II SA/Wa 1677/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędziowie WSA Janusz Walawski Eugeniusz Wasilewski (spr.) Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego P. S. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Syg. akt II SA/Wa 1677/13 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. L. P. wniósł do Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. o umorzenie należności Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z tytułu opłat za użytkowanie lokalu mieszkalnego i opłat pośrednich za lokal mieszkalny o powierzchni [...] m² położony w Z. przy ul. [...]. Wnioskodawca oświadczył, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje samotnie, jedyne jego źródło dochodu to świadczenie emerytalne pobierane w Wojskowym Biurze Emerytalny w L. w kwocie [...] zł. Wskazał, że jest w bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej jak i finansowej. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] działając na podstawie art. 19a ust. 1-3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367) oraz § 4 ust. 1 pkt 2 i § 5 ust. 1 pkt 2 w związku z § 2 ust. 1 pkt 2 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2004 r., Nr 245, poz. 2460) zmienionego rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 maja 2010 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2010 r., Nr 94, poz. 605), a także na podstawie art. 104 - Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu sprawy z wniosku L. P. o umorzenie należności pieniężnych z tytułu opłat za użytkowanie lokalu i opłat pośrednich za lokal mieszkalny położny w Z. przy ul. [...], odmówił umorzenia wymienionej we wniosku należności w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że L. P. zajmuje przedmiotowy lokal na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 1991 r. nr [...]. Do zamieszkiwania w lokalu uprawniona została żona oraz jego pasierbica. Z uwagi na powstałe zadłużenie Oddział Regionalny Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. wezwał wnioskodawcę do zapłaty kwoty zadłużenia [...] zł na dzień [...] marca 2012 r. Na powyższe wezwanie L. P. w dniu [...] kwietnia 2012 r. złożył wniosek o rozłożenie całego zadłużenia na raty. W związku z powyższym w dniu [...] maja 2012 r. została zawarta z L. P. umowa rozłożenia na 24 raty zadłużenia, jednak z uwagi na nie wywiązanie się z zobowiązań Dyrektor Oddziału Agencji Mieszkaniowej w L. pismem z dnia [...] października 2012 r. wypowiedział dłużnikowi przedmiotową umowę ze skutkiem natychmiastowym. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ ustalił, że L.P. jest osobą bardzo schorowaną, cierpi na wiele schorzeń czego skutkiem są częste hospitalizacje. Dalej wskazał, że wnioskodawca pobiera świadczenie emerytalne w kwocie w kwocie [...] zł netto już po potrąceniu na rzecz innych tytułów wykonawczych w kwocie [...] zł. Na miesięczne wydatki składa się kwota kredytów [...] zł, wydatki na leki średnio około [...] zł, opłata dla [...] w kwocie [...] zł, opłata abonamentu RTV w wysokości [...] zł oraz opłata za energię elektryczną w kwocie około [...] zł, co daje łączną kwotę około [...] zł. Z dokumentów przedstawionych przez L. P. wynika, że wywiązuję się ze zobowiązań w stosunku do innych podmiotów, natomiast od miesiąca października 2012 r. zaprzestał całkowitego wnoszenia opłat do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Regionalnego w L. z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. wskazał, że przesłanki określone w § 2 ust. 1 pkt 2 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2004 r., Nr 245, poz. 2460 z późń. zm.) stanowiące podstawę do umorzenia należności pieniężnych przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w przedmiotowej sprawie nie zaistniały. Ustawodawca nie dopuszcza możliwości umorzenia należności, gdy na gruncie danego stanu faktycznego jej zaspokojenie jest realnie możliwe. Tolerowanie sytuacji w której dłużnik zostaje zwolniony z zobowiązań, pomimo nie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających to ze względów humanitarnych, niewątpliwie stałoby w sprzeczności z interesem społecznym. W związku z powyższym należało orzec o odmowie umorzenia należności. Od powyższej decyzji L. P. złożył odwołanie powołując się w jego uzasadnieniu na trudną sytuację zdrowotną i materialną. Wyjaśnił, że zadłużenie powstało na skutek zaciągniętych kredytów bankowych. Podał, że jego sytuacja materialna była bardzo korzystna, gdyż oprócz emerytury, która jest obecnie zajęta przez komornika, uzyskiwał jeszcze dochód z tytułu wykonywanej pracy. Wskazał, ze jest osobą samotną wymaga stałej opieki lekarskiej, pielęgniarskiej i rehabilitacji. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L.. Prezes Wojskowej Agencji podzielił stanowisko organu pierwszej instancji odnośnie braku podstaw do umorzenia należności. Organ wskazał, że kwota, która zostaje do dyspozycji stronie po dokonaniu miesięcznych wydatków jest bardzo niska, jednak znaczną część powyższych wydatków stanowią zobowiązania wobec innych wierzycieli, które są realizowane. W wyniku zaciągniętych kredytów L. P. dokonuje spłaty rat w kwocie [...] zł, przy jednoczesnym braku od października 2012 r. uiszczenia opłat za zajmowany lokal położony w Z.. Organ podał, że aktualnie z powództwa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nie toczy się wobec strony postępowanie egzekucyjne, ewentualnie wszczęta egzekucja przez WAM nie spowodowałaby zagrożenia egzystencji strony niniejszego postępowania, ponieważ w dalszym ciągu z emerytury L. P. będzie potrącana kwota [...] zł, tj. 25 % uzyskiwanego świadczenia. Powyższe stanowi jednocześnie gwarancję zapewnienia dłużnikowi podstawowych środków do życia. Organ zauważył, że obecna sytuacja finansowa i zdrowotna wnioskodawcy jest trudna, jednakże posiada on zapewnione środki na utrzymanie w postaci wypłacanego miesięcznego świadczenia emerytalnego w związku z powyższym nie znaleziono podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i uwzględnienia odwołania. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji odmawiającej umorzenie należności W uzasadnieniu skargi wskazał, że jest w bardzo ciężkiej sytuacji zdrowotnej, finansowej i życiowej. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie odwołując się argumentów podnoszonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Na wstępie należy wskazać, że postawą materialną prawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 19a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.). Przepis ten wskazuje, że w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi, gospodarczymi lub finansowymi należności pieniężne Agencji mogą być umarzane, odraczane lub rozkładane na raty. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o powyższy przepis określone zostały w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2004 r., Nr 245, poz. 2460), zgodnie z którym: należności pieniężne przysługujące Agencji mogą być umarzane w całości lub w części w razie wystąpienia co najmniej jednego z następujących przypadków: 1. dłużnik, będący osobą fizyczną, zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawił składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej na podstawie odpowiednio art. 829-833 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) lub art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późn. zm.); 2. dłużnik, będący osobą fizyczną, posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej, o których mowa w pkt 1, oraz przedmioty codziennego użytku domowego albo egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny; 3. dłużnik, będący osobą prawną, został wykreślony z właściwego rejestru i brak jest majątku, z którego można by prowadzić egzekucję należności, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przeszła na osoby trzecie; 4. sąd wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika albo oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości z tego powodu, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania albo był obciążony hipoteką, hipoteką morską, zastawem, zastawem rejestrowym lub zastawem skarbowym w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania; 5. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, których zaistnienie daje potencjalną możliwość umorzenia należności Agencji. Uznaniowość decyzji administracyjnej oznacza, iż ustawodawca przyznał organowi możliwość wyboru sposobu realizacji celu wyrażonego w przepisie ustawy, jakim jest umorzenie należności z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego. W konsekwencji organ, dokonując swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, może rozstrzygnąć daną sprawę według własnego uznania, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Niezależnie od powyższego dodać należy, że uznaniowy charakter decyzji administracyjnej oznacza nie tylko możliwość działania organu na jego własną odpowiedzialność w oparciu o upoważnienie ustawowe. Zakreśla on także zakres jej sądowej kontroli, która nie jest wyłączona, lecz ograniczona w szczególności do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a to zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd kontroluje zatem, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Innymi słowy mówiąc, czy nie nosi cech dowolności. Wskazać należy, że w rozpatrywanej sprawie organ nie naruszył żadnej z wymienionych powyżej reguł postępowania. Zebrany materiał dowodowy dotyczący sytuacji materialnej i osobistej skarżącego zamieszkującego lokal mieszkalny przy ul. [...] w Z. jest wyczerpujący. Z ustaleń tych wynika, że L. P. otrzymuje wojskowe świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł netto miesięcznie i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Fakt, że posiada zadłużenie w bankach z tytułu niespłacanych rat kredytów, jednakże nie wykazał zaistnienia przesłanki przewidzianej w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MON, tj. sytuacji w której egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji dłużnika względnie członków jego rodziny. Niesporne jest również, że ze świadczeń emerytalnych skarżącego prowadzona jest skutecznie egzekucja komornicza na rzecz wierzycieli co wyklucza występowanie w sprawie przesłanki z pierwszej części przepisu zawartego w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MON, umożliwiającego umorzenie należności gdy dłużnik, będący osobą fizyczną, posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej, oraz przedmioty codziennego użytku domowego. W świetle powyższego nieuzasadnione jest stanowisko skarżącego co do naruszenia § 5 ust. 1 w związku z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MON, zaś akta administracyjne nie zawierają dowodów przeciwnych. Z tych samych względów prawidłowo zostało ocenione przez organ twierdzenie skarżącego, że nie jest on w stanie uiścić przedmiotowego zadłużenia bez uszczerbku dla swojego utrzymania. W sprawie nie zachodzi również uzasadnione przypuszczenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności. Umorzenie należności pieniężnych jest instytucją o charakterze wyjątkowym. Dlatego szczególnie istotne jest prawidłowe stosowanie prawnych przesłanek umorzenia tych należności. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie w sposób prawidłowy zastosowały normy prawa materialnego, w szczególności zawarte w rozporządzeniu MON. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia, mających zastosowanie na podstawie § 6 ww. rozporządzenia do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności pieniężnej przysługujących Agencji, przepisów postępowania zawartych w kpa, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, niewątpliwie obecna sytuacja finansowa i zdrowotna L.P. jest trudna, jednakże co podkreślił organ - ma on zapewnione stabilne środki na utrzymanie w postaci pobieranych świadczeń emerytalnych. Powyższe gwarantuje jemu podstawę minimalnej egzystencji. W odwołaniu skarżący wskazał, że wymaga stałej opieki lekarskiej, pielęgniarskiej i rehabilitacji jednak nie wykazał wydatków poniesionych na tę opiekę. Sytuacja skarżącego nie dawała podstaw do umorzenia i organ w sposób prawidłowy to wykazał. Treść zaskarżonej decyzji odpowiada regułom określonym w art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś obszerne jej uzasadnienie ze wskazaniem stanu faktycznego ustalonego na podstawie zebranego materiału dowodowego stanowi realizację zasady wyrażonej w art. 11 kpa. Organ nie kwestionuje, że sytuacja życiowa L. P. jest trudna. Jednak stało się to wynikiem działań skarżącego, który zaciągając kredyty bankowe na wysokie kwoty na zakup mebli, doprowadził do nadmiernego zadłużenia gospodarstwa domowego, zarówno wobec wierzycieli – banków jak i Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Jednocześnie należy dodać, że skarżący wywiązuje się z zobowiązań w stosunku do innych dłużników dokonują spłat, natomiast od miesiąca października 2002 r. zaprzestał wnoszenia opłat do WAM. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w wyroku.