II SA/Wa 1672/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędziowie WSA Maria Werpachowska, Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant Monika Michnik-Misterek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia równowartości części kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania - oddala skargę - Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 54 ust. 1, 3, 4, 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) oraz § 15 i § 17 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. z 2004 r. Nr 135, poz. 1451 ze zm.), decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r., utrzymał w mocy decyzję nr [...] Komendanta Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej w M. z dnia [...] kwietnia 2007 r. w sprawie ustalenia równowartości części kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania otrzymanych przez ppor. K. T. w czasie nauki w Wojskowej Akademii Technicznej w W., które ww. żołnierz zobowiązany jest zwrócić do budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej w związku ze zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej, wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza. W uzasadnieniu organ podniósł, iż w okresie od dnia [...] sierpnia 1998 r. do dnia [...] sierpnia 2003 r. strona była słuchaczem studiów magisterskich w Wojskowej Akademii Technicznej w W. W dniu [...] lutego 2007 r., wskutek dokonanego przez siebie wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej, ww. żołnierz został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy. Działając na podstawie art. 54 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), w dniu [...] kwietnia 2007 r. Komendant Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej w M., decyzją nr [...], ustalił zwaloryzowaną na dzień zwolnienia ze służby równowartość części kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania otrzymanych przez ppor. K. T. w czasie nauki w Wojskowej Akademii Technicznej w W., tj. w kwocie [...] zł, które żołnierz zobowiązany jest zwrócić do budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej. Z uzasadnienia decyzji wynika, że równowartość tych kosztów została ustalona na podstawie "Zestawienia ustalonej równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierzy zawodowych, podlegające zwrotowi" i "Zestawienia równowartości rzeczywistych kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza zawodowego w zakresie wyżywienia w rozbiciu na poszczególne lata nauki" wystawionych przez Wojskową Akademię Techniczną w W. oraz, zgodnie z art. 54 ust. 5 ustawy pragmatycznej, w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. W dniu 9 maja 2007 r. do Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej wpłynęło, złożone w terminie, odwołanie złożone przez stronę. Jednak organ rozpatrując ponownie sprawę wskazał, że zarówno przepisy obowiązującej do dnia 30 czerwca 2004 r. ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.), jak i obowiązującej obecnie ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stanowią, iż przewidziany w nich, w pewnych sytuacjach, obowiązek zwrotu przez zwalnianego ze służby wojskowej żołnierza zawodowego poniesionych przez wojsko kosztów jego utrzymania i nauki wynika wprost z zapisów ustawy i do jego ustanowienia nie jest wymagane wydawanie odrębnej decyzji administracyjnej. Obowiązek ten powstaje bowiem z mocy prawa w momencie zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby i nie zależy od uznania organu administracyjnego. Decyzją administracyjną ustalana jest wyłącznie równowartość kosztów podlegających zwrotowi. Należy zauważyć, że działanie organu również w tym przypadku nie ma charakteru uznaniowego, ponieważ ustawodawca w jednoznaczny sposób określił warunki, w których powstaje obowiązek zwrotu kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza oraz wskazał składniki tych kosztów. Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej podkreślił, iż kwestię zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza regulują w wyczerpujący sposób przepisy art. 54 powołanej ustawy oraz § 15 - § 18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Wyspecyfikowano w nich, jakie koszty podlegają zwrotowi, w tym zakwaterowania, wyżywienia, umundurowania i nauki oraz dojazdu do miejsca jej pobierania, aby stanowiły one rzeczywiste koszty poniesione na kształcenie żołnierza zawodowego w okresie studiów lub nauki oraz stażu lub kursu. Łączne rzeczywiste poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego. Koszty zostały zwaloryzowane, decyzję wydał organ właściwy, brak jest zatem podstaw do podważania decyzji podjętej przez organ pierwszej instancji. W dniu 10 sierpnia 2007 r. skargę na powyższą decyzję złożył K. T. Skarżący zarzucił Komendantowi Głównemu Żandarmerii Wojskowej: – naruszenie art. 7,11 i 77 kpa w zw. z § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalaniem kosztów poniesionych w związku z nauką; – naruszenia art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez nieprzedstawienie uzasadnienia faktycznego; – naruszenie § 18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalaniem kosztów poniesionych w związku z nauką poprze wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów, które nie powinny być zastosowane w sprawie. Skarżący podkreślił, że uzasadnienie decyzji opiera się jedynie na zestawieniu z ewidencji księgowej, a nie określa rzeczywistych kosztów, jakie organy wojskowe poniosły na jego naukę i utrzymanie. Samo wyliczenie kosztów sporządzone przez służby ekonomiczne Wojskowej Akademii Technicznej nie jest poświadczone dodatkowymi dokumentami, które wskazywałby na prawidłowość zestawienia. Samo uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji jest lakoniczne i nie zawiera żadnych elementów, które świadczyłby o tym, jakie dowody organ wziął pod uwagę, a jakie nie. Nadto, zdaniem skarżącego, organ nie wziął pod uwagę faktu, że podjął on studia w 1998 r. w innym stanie prawnym, gdy obowiązywała ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, która inaczej regulowała kwestię zwrotu kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zakażonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie bezspornym jest, że skarżący K. T. w okresie od dnia [...] sierpnia 1998 r. do dnia [...] sierpnia 2003 r. był słuchaczem studiów magisterskich w Wojskowej Akademii Technicznej w W. W dniu [...] lutego 2007 r., wskutek dokonanego przez siebie wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej, ww. żołnierz został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy. Podstawą wypowiedzenia był rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Skarżący nie kwestionuje – co do zasady – obowiązku zwrotu kosztów poniesionych przez organy wojskowe na jego utrzymanie i naukę w szkole wojskowej, lecz poddaje w wątpliwość trafność zastosowanych w tym zakresie podstaw prawnych. Sporne jest więc, które przepisy winny mieć w sprawie zastosowanie oraz prawidłowość dokonanych w toku postępowania ustaleń. Zarówno ustawa z dnia z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j.: Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) stanowiła o obowiązku zwrotu poniesionych przez wojsko kosztów związanych z zakwaterowaniem, wyżywieniem i umundurowaniem żołnierza w czasie jego studiów w szkole wojskowej (art. 80 ust. 1), jak i obowiązująca obecnie ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) zawiera regulację dotyczącą obowiązku zwrotu takich kosztów (art. 54 ust. 1). W świetle art. 80 ust. 1 dawnej ustawy pragmatycznej żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej w okresie pełnienia służby obowiązkowej, o której mowa w art. 12 ust. 1 i 2 ustawy, z powodu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza albo z przyczyn określonych w art. 75 ust. 1 pkt 9-12 lub art. 76 ust. 1 pkt 3-4 jest obowiązany zwrócić równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia, umundurowania poniesionych w czasie studiów lub nauki. Z kolei w myśl art. 54 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy pragmatycznej żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz na staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7, 9 lit. a oraz pkt 11-16, a także art. 112 pkt 1, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu albo okresu pobierania stypendium, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu – jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Choć obie regulacje posługują się różną terminologią co do "poniesionych kosztów", to jednak niewątpliwie w pierwszym i drugim przypadku chodzi o koszty związane z zakwaterowaniem, wyżywieniem i umundurowaniem żołnierza, poniesione w czasie jego edukacji w szkole wojskowej. Zarówno przepis dawnej ustawy, jak i przepis nowej ustawy pragmatycznej, łączą powstanie obowiązku zwrotu poniesionych kosztów z wypowiedzeniem przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, które następnie ma prowadzić do zwolnienia ze służby, a więc odwołują się do zdarzenia, które nie tylko tworzy stan faktyczny, ale nade wszystko wpływa na stosowanie właściwej podstawy prawnej. Zatem skutki dokonanego przez skarżącego wypowiedzenia, które w następstwie spowodowało jego zwolnienie ze służby wojskowej w dniu [...] lutego 2007 r., należało oceniać w świetle przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a nie – jak twierdzi skarżący – na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organy orzekające w sprawie prawidłowo więc przyjęły, że zastosowanie winien mieć przepis art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i wydane na podstawie art. 55 tej ustawy rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451). Zupełnie nieuzasadniony jest zarzut, że w sprawie nie mogło dojść do użycia przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką, z uwagi na fakt, iż skarżący pobierał naukę w latach, kiedy regulacje te nie obowiązywały. Wymaga szczególnego podkreślenia, że czasookres trwania edukacji skarżącego nie ma tu jakiegokolwiek znaczenia. Nie ma również znaczenia, jakie wówczas obowiązywały przepisy. Dla nawiązania stosunku administracyjnoprawnego w zakresie ustalenia obowiązku zwrotu poniesionych kosztów i ich wysokości, a więc wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, konieczne jest zaistnienie elementów materialnoprawnych danej normy, będącej podstawą zwrotu. Decydująca jest zatem chwila spełnienia przesłanek obowiązującej w tym czasie regulacji. Innymi słowy, jeżeli przepisy prawa przewidują obowiązek zwrotu kosztów poniesionych w związku z edukowaniem żołnierza, jedynie spełnienie przesłanek materialnoprawnych danej normy wpłynie na jej stosowanie, jako obowiązującej w chwili ich spełnienia (jako normy prawnie relewantnej). Skoro podstawą decyzji o zwrocie kosztów ma być norma wskazująca, kiedy i w jakich okolicznościach powstaje obowiązek ich zwrotu, to norma taka nie znajdzie zastosowania, gdy warunki materialnoprawne w niej zawarte nie zostaną spełnione w momencie jej obowiązywania. Skarżący nie dokonał wypowiedzenia w chwili obowiązywania ustawy z dnia z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ani tym bardziej nie został zwolniony w oparciu o jej przepisy. Nie ma wobec tego jakichkolwiek podstaw do jej stosowania w kwestii zwrotu kosztów. W takiej sytuacji całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia zasady lex retro non agit. Nieuzasadniony jest także zarzut o braku podstaw do stosowania § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Bezpodstawny jest wobec tego zawarty w skardze wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Skarżący wypowiedział stosunek zawodowy służby wojskowej oraz został zwolniony ze służby, gdy od ponad dwóch lat obowiązywała ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Do wypowiedzenia doszło w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania edukacji, licząc od dnia jej ukończenia. Zatem w świetle art. 54 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy pragmatycznej, powstał po stronie skarżącego obowiązek zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. Jak wynika ze sprawy, koszty te zostały ustalone zgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Decyzja organu pierwszej instancji zawiera szczegółowe wyliczenie kosztów opartych na rzeczywistych kosztach wskazanych przez Wojskową Akademię Techniczną i obejmuje liczbę dni nauki w WAT, podwójny okres wymagany do odbycia służby po zakończeniu nauki w WAT, ilość dni wysługi po zakończeniu nauki w WAT, ilość dni pozostałych do obowiązującego, podwójnego okresu czasu nauki, koszt jednego dnia, koszty podlegające zwrotowi bez waloryzacji oraz zwaloryzowane na dzień zwolnienia skarżącego ze służby koszty podlegające zwrotowi. Sposób ustalenia, jak również samo wyliczenie należnych kosztów do zwrotu w wysokości [...] zł odpowiada przepisom rozporządzenia oraz informacjom i danym przedstawionym przez Kanclerza Wojskowej Akademii Technicznej, które – jak wskazuje § 17 ust. 4 rozporządzenia – po ukończeniu nauki winny znajdować się w aktach personalnych skarżącego. Znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy zestawienie kosztów, przedstawione przez Kanclerza WAT, czyni zatem zadość regulacji zawartej w § 17 rozporządzenia i nie może być mowy o jej naruszeniu, zwłaszcza wobec braku jakichkolwiek dowodów przeciwnych, czy danych podważających wyliczenie. Ustalając w oparciu o to zestawienie obowiązek zwrotu, organ pierwszej instancji uwzględnił okres pobytu zainteresowanego w Wojskowej Akademii Technicznej wedle rzeczywistych kosztów, nie naruszając przy tym sposobu liczenia zwaloryzowanych na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania. Warto wskazać, iż brak jest w ustawie wymagań, aby zestawienia dokonane przez uczelnię wojskową było poparte dodatkowymi dowodami, czy dokumentami. Sam skarżący nie przedstawia danych, które kwestionowałyby wyliczenie dokonane z ww. przepisami. Subiektywne przekonanie o nieprawidłowości dokonanych obliczeń nie może być samo w sobie podstawą do kwestionowania zgodnych z prawem wyliczeń. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i odpowiada formie decyzji przyjętej w treści art. 107 § 1 i § 3 kpa. Organ szczegółowo wyjaśnił treść rozstrzygnięcia, wskazując na przepisy prawne, jakie były jego podstawą. Zaskarżona decyzja nie narusza więc zawartej w art. 11 kpa zasady przekonywania. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.