II SA/Wa 1664/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, , Protokolant specjalista Maryla Wiśniewska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. J. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę Zarząd Dzielnicy [...] działając na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr [...] Rady m.st. Warszawy z 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1, § 5 ust. 3, § 7 ust. 1 pkt 2, § 10 ust. 2, § 32 ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 8, § 35 ust. 1 uchwały nr XXI11/669/2019 Rady m.st. Warszawy z 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2020 r. poz. 14836 z późn. zm.) wydał w dniu [...] maja 2024r. uchwałę o odmowie udzielenia pomocy mieszkaniowej A. J.. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w/w osoba [...] listopada 2023 roku złożyła wniosek o pomoc mieszkaniową dla siebie oraz dwóch córek: czteroletniej H. i siedmioletniej L.. Mimo, że aktualnie zamieszkuje z byłym partnerem, ubiega się o lokal dla trzech osób. Złożone przez zainteresowaną dokumenty były niekompletne i ostatecznie zostały uzupełnione 12 grudnia 2023r. Dalej wskazano, że były partner wnioskodawczyni (ojciec dzieci), na podstawie umowy ustnej wynajmuje od osoby fizycznej mieszkanie w budynku przy Alei [...] w [...]. W lokalu tym zamieszkują cztery osoby. Wg dołączonego do wniosku załącznika nr [...] poświadczonego przez właścicielkę nieruchomości, powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 58 m2 w tym powierzchnia mieszkalna 36 m2. W związku z powyższym organ uznał, że wymagane kryterium metrażowe dla zamieszkujących w lokalu czterech osób (26 m2) zostało przekroczone. Organ ustalił też, iż do wniosku załączono opinię psychologiczno-pedagogiczną z września 2023 roku z której wynika, że córka strony – L. S. - winna być pod stałą kontrolą Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej z uwagi na lekką niepełnosprawność intelektualną. Zainteresowana dostarczyła również kserokopię pozwu o eksmisję, jaki złożyła właścicielka wynajmowanego lokalu przeciwko wnioskodawczyni, jej dzieciom oraz byłemu partnerowi. W uzasadnieniu pozwu właścicielka wskazała, że pozwani nie wnoszą opłat za użytkowany lokal, a w wynajętym mieszkaniu dochodzi do nadużywania alkoholu i innych używek oraz awantur w obecności dzieci. Pani A. J. oraz były konkubent - .K. S. nie opuścili zajmowanego lokalu pomimo pisemnego wezwania właściciela. Dodano również, iż w dniu 24 stycznia 2024 roku wpłynęło do urzędu pismo zainteresowanej, w którym wnosi o zwolnienie jej z kryterium metrażowego, ponieważ znajduje się ona w złej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i społecznej. Oświadczyła, że jest objęta procedurą niebieskiej karty, a ojciec dziewczynek jest pozbawiony władzy rodzicielskiej i ma sądowy zakaz zbliżania się do niej i dzieci. Wobec powyższego organ wezwał wnioskodawczynię do dostarczenia (w wyznaczonym terminie) dokumentów potwierdzających powyższe okoliczności. Pani A. J. nie odebrała pisma, które wróciło z adnotacją poczty "Zwrot. Nie podjęto w terminie.". Tym samym Zarząd Dzielnicy [...] uznał, że nie ma podstaw do zastosowania § 7 ust. 4 uchwały XXI!i/669/2O19 Rady m.st. Warszawy z 5 grudnia 2019 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, ponieważ wnioskodawczyni nie potwierdziła stosownymi dokumentami opisywanej w piśmie sytuacji. Od powyższej uchwały skargę do tut. Sądu wywiodła A. J.. W jej uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Zarząd Dzielnicy w żaden sposób nie uwzględnił § 1 ust. 4 Uchwały nr XXIlI/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., zgodnie z którym jeśli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1, czyli warunków dotyczących kryterium metrażowego. Nadto, powołując się na Konstytucję RP stwierdziła, że nie można stosować procedur krzywdzących dla obywatela przez odmowę zaspokojenia uzasadnionych i chronionych prawem potrzeb mieszkaniowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, dalej: "p.u.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należało podkreślić, że uchwała objęta przedmiotową skargą, należy do kognicji Sądów administracyjnych. Dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa, prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Na poprawność powyższej konkluzji nie rzutuje forma ostatecznie udzielanej pomocy mieszkaniowej. Samo zawarcie cywilno-prawnej umowy najmu jest bowiem czynnością wtórną w stosunku do uchwały wyrażającej stanowisko co do samej zasadności udzielenia takiej pomocy. Przedmiotem niniejszej sprawy jest zaś przecież właśnie owa uchwała, rozstrzygająca samą zasadność przyznania pomocy mieszkaniowej. Przepis art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Skarga oceniania w świetle powołanych wyżej przepisów jawiła się więc jako dopuszczalna co do zasady, jednakże jako merytorycznie niezasadna. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ prowadząc postępowanie poruszał się w granicach i na podstawie prawa. W ocenie tut. Sądu na w/postawione pytanie należało udzielić pozytywnej odpowiedzi. W pierwszej kolejności należało podkreślić, że Sąd administracyjny rozpoznając skargę, bada poprawność skarżonego rozstrzygnięcia w odniesieniu do stanu prawnego i faktycznego istniejącego w chwili rozstrzygania przez organ. Aby więc móc skutecznie zarzucić organowi zaniechanie np. wyjaśnienia stanu sprawy w konkretnym zakresie, z całokształtu sprawy musi wynikać okoliczność posiadania przez organ wiedzy o dowodach dotyczących istotnych dla sprawy kwestii oraz okoliczność ich nie nieuwzględnienia. Owa wiedza organu może pochodzić z dwojakich źródeł. Może to być wiedza posiadana z urzędu (ta jednak dotyczy zwykle okoliczności znanych powszechnie lub znanych organowi w związku np. z wcześniejszym rozstrzyganiem analogicznej sprawy tych samych stron). Może to być też wiedza uzyskana od strony inicjującej postępowanie (z reguły jest to wiedza tego rodzaju, że znana jest wyłącznie stronie). Omawiając powyższą problematykę należy również mieć na względzie to, iż ciężar dowodowy wykazania zasadności zgłoszonego w postępowaniu administracyjnym żądania, obciąża stronę zgłaszającą owo żądanie. To strona inicjująca postępowanie jest jego "gospodarzem" określając przedmiot sprawy jak i powołując dowody na poparcie podnoszonych twierdzeń. Organ nie może zastępować strony w jej obowiązkach a zwłaszcza nie może domyślać się faktów i dowodów, o których nie został powiadomiony lub o których nie ma wiedzy z urzędu. Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy uznać należało, iż organ nie dopuścił się naruszeń zarzucanych w skardze. Ani bowiem we wniosku, ani w trakcie trwania postępowania wnioskodawczyni nie przedstawiła organowi żadnych dowodów potwierdzających zasadność żądania odstąpienia od stosowania kryterium metrażowego przy rozpoznawaniu sprawy. Treść akt administracyjnych obrazująca sposób procedowania przez organ nie uzasadnia też twierdzenia, by organ zaniechał podjęcia starań dla wyjaśnienia kluczowych dla rozstrzygnięcia kwestii. Wezwał bowiem wnioskodawczynię do dostarczenia dowodów potwierdzających okoliczności jakie podniosła w piśmie zawierającym prośbę zwolnienia jej z kryterium metrażowego. W sytuacji braku reakcji na owo wezwanie, organ nie otrzymując od wnioskodawczyni dowodów na fakt istnienia sytuacji przemocowych w jej rodzinie, nie miał możliwości zbadania tej okoliczności przez pryzmat przepisu dopuszczającego odstąpienie od stosowania omawianego kryterium. Również samo przywołanie przez stronę faktu, że jedna z jej córek winna być pod stałą kontrolą Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nie stanowi per se powodu dla nie stosowania kryterium metrażowego. Z przedłożonego organowi dowodu w postaci opinii z w/w poradni nie wynika zalecenie lekarzy by córka musiała z uwagi na swój stan zdrowia zajmować oddzielny pokój. Takich twierdzeń nie podnosiła z resztą sama wnioskodawczyni co sprawia, że organ był zwolniony od bardziej dogłębnej analizy omawianej okoliczności. W takiej więc sytuacji, nie sposób czynić organowi skutecznych zarzutów dotyczących braku wyjaśnienia kwestii, których strona nie udowodniła przed organem w trakcie trwania postępowania, a które to dowody nie były znane organowi z urzędu. Wbrew wywodom skargi, istnienia wyjątkowo trudnej sytuacji społecznej wnioskodawczyni, nie sposób też wywieść per se z faktu zajmowania przez nią lokalu, którego nie jest właścicielką i który zajmuje bez zgody właściciela. Bliżej niesprecyzowana konieczność ewentualnego opuszczenia lokalu w przyszłości dotyczy przecież każdego mieszkania zajmowanego w drodze najmu, dzierżawy, użyczenia itp. Celem Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] nie jest zaś zapobieganie teoretycznym problemom mieszkaniowym tylko pomoc w trudnościach już faktycznie istniejących. Organ nie może więc działać niejako "na wszelki wypadek", starając się zapobiec okolicznościom, które nie nastąpiły i które nie muszą nastąpić. Stąd organ nie był uprawniony a tym bardziej zobowiązany do snucia przypuszczeń i domniemań w tym zakresie a tym bardziej, by z owych hipotetycznych założeń wywodzić istnienie wyłączenia stosowania kryterium metrażowego. W tym miejscu wyjaśnić należało, iż jeśli w przyszłości pojawią się okoliczności świadczące o zmaterializowaniu się obawy podnoszonej w skardze, lub jeśli strona zgromadzi dowody jakich nie przedstawiła w niniejszym postępowaniu, będzie mogła ponowić swój wniosek powołując się na nowe okoliczności faktyczne. Niezależnie od powyższego podkreślenia wymagało też to, że analiza skarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że organ w sposób poprawny dokonał ustaleń dotyczących powierzchni użytkowej (58m2) i mieszkalnej (36m2) zajmowanego przez wnioskodawczynię lokalu jak też poprawnie wskazał, że w oparciu o przepis ust.1 par.7 uchwały nr XXIII/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] kryterium metrażowe dla czterech osób wynosi 26 m2. Stąd miał wszelkie podstawy ku temu, by wydać skarżone rozstrzygnięcie. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz.935).