II SA/Wa 1667/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Bronisław Szydło (spr.), Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rolniczej w drodze wyjątku oddala skargę Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS), powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 28 listopada 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 55 ust. 1 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, odmawiającą przyznania Z. J. prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że stosownie do treści art. 55 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, Prezes KRUS może przyznać emeryturę, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia. Organ podał, że Z. J. uzyskał prawo do okresowej renty rolniczej na okres od maja 1995 r. do lipca 1997 r. W 1996 r. przekazał gospodarstwo rolne swojemu synowi oraz jego żonie. Natomiast od 1 sierpnia 1997 r. do dnia 31 lipca 1998 r. otrzymywał rentę w oparciu o art. 22 ust. 3 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w ówczesnym jej brzmieniu. Następnie, w wyniku uznania go za całkowicie okresowo niezdolnego do pracy otrzymywał rentę rolniczą z tego tytułu w okresie do 30 września 2004 r. Organ rentowy decyzją z dnia [...] października 2004 r. odmówił Z. J. przyznania prawa do renty rolniczej z uwagi na fakt, iż Komisja Lekarska KRUS orzeczeniem z dnia [...] października 2004 r. nie uznała go za niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym. Wskazano również, że decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Oddział Regionalny KRUS we W. odmówił Z. J. przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, albowiem Komisja Lekarska KRUS nie uznał go za trwale, ani okresowo całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym. Prezes KRUS podniósł, że w związku z wnioskiem Z. J. o przyznanie prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, organ rentowy przeprowadził postępowanie orzecznicze, w wyniku którego lekarz rzeczoznawca, orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2007 r., nie uznał go za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym. Prezes KRUS wskazał również, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] grudnia 2006 r. został on zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności o charakterze okresowym. Orzeczenie to zostało wydane na okres do dnia 31 grudnia 2007 r. Wskazano również, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S. wypłaca Z. J. zasiłek w wysokości 351 zł miesięcznie, przyznany na okres od 5 grudnia 2006 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Z. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej uzasadnieniu skarżący wskazuje, że decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] lipca 2007 r. jest niesłuszna i krzywdząca. Zwraca się również do Sądu o wyznaczenie obiektywnej komisji lekarskiej spoza terenu W. w celu zapoznania się z jego dokumentacją oraz przeprowadzenia badań specjalistycznych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 30 sierpnia 2007 r. skarżący podniósł, że jest niezdolny do pracy z uwagi na stan zdrowia. Do pisma dołączył również decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] sierpnia 2007 r., na podstawie której zmieniono przyznaną wcześniej skarżącemu kwotę zasiłku stałego z 351 zł na 108,40 zł oraz orzeczono o zaprzestaniu opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne od dnia 1 września 2007 r., kartę leczenia szpitalnego, z której wynika, że skarżący w dniach 14 czerwca 2007 r. do 19 czerwca 2007 r. przebywał na Oddziale Chirurgii Ogólnej i Urazowej w SP ZOZ w R. oraz kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 16 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 ust. 1 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził, aby organ podejmujący w badanej sprawie rozstrzygnięcia, dopuścił się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym Prezes Kasy może przyznać emeryturę, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia. Użyte w powołanym przepisie sformułowanie "Prezes Kasy może przyznać", wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa KRUS nie oznacza, że ma on całkowitą swobodę w tym względzie. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny. Musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ winien przy tym przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 Kpa), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest zobowiązany również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 Kpa). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 Kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 Kpa. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany - Sąd bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Stąd też kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie Sąd nie stwierdził, aby naruszała ona prawo. Emerytura rolnicza lub renta rolnicza w trybie wyjątku może zostać przyznana osobie, która spełnia następujące warunki: jest lub była rolnikiem lub domownikiem lub członkiem rodziny zmarłego rolnika lub domownika, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać. Do przyznania tego świadczenia muszą być spełnione łącznie wszystkie wskazane wyżej warunki, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Należy zauważyć, że skarżący nie spełnia jednej z przesłanek do przyznanie tego świadczenia, wynikającej z art. 55 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie bowiem z orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy z dnia [...] kwietnia 2007 r. skarżącego nie uznano za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, a także nie stwierdzono niezdolności do samodzielnej egzystencji. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdza się m. in., iż stwierdzone w wyniku badania naruszenie funkcji organizmu nie powoduje całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Okoliczność tą potwierdza również, dołączone przez skarżącego do wniosku o przyznanie renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] grudnia 2006 r. Z orzeczenia tego wynika, iż skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności o charakterze okresowym. Orzeczenie to zostało wydane na okres do dnia 31 grudnia 2007 r. Reasumując należy stwierdzić, że skarżący nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, a co za tym idzie nie spełnia jednej z przesłanek warunkujących przyznanie renty rolniczej w drodze wyjątku. Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku skarżącego o wyznaczenie komisji lekarskiej, celem zapoznania się z dokumentacją dotyczącą stanu zdrowia skarżącego oraz przeprowadzenia badań specjalistycznych, który można uznać za wniosek dowodowy złożony w tej sprawie, należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Stąd też powyższy wniosek nie mógł być uwzględniony. Tego typu środek dowodowy nie mieści się bowiem w katalogu dowodów, o których mowa w art. 106 § 3 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie należy stwierdzić, że trudne warunki materialne nie są wystarczającym argumentem dla przyznania renty rolniczej w drodze wyjątku, gdyż nie jest to świadczenie socjalne przyznawane stosownie do potrzeb wnioskodawcy. Nie kwestionując trudnej sytuacji materialnej skarżącego należy uznać, że Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w granicach uznania administracyjnego przyjął, że skarżący nie spełnia warunków do przyznania renty rolniczej w drodze wyjątku. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.