścia do sprawy i zasadniczo różni się od postępowania zwykłego. Obowiązkiem organu, co zresztą uczynił, jest zajęcie się kwestiami ściśle prawnymi. W ich efekcie może, co najwyżej, dojść do wydania decyzji kasatoryjnej. Oznacza to, że w postępowaniu zmierzającym do ewentualnego wydania tego rodzaju decyzji nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego. Rażące naruszenie prawa natomiast w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., na które powołuje się organ, zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 1992 r. o sygn. V SA 86/92 - ONSA 1993/1/23). O rażącym naruszeniu prawa mówić można tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa, niż stabilność ostatecznej decyzji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 1996 r. o sygn. III SA 565/95 - Biul. Skarb. 1997/2/26 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1995 r. o sygn. III ARN 22/95). Tymczasem w rozpatrywanej sprawie - zdaniem Sądu - nie doszło nawet do "zwykłego" naruszenia prawa. Rozkazem Szefa Sztabu Generalnego z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], skarżący pozostający do tego czasu w rezerwie kadrowej, został zwolniony z dniem [...] lipca 2005 r. z zawodowej służby wojskowej "wskutek nie wyznaczenia na stanowisko służbowe po upływie odpowiedniego okresu pozostawania w rezerwie kadrowej" i w powyższym rozkazie przywołano podstawę materialnoprawną zwolnienia, a mianowicie art. 174 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z art. 115 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem pierwszego z wymienionych przepisów, żołnierz zawodowy przeniesiony na podstawie ustawy, o której mowa w art. 189 do rezerwy kadrowej - pozostaje nadal w tej rezerwie, nie dłużej jednak niż do końca okresu, na jaki został do niej przeniesiony, a żołnierzy tych, jeżeli nie zostali wyznaczeni na stanowiska służbowe po upływie powyższego okresu, zwalnia się z zawodowej służby wojskowej po jego upływie. Zatem bezspornym jest, że skarżący pozostawał w rezerwie kadrowej na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. z 1997 r. Dz. U. Nr 10, poz. 55 ze zm.) i ponieważ w tym czasie (w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej) nie wyznaczono go na stanowisko służbowe, to zaistniała przesłanka do zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. Skoro zatem tak, to skarżący miał prawo do pomocy, o której mowa w art. 120 ust. 2 ustawy w postaci: 1) przekwalifikowania zawodowego lub przyuczenia do zawodu, doradztwa zawodowego albo odbywania praktyk zawodowych; 2) przejazdów z miejsca zamieszkania byłego żołnierza zawodowego do ośrodków szkolenia, w których następuje przekwalifikowanie zawodowe lub przyuczenie do zawodu, albo miejsca odbywania praktyk zawodowych; 3) zakwaterowania w okresie szkolenia lub przyuczenia do zawodu albo odbywania praktyk zawodowych, z tego mianowicie powodu, że był żołnierzem zawodowym (art. 120 ust. 1), o którym mowa w art. 119 ust. 1 ustawy, tj. zwolnionym z zawodowej służby wojskowej z powodu, o którym mowa m.in. w art. 111 pkt 10. Ten ostatni bowiem przepis stanowi, że żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej m.in. wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej i powyższa sytuacja dotyczyła skarżącego. Natomiast to, że organ w podstawie zwolnienia skarżącego ze służby powołał się na przepis art. 115 ust. 4 ustawy nie oznacza, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] rażąco, bądź w ogóle narusza prawo, bowiem faktem bezspornym - w ocenie Sądu - jest, że w sprawie ma zastosowanie art. 111 pkt 10 ustawy. Z tego mianowicie względu, że wykładnia gramatyczna art. 119 ust. 1 ustawy w sposób jednoznaczny wskazuje nie na "podstawę" zwolnienia, lecz na "powód zwolnienia" (niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej). W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 152 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.