II SA/Wa 166/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, Protokolant referent stażysta Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi S. C. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie Zaskarżonym aktem utrzymano w mocy - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775), zwanej dalej "K.p.a." - orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej jako "Komisja Rejonowa") z [...] października 2023 r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej przez szer. S.C., zwanego dalej "Kandydatem". Uznano nim Kandydata niezdolnym do zawodowej służby wojskowej - kategoria "N", w grupie III (tak: pkt 9). W uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia organ – zwany dalej "Centralną Komisją" - przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - Komisja Rejonowa ustaliła kategorię zdrowia "N" na podstawie rozpoznania: pozytywny wynik badania laboratoryjnego na obecność [...] w moczu- § 72 pkt 1 załącznika nr 1 od rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2022 r., poz. 1243 ze zm.), zwanego dalej "Załącznikiem" (tak pkt. 8.1 orzeczenia), - wobec wniesienia przez Kandydata odwołania, sprawę rozpatrywano ponownie, - z posiadanej dokumentacji wynika, że Komisja Rejonowa przeprowadziła - w ramach procesu orzeczniczego - stosowne badania i konsultacje - wymagane do określenia stanu zdrowia i zdolności kandydata do pełnienia zawodowej służby wojskowej, - [...] października 2023 r. wykonano u Kandydata badania laboratoryjne; stwierdzono dodatni wynik na obecność [...] w moczu; wynik potwierdzono dwoma metodami; zgodnie z przepisami zawartymi w wykazie (stanowiącym Załącznik) w grupie III powyższemu rozpoznaniu przyporządkowano § 72 pkt 1; przypisano tam kategorię zdrowia "N", - organ I. instancji prawidłowo więc zakwalifikował schorzenie ujęte w pkt 8.1 rozpoznania - zgodnie z przepisami Załącznika.   W skardze wniesiono o: - zmianę zaskarżonego aktu - wydanie rozstrzygnięcia w kierunku uznania Kandydata za zdolnego do zawodowej służby wojskowej lub uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, - ponowne przebadanie Kandydata, - przeprowadzenie dowodu z: - załączonej dokumentacji lekarskiej oraz historii choroby, potwierdzenia wykupienia leków z załączonych recept, - ponownego badania na obecność [...] w moczu z [...] grudnia 2023 r., - opinii biegłego lekarza sądowego na okoliczność ustalenia: czy przyjmowane przez Kandydata leki mogły dać fałszywy wynik pozytywny przyjmowania substancji niedozwolonych - w tym przypadku amfetaminy w moczu, na ile przeprowadzone badania na obecność [...] w moczu są w tym przypadku miarodajne oraz czy istniała możliwość uzyskania fałszywego wyniku pozytywnego na jej obecność z uwagi na przyjmowane leki oraz przeprowadzone zabiegi medyczne, - sprawdzenie w dokumentacji lekarskiej z przedstawionych placówek wojskowych, jakie było stężenie substancji zakazanej (tu: [...]) i czy nie było ono na pograniczu wykrywalności oraz w granicach błędu (tolerancji) urządzenia, jakim wykonano badanie próbki moczu, - przesłuchanie Kandydata na okoliczności wymienione w odwołaniu. W uzasadnieniu skargi wskazano: - 5 września 2023 r. Kandydat zgłosił się do gabinetu lekarskiego w związku z odczuwalnym i narastającym bólem lewej stopy; powstał on podczas biegu w terenie, - w dalszym okresie – ponieważ ból stopy nie ustępował – Kandydat kontynuował leczenie; wiązało się to z koniecznością przyjmowania zapisanych leków doustnych oraz iniekcji przepisanych środków, - stan stopy nie pozwalał Kandydatowi funkcjonować bez środków medycznych, w tym przeciwbólowych; w związku z tym nadal prowadził konsultacje medyczne oraz przyjmował przepisane leki, - podczas wywiadu lekarskiego w Komisji Rejonowej Kandydat zapytany o długotrwałe przyjmowanie leków nie podał, że ma problem z bólem stopy; według jego rozumienia nie był to uraz o charakterze długotrwałym czy też przewlekłym; nie wiedział, że nawet tak krótkie branie leków może być istotne, - po badaniu moczu, który dał wynik pozytywny na obecność [...], Kandydata dopytywano czy był na imprezie itp. - zażywał środki tego rodzaju, - Kandydat nie przyjmuje żadnych narkotyków; chce pełnić zawodową służbę wojskową i spełniać swoje plany zawodowe; udzielił odpowiedzi zgodnie z prawdą, - w odwołaniu Kandydat zgłosił już przebieg swojego leczenia; nie wie jednak, czy jakkolwiek to odnotowano, - Kandydat kwestionuje orzeczenie wydane w II instancji; nie brał i nie bierze narkotyków; od września 2023 roku przyjmuje leki przeciwbólowe oraz inne środki w związku z urazem stopy i silnym bólem (wskazano jakie), - wedle uzyskanych od lekarza informacji, leki te mogą dawać fałszywy wynik dodatki na obecność substancji, takich jaki [...], - Kandydat zakończył obecnie leczenie; nie przyjmuje żadnych leków i jego badania wyglądają zupełnie inaczej - tak załączony negatywny wynik badania diagnostycznego. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Przywołano orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2019 r. (sygn. akt I OSK 2042/17 – dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wskazano tam, że wynik badania laboratoryjnego - gdy stwierdzono nim wynik pozytywny na obecność [...] - może stanowić wystarczającą podstawę do rozpoznania. Wskazano też, że badania na obecność substancji odurzających wykonane po kilku dniach nie odzwierciedlają stanu na datę kwalifikacji przez Komisję Rejonową. Pobieranie leków, jak w przypadku Kandydata, nie może skutkować wynikiem pozytywnym na obecność [...] w moczu. Nie zawierają one bowiem tej substancji. W dodatkowym piśmie procesowym (k. 43-44) Kandydat podtrzymał zarzuty skargi oraz wnioski dowodowe. Zażądał, aby biegły ocenił, czy przyjmowane leki mogą mieć wpływ na wadliwość oznaczenia występowania [...] w moczu. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedwczesny byłoby jednak odnoszenie się do zarzutów Kandydata w kontekście ewentualnej wadliwej jego kwalifikacji, jako niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (kategoria "N"). Wydanego w sprawie orzeczenia nie uzasadniono natomiast tak, aby możliwe było zrozumienie - przez stronę postępowania (tu Kandydata), jak i kontrolujący legalność działania administracji Sąd - przesłanek, jakimi kierował organ odwoławczy. Uchybiono tym powinności właściwego uzasadnienia orzeczenia (tak art. 107 § 3, w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a.), co nie pozwala także uznać sprawy za stosowanie wyjaśnioną (niedochowanie wymagań, wynikających z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.). Mogło mieć to istotne znaczenie dla wyniku sprawy - dotyczyło wszak kwestii prawidłowej kwalifikacji Kandydata. Centralna Komisja realizowała kompetencje wynikające z art. 84 ust. 8 w zw. z art. 190 ust. 11 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie ojczyzny (Dz.U. poz. 655, ze zm.). Jej zadaniem było ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie kwalifikacji Kandydata do jednej z kategorii, wskazanych w art. 190 ust. 10 przywołanej ustawy. W danym przypadku rozpatrywała odwołanie od orzeczenia, w którym stwierdzono, że Kandydat nie jest zdolny do zawodowej służby wojskowej (kategoria "N"). Jako przyczynę przywołano tam: obecność [...] w moczu - wskazane w pkt 9.1 orzeczenia Komisji Rejonowej. Wnosząc odwołanie Kandydat kwestionował prawidłowość kwalifikacji jego schorzeń bądź ułomności, wywodząc wadliwość kwalifikacji jego przypadku do grupy wymienionej w § 72 pkt 1 Załącznika. W takiej sytuacji rolą ponownie rozpatrującego sprawę w jej całokształcie organu odwoławczego było także wnikliwe odniesienie się do sformułowanych w środkach zaskarżenia zarzutów. Dotyczyły one - co do meritum - właściwej kwalifikacji Kandydata w kontekście prawidłowej diagnozy chorób i ułomności. Organ nie ustosunkował się zaś w istocie w ogóle do argumentacji odwołania. Wskazano jedynie, że dokonane rozpoznanie i kwalifikacja są trafne. W kwestii wykrycia substancji psychoaktywnej w badanym moczu nie odniesiono się do sygnalizowanej przez Kandydata kwestii przyjmowania leków w związku z kontuzją nogi. Uczyniono to dopiero w odpowiedzi na skargę – wskazano, że leki te nie zawierają [...]. Nie odniesiono się jednak do wywodów, jakoby zawarte w nich substancje mogły mieć wpływ na błędne oznaczenie. Wykraczając poza granice zarzutów skargi (Sąd nie jest nimi związany) należy wskazać dodatkowo, że w uzasadnieniu kwestionowanego aktu nie wskazano, dlaczego przyjęto, jakoby pojedyncze badanie - mogące potwierdzać także wyłącznie sporadyczne użycie substancji (jeżeli oznaczenie było wiarygodne) - dyskwalifikuje Kandydata - jako zdolnego do zawodowej służby wojskowej. W myśl bowiem przepisu do § 72 pkt 1 Załącznika, podstawę kwalifikacji stanowi wynik badania w powiązaniu ze stosowną konsultacją psychiatryczno-psychologiczną (tak zd. 2). Wskazuje to, że nie było wolą prawodawcy wykluczanie osób kwalifikowanych wobec jedynie epizodycznego użycia substancji psychoaktywnej. W innym bowiem przypadku ustalenie dodatkowego wymagania konsultacji nie znajdowałoby racjonalnego uzasadnienia. Nie może mieć znaczenia - w kwestii prawidłowego odczytania treści normatywnej przypisu do § 72 pkt 1 Załącznika - zawarta w końcowej jego części reguła o decydującym znaczeniu wyników badania laboratoryjnego, zleconego przez wojskową komisję (tak zd. 3). Zasadę tę odnosić trzeba wyłącznie do przypadków, gdy występuje rozbieżność pomiędzy badaniami wykonanymi w ramach procesu orzeczniczego oraz przedkładanymi przez kandydata. Jak wskazano, odmienne rozumienie danej reguły prowadziłoby do wniosku, że wyrażona wprost powinność przeprowadzenia konsultacji nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. Z treści uzasadnienia decyzji nie wynika z kolei, czy stosowną konsultację - wobec wykrycia [...] w moczu - przeprowadzono oraz, jakie było stanowisko lekarza o danej specjalności. W tym kontakcie nie może mieć znaczenie teza, wyrażona o powołanym przez organ wyroku o sygn. akt I OSK 2042/17. Sąd zajął tam stanowisko wobec realiów rozpoznawanej sprawy - w kontekście konkretnych zarzutów skargi kasacyjnej, przy uwzględnieniu ówczesnego stanu prawnego. Brak zajęcia stanowiska przez organ, co do meritum sprawy – prawidłowości kwalifikacji na podstawie wyników badań - przesądza o przedwczesności ewentualnej oceny przez Sąd zarzutu bezpodstawnego uznania Kandydata za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (kategoria "N"). Co do zarzutów odwołania - wedle reguły dwuinstancyjności postępowania - musi wpierw wypowiedzieć się właściwy, wyspecjalizowany organ. Wówczas dopiero orzeczenie może być poddane kontroli przez sąd administracyjny - pod kątem legalności. Chybione są natomiast wywody Kandydata, gdzie kwestionuje on generalnie prawidłowość przeprowadzenia badań w jego przypadku. W świetle przedłożonych dokumentacji, dokonano oznaczeń dwoma metodami, zaś poziom przekroczenia jest znaczny wobec normy (tak k. 17 akt adm.). W kwestii, czy na wynik badań, mogło mieć wpływ przyjmowanie określonych leków zajmie stanowisko organ, rozpoznając ponownie sprawę. W tej sytuacji przedwczesna byłaby ocena przez Sąd legalności orzeczenia wydanego w I. instancji. Organ odwoławczy rozważy natomiast – w zakresie swojej kompetencji - czy w sprawie nie wystąpiły podstawy wydania decyzji kasatoryjnej – w sprawie nie wystąpiły przesłanki, wymienione w art. 138 § 2 K.p.a. Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - orzeczono jak w sentencji. Sąd nie miał natomiast kompetencji do orzekania w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej (tak wniosek Kandydata). Nie może też przeprowadzać dowodów innych niż z przedłożonych dokumentów (tak art. 106 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przedstawione przez Kandydata nie mogły mieć zaś istotnego znaczenia dla wyniku sprawy. Sąd - nie dysponując bowiem wiedzą specjalistyczną - nie mógł ocenić ich znaczenia w kontekście zarzutów skargi. Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.