II SA/Wa 1679/24
WyrokWSA w Warszawie2025-05-27
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Iwona Maciejuk, Ewa Radziszewska-Krupa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej dotyczące ustalenia inwalidztwa i związku schorzeń ze służbą wojskową podlega kontroli sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące ustalenia inwalidztwa i związku schorzeń ze służbą wojskową nie podlegają kontroli sądu administracyjnego, ponieważ sprawy te należą do właściwości sądów powszechnych w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Sądy administracyjne sprawują kontrolę nad orzeczeniami komisji lekarskich dotyczącymi zdolności do służby wojskowej.Stan faktyczny
Skarżący M. C. wniósł skargę na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej (CWKL) utrzymujące w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (RWKL) o uznaniu go za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej z powodu zaburzeń. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących rozpoznania schorzenia oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności i prawa do czynnego udziału w postępowaniu. CWKL w odpowiedzi wniosła o oddalenie skargi.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej i odrzucił skargę w pozostałym zakresie dotyczącym inwalidztwa i związku schorzeń ze służbą wojskową.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, , Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. C. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz inwalidztwa i związku schorzeń ze służbą wojskową 1. oddala skargę w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej; 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie.
Zaskarżonym orzeczeniem z [...] lipca 2024 r. nr [...] Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (dalej jako "CWKL" lub "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 2020 r. Kodeks postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 dalej jako "k.p.a."), art. 58 ust. 6 oraz art. 84 ust. 2 oraz art. 190 ust. 1 i 10 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. 2024 r., poz. 248, dalej jako "ustawa o obronie Ojczyzny"), § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania
i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013 z późn. zm.), a także § 11 ust. 1 i § 12, ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. 2022 r. poz. 1243 z późn.zm., dalej jako "rozporządzenie MON z 7 czerwca 2022 r.") - po rozpatrzeniu odwołania [...] M. C. (dalej jako "strona", "orzekany" lub "skarżący") od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej jako "RWKL" lub "organ I instancji") nr [...] z [...] stycznia 2024 r. wydanego w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji.
Jak wynika z akt sprawy, RWKL w wyniku skierowania Dowódcy [...] Batalionu [...] po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego, wydała orzeczenie nr [...] z [...] stycznia 2024 r. w sprawie zdolności strony do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Rozpoznając w punkcie 8 ww. orzeczenia:
A. Schorzenia powodujące niezdolność do służby wojskowej:
1. Zaburzenia [...], zaostrzone sytuacyjnie, w trakcie leczenia specjalistycznego, rokujące poprawę - § 67 pkt 2
B. Schorzenia współistniejące:
1. Skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające drożności nosa - § 26 pkt 3,
2. Tatuaż [...], nieszpecący - § 2 pkt 8,
3. Nieprawidłowa glikemia na czczo - § 54 pkt 3
orzeczono kategorię zdrowia N, Zał. 1 Grupa IV - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Badanego zaliczono do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia od listopada 2023 r. oraz nie zaliczono do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową i nie zaliczono do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, powstałego wskutek wypadku/choroby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze. Uznano, że badany jest zdolny do pracy. Termin badania kontrolnego wyznaczono na styczeń 2025 r.
Postawione rozpoznania w punkcie 8 ustalono na podstawie badań laboratoryjnych, obrazowych, konsultacji specjalistycznych, zgodnie z rozporządzeniem MON z [...] czerwca 2022 r., uznano jako powodujące niezdolność orzekanego do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Od orzeczenia RWKL z [...] stycznia 2024 r. orzekany złożył w ustawowym terminie odwołanie do CWKL nie zgadzając się z treścią zaskarżonego orzeczenia. Do odwołania załączył własną dokumentację medyczną.
W uzasadnieniu wskazanego na wstępie orzeczenia organ odwoławczy wskazał, że wojskowe komisje lekarskie, tak pierwszej jak i drugiej instancji orzekając o zdolności do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego zobowiązane są do ścisłego stosowania obowiązujących przepisów prawa. CWKL wskazała, że na podstawie § 12 ustęp 2 rozporządzenia MON z 7 czerwca 2022 r. rozpatrzyła odwołanie strony w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy.
Organ odwoławczy zauważył, że RWKL wydała zaskarżone orzeczenie opierając się na wynikach badań i konsultacji specjalistycznych wykonanych przez orzekanego
w ośrodku referencyjnym dla wojska - w [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym z Polikliniką SPZOZ w [...]. CWKL wskazała, że na podstawie przeprowadzonych konsultacji: [...] oraz [...] w toku postępowania orzeczniczego oraz zaświadczeń lekarskich z [...] października 2023 r. oraz [...] stycznia 2024 r. wystawionych przez specjalistę [...] lek. M. Z.orzekany leczony jest
z powodu zaburzeń [...] mieszanych od lutego 2023 r. Przebywa na zwolnieniu lekarskim od [...] lutego 2023 r. w sposób ciągły, nazw leków [...] jakie przyjmuje nie pamięta. W wywiadzie problemy natury emocjonalnej z powodu problemów zdrowotnych bliskich i rodziny. Według prowadzącego lekarza [...] badany rokuje odzyskanie zdolności do pracy. Z dostępnej dokumentacji medycznej brak informacji dotyczących prowadzonego leczenia ambulatoryjnego w gabinecie [...]. Brak informacji jakie leki zostały zaordynowane, z jakim efektem terapeutycznym, czy stosowano korektę leczenia, jeśli tak to z jakiego powodu, czy w związku z prowadzonym wielomiesięcznym leczeniem oraz brakiem poprawy w związku z wystawianymi zaświadczeniami o niezdolności do pracy podjęto inne formy terapii [...]
w celu poprawy stanu zdrowia.
Następnie CWKL wskazała, że przy dokonywaniu oceny zdrowia [...] pod kątem zdolności do pełnienia służby wojskowej należy uwzględnić aktualny stan, będący wynikiem funkcjonowania w obecnych warunkach środowiskowych. Mając na uwadze specyfikę służby wojskowej musi podlegać ocenie retrospektywnej również osobowość i zachowanie orzekanego w sytuacjach kryzysowych jakie doświadczył
w życiu. W przypadku konieczności podjęcia leczenia specjalistycznego ocenie podlega stopień nasilenia dolegliwości, efektywność leczenia farmakologicznego oraz przewidywalny okres odzyskania pełnej równowagi stanu psychicznego i fizycznego.
W przypadku leczenia zespołu [...] nie wystarczy informacja, że orzekany rokuje w trudnym do określenia czasie odzyskanie takiego poziomu zdrowia, które pozwoli na powrót do pracy. Weryfikacja rozpoznania oraz ocena skuteczności przeprowadzonej terapii może odbyć się dopiero po zakończonym leczeniu farmakologicznym popartego okresem obserwacji. Taki czas jest zaś trudny do określenia, jeśli w ogóle niemożliwe jest podanie przybliżonego czasu zakończenia leczenia farmakologicznego. W związku z powyższym stwierdzenie pomyślnego rokowania trwającego wielomiesięcznego leczenia specjalistycznego nie zostało poparte merytorycznymi argumentami wynikającymi ze specyfiki badania podmiotowego oraz przedmiotowego stanu zdrowia [...].
Organ odwoławczy nadto wskazał, że stwierdzony u strony poziom zaburzenia osobowości w sferze [...] na skutek zespołu [...] wpływa na ograniczenie zdolności adaptacyjnych do pełnienia służby wojskowej, której specyfika wymaga posiadania predyspozycji [...].
W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że orzeczenie RWKL zostało wydane po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu orzeczniczym w oparciu o aktualne przepisy orzecznicze oraz najnowszą wiedzę medyczną, zgodnie z aktualnie ustalonym stanem zdrowia, a przy ich ustalaniu nie zostały pominięte żadne istotne argumenty ani fakty. Decyzję orzeczniczą podjęto na podstawie przeprowadzonych konsultacji: [...] oraz [...] oraz dokumentacji medycznej orzekanego dołączonej do akt sprawy.
Pismem z [...] września 2024 r. orzekany reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego wniósł do tutejszego Sądu skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie CWKL zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) § 67 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z 7 czerwca 2022 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i orzeczenie o wskazanym powyżej rozpoznaniu pomimo niestwierdzenia u odwołującego się "reakcji adaptacyjnej przedłużonej", a także poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia strony, w tym przeprowadzenie badania stanu zdrowia z pominięciem istotnych dla sprawy okoliczności, a w konsekwencji, oparcie się na niewyczerpującym wywiadzie chorobowym i niepełnych badaniach, co skutkowało bezpodstawnym uznaniem, że skarżący posiada schorzenie w postaci "zaburzeń [...], zaostrzonych sytuacyjnie",
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
a) art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i nierozpoznanie w sprawy po raz drugi;
b) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, w tym zawarcie w uzasadnieniu sprzecznych stwierdzeń, z jednej strony wskazujących na uznanie argumentów odwołania, a z drugiej całkowicie niezrozumiałe utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w tym również nie wyjaśnienie podstawy prawnej oraz nie przytoczenie żadnych dowodów potwierdzających tezę zawartą
w pisemnym uzasadnieniu, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej kontroli zaskarżonego orzeczenia pod kątem jego zasadności, w szczególności niewyjaśnienie przesłanek, które sprawiły, że skarżącego uznano za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej;
c) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy w zakresie faktycznego wpływu stwierdzonego schorzenia
w postaci "zaburzeń depresyjno-lękowych, zaostrzonych sytuacyjnie" na pełnienie zawodowej służby wojskowej, pomimo tego, że to na organie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, które to działania powinny być podejmowane z urzędu, a w szczególności przeprowadzenie badania stanu zdrowia skarżącego z pominięciem istotnych dla sprawy dowodów
i oparcie się na niewyczerpującym wywiadzie chorobowym oraz niepełnych badaniach, co skutkowało bezpodstawnym uznaniem, że skarżący posiada schorzenie w postaci "reakcja adaptacyjna przedłużona",
d) art. 11 k.p.a. poprzez uchybienie zasadzie przekonywania, a mianowicie niewyjaśnieniu zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w tym pominięciu decydującego elementu decyzji administracyjnej jakim jest należyte uzasadnienie przyczyn wydania decyzji o uznaniu skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej,
e) art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w żadnym stadium postępowania i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem orzeczenia;
Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uwzględnienie przez organ odwoławczy niniejszej skargi w trybie przewidzianym w art. art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a tym samym uznanie skarżącego za zdolnego do zawodowej służby wojskowej - kategoria Z; ewentualnie orzeczenie o potrzebie udzielenia skarżącemu urlopu zdrowotnego. W przypadku zaś nieuwzględnienia skargi przez organ odwoławczy, skarżący wniósł o uchylenie
w całości zaskarżonego orzeczenia CWKL oraz poprzedzającego go orzeczenia RWKL oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym również kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi, jej autor w obszerny sposób rozwinął jej zarzuty. Wskazał, że CWKL w wyniku złożonego odwołania miała obowiązek ponownego, wszechstronnego zbadania całokształtu sprawy oraz ustosunkowania się do wszelkich zarzutów i wniosków podniesionych przez stronę, co wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania. Organ odwoławczy jednak nie uczynił powyższego. Istotą zaś postępowania odwoławczego zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, określoną w art. 15 k.p.a., jest ponowne merytoryczne rozpoznanie
i rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej.
Autor skargi wskazał, że w złożonym odwołaniu wydanemu orzeczeniu organu I instancji zarzucił obrazę prawa materialnego polegającą na przyjęciu błędnej podstawy wydanej decyzji, tj. § 67 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z 7 czerwca 2022 r. pomimo że nie stwierdzono u skarżącego "reakcji adaptacyjnej przedłużonej". Organ I instancji dopuścił się również naruszeń prawa procesowego, w tym art. 8
i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie i niewyjaśnienie powodów podjętego rozstrzygnięcia zaskarżonego orzeczenia, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz wpływu stwierdzonego schorzenia na pełnienie zawodowej służby wojskowej, w szczególności nie ustalenie rzeczywistego stanu zdrowia skarżącego. Organ I instancji w zakresie podjętych czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego w indywidualnej sprawie skarżącego oparł się głównie na niewyczerpującym wywiadzie chorobowym oraz niepełnych badaniach. Ponadto w ramach przeprowadzonego postępowania organ przez niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, uchybił również zasadzie przekonywania ujętej w art. 11 k.p.a.
Skarżący zauważył, że organ odwoławczy w swojej ocenie nie znalazł podstaw do przeprowadzenia ponownych badań lekarskich i badań specjalistycznych, badań [...] oraz do skierowania żołnierza na obserwację szpitalną, co pozwoliłoby na uzupełnienie materiałów w sprawie, natomiast odwołanie rozpatrzył wyłącznie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach postępowania.
W ocenie autora skargi rozpoznanie organów obu instancji w postaci "zaburzeń [...], zaostrzonych sytuacyjnie" nie może stanowić podstawy do stwierdzenia schorzenia opisanego w § 67 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z 7 czerwca 2022 r., a w konsekwencji do uznania skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Organy obu instancji nie wyjaśniły dlaczego stwierdzone schorzenie w postaci "zaburzeń [...], zaostrzonych sytuacyjnie" uznane zostało za schorzenie tożsame z "reakcją adaptacyjną przedłużoną", tj. schorzeniem opisanym w § 67 pkt 2 załącznika nr 1 do wyżej wymienionego rozporządzenia. Jak wskazują zawarte w załączniku nr 1 objaśnienia szczegółowe do wskazanego wyżej § 67 pkt 2 schorzenie to "dotyczy przypadków, które mimo leczenia i innych oddziaływań readaptacyjnych, trwających 6-9 miesięcy, nie rokują istotnej poprawy. Rozpoznanie należy ustalać z uwzględnieniem dokumentacji z leczenia w oddziale [...]i w PZP". Zatem ponad wszelką wątpliwość należy zaznaczyć, że zachodzi w tym fragmencie orzeczeń organów obu instancji sprzeczność pomiędzy stwierdzonym rozpoznaniem a faktycznym stanem zdrowia skarżącego - niebywale brzemienna w skutkach, gdyż powodująca uznanie go za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej.
Autor skargi wskazał, że przedstawiona przez stronę dokumentacja medyczna nie tylko nie potwierdza dokonanych przez organy ustaleń stanu faktycznego, a wręcz im przeczy, również w zakresie związku przyczynowo - skutkowego związanego
z leczeniem skarżącego. Zgodnie z treścią zaświadczenia lekarskiego z [...] stycznia 2024 r. wydanego przez lek. med. M. Z., który prowadzi opiekę medyczną nad skarżącym, wszystkie jego dolegliwości związane są z pracą zawodową, którą w realiach życiowych skarżącego rozumieć należy jako służba wojskowa. Stoi to
w sprzeczności z rozstrzygnięciami organów obu instancji, które zaliczyły skarżącego do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, bez związku ze służbą wojskową. Takie działanie organu odwoławczego całkowicie stoi w sprzeczności zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę, CWKL wniosła o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w obszerny sposób odniósł się do zarzutów skargi uznając je za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało w części oddalić a w części odrzucić.
Zanim Sąd przystąpi do merytorycznego rozpoznania sprawy, w pierwszej kolejności bada swoją właściwość. Jeżeli sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego wówczas sąd ten rozpoznaje sprawę merytorycznie. Jeśli chociażby w części orzeczenie nie podlega kontroli sądów administracyjnych, jak ma to miejsce
w niniejszej sprawie, sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania zarzutów podniesionych w skardze w tym zakresie, jak
i zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a.") dokonania kontroli legalności aktu lub czynności, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg
i sprzeciwów na akty, czynności, bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania określone w art. 3 § 2 i 2a p.p.s.a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach,
w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Sąd rozpoznając skargę bada, czy jest dopuszczalna i w jakim zakresie. Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z § 3 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Skarga na orzeczenie CWKL z [...] lipca 2024 r. w zakresie dotyczącym określenia inwalidztwa i związku schorzeń ze służbą wojskową jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., bowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Wyjaśnić w tym zakresie należy, że komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby, jak i samej zdolności do służby. Orzeczenia komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających
o powołaniu danej osoby do służby lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby.
Drugą grupę orzeczeń komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Te orzeczenia poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji
o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Orzeczenia z tej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna
z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości.
W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do jego właściwości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 93/10; z 29 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 667/08; uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 1998 r., sygn. akt OPS 8/97; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 września 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1116/17, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z 19 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 108/17, publ. cbois).
Z podanych przyczyn sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie komisji lekarskiej w przedmiocie ustalenia inwalidztwa i związku schorzeń ze służbą wojskową. Z tych przyczyn Sąd za niedopuszczalną uznał skargę na zaskarżone orzeczenie w tej części i odrzucił ją w punkcie 2 sentencji wyroku.
Uznając natomiast za dopuszczalną skargę na orzeczenie CWKL w zakresie dotyczącym określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej, Sąd stwierdził, że skarga w tej części nie jest zasadna i oddalił ją w punkcie 1 sentencji wyroku. Przechodząc do merytorycznej kontroli orzeczenia CWKL i poprzedzającego go orzeczenia RWKL w zakresie ustalenia dotyczącego zdolności do zawodowej służby wojskowej Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy, że skarga na orzeczenie CWKL z [...] lipca 2024 r. w zakresie obejmującym ustalenie kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej jest nieuzasadniona. W pierwszej kolejności zauważyć należy, szczegółowe warunki orzekania przez wojskowe komisje lekarskie o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz wykaz chorób lub ułomności uwzględnianych przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej, w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia określało rozporządzenie MON
z [...] czerwca 2022 r., które wydane zostało w oparciu o delegację ustawową zawartą
w art. 87 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny.
Rozporządzenie to w załączniku nr 1 zawiera wykaz chorób lub ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa, a także o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej
i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych wraz ze wskazaniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz warunki orzekania w tych sprawach. Przepisy regulujące postępowanie wojskowych komisji lekarskich zawarte
w tym rozporządzeniu stanowią lex specialis w stosunku do ogólnych regulacji zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego i w myśl ogólnie przyjętej zasady lex specialis derogat legi generali mają pierwszeństwo przed tymi, ogólnymi regulacjami k.p.a.
Wyjaśnić należy, że sąd administracyjny rozpoznając sprawę ze skargi na orzeczenie komisji lekarskiej o zaliczeniu skarżącego do określonej kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, nie jest uprawniony do oceny
i kwestionowania dokonanego przez komisję rozpoznania stanu zdrowia, prowadzącego do ustalenia kategorii zdolności (niezdolności) do służby wojskowej. Sąd ocenia natomiast, czy postępowanie zmierzające do ustalenia stanu zdrowia skarżącego zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy pod względem formalnym (czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny
z przepisami prawa) oraz czy rozpoznanie stanu chorobowego (ułomności) znajduje potwierdzenie w badaniach stanowiących podstawę orzeczenia o przyznaniu kategorii.
Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia MON z 7 czerwca 2022 r. orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej zawiera w szczególności: nazwisko i imię, numer PESEL, stopień wojskowy, przydział służbowy/nazwę stanowiska, datę powołania do służby wojskowej, nazwę wojskowego centrum rekrutacji powołującego do służby wojskowej, skład komisji orzekającej, rozpoznanie, ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej wraz z uzasadnieniem, w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku lub braku związku z czynną służbą wojskową, określenie inwalidztwa, podpisy członków komisji, którzy wydali orzeczenie. W niniejszej sprawie CWKL zajęła stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji medycznej, orzeczenie zapadło w składzie trzech lekarzy, większością głosów składu orzekającego. Samo orzeczenie zawiera dane osobowe skarżącego, ustala kategorię zdolności do zawodowej służby wojskowej wraz z uzasadnieniem. Skarżone orzeczenie CWKL zawiera rozpoznanie oraz ustalenie kategorii zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, a więc spełnia wymagania określone
w przywołanym rozporządzeniu MON z [...] czerwca 2022 r. W ocenie Sądu, orzeczenie nie pozostawia wątpliwości, z jakiej przyczyny skarżący został uznany za niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Rozpatrując odwołanie, CWKL orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Zgodnie z § 12 ust. 1 do 3 rozporządzenia MON
z 7 czerwca 2022 r. wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia rozpatruje odwołanie w składzie trzech lekarzy. Nadto, wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się
w aktach sprawy. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, badania [...] oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, jeżeli wyraża on na to zgodę, oraz przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie.
Przepisy rozporządzenia MON z [...] czerwca 2022 r. wskazują, że charakter czynności dowodowych CWKL jest ograniczony, ponieważ organ odwoławczy nie jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości ani nawet
w znacznej części, a jedynie jest uprawniony do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i to jedynie wtedy, gdy zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający lub budzi wątpliwości przeprowadza dowody dodatkowe.
W ocenie Sądu, CWKL uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie szczegółowo przedstawiła stan faktyczny i prawny sprawy odnosząc się w wyczerpujący sposób do zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w tym, w szczególności wyników badań lekarskich i zaświadczeń przedłożonych przez skarżącego. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że na podstawie przeprowadzonych konsultacji: [...] oraz [...] w toku postępowania orzeczniczego oraz zaświadczeń lekarskich z [...] października 2023 r. oraz [...] stycznia 2024 r. wystawionych przez specjalistę [...] ustalono, iż skarżący leczony jest z powodu zaburzeń [...] mieszanych od lutego 2023 r. Przy dokonywaniu oceny zdrowia [...] pod kątem zdolności do pełnienia służby wojskowej należy uwzględnić aktualny stan, będący wynikiem funkcjonowania w obecnych warunkach środowiskowych. Mając na uwadze specyfikę służby wojskowej musi podlegać ocenie retrospektywnej również osobowość i zachowanie orzekanego w sytuacjach kryzysowych jakie doświadczył w życiu. W przypadku konieczności podjęcia leczenia specjalistycznego ocenie podlega stopień nasilenia dolegliwości, efektywność leczenia farmakologicznego oraz przewidywalny okres odzyskania pełnej równowagi stanu psychicznego i fizycznego.
W przypadku leczenia zespołu lekowo - depresyjnego nie wystarczy zaś informacja, że orzekany rokuje w trudnym do określenia czasie odzyskanie takiego poziomu zdrowia, które pozwoli na powrót do pracy. Weryfikacja rozpoznania oraz ocena skuteczności przeprowadzonej terapii może odbyć się dopiero po zakończonym leczeniu farmakologicznym popartego okresem obserwacji. Taki czas jest zaś trudny do określenia, jeśli w ogóle niemożliwe jest podanie przybliżonego czasu zakończenia leczenia farmakologicznego. W związku z powyższym stwierdzenie pomyślnego rokowania trwającego wielomiesięcznego leczenia specjalistycznego nie zostało poparte merytorycznymi argumentami wynikającymi ze specyfiki badania podmiotowego oraz przedmiotowego stanu zdrowia [...]. Stwierdzony
u skarżącego poziom zaburzenia osobowości w sferze [...] na skutek zespołu [...] wpływa na ograniczenie zdolności adaptacyjnych do pełnienia służby wojskowej, której specyfika wymaga posiadania predyspozycji [...].
W tej sytuacji, za bezzasadny należy więc uznać zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. § 67 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON
z 7 czerwca 2022 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i orzeczenie o wskazanym powyżej rozpoznaniu pomimo niestwierdzenia u skarżącego "reakcji adaptacyjnej przedłużonej", a także poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia strony, w tym przeprowadzenie badania stanu zdrowia z pominięciem istotnych dla sprawy okoliczności, a w konsekwencji, oparcie się na niewyczerpującym wywiadzie chorobowym i niepełnych badaniach, co skutkowało bezpodstawnym uznaniem, że skarżący posiada schorzenie w postaci "zaburzeń [...], zaostrzonych sytuacyjnie". Jako rozpoznanie stanowiące
o niezdolności do pełnienia służby wojskowej, ustalone zostało rozpoznanie opisane jako "zaburzenia [...], zaostrzone sytuacyjnie, w trakcie leczenia specjalistycznego, rokujące poprawę" przypisane do § 67 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r., poz. 1243 ze zm.), zdefiniowane jako "reakcja adaptacyjna przedłużona". Dokonane bowiem rozpoznanie, potwierdzone wynikami wykonanych badań lekarskich i konsultacji specjalistycznych, nie kwestionowane przez skarżącego a nawet przez niego samego potwierdzone w oświadczeniu o stanie zdrowia (karta nr 45 akt administracyjnych sprawy) oraz w dołączonym do odwołania zaświadczeniu lekarskim z 31 października 2023 r. (karta nr 25 akt administracyjnych sprawy) skutkuje niezdolnością do pełnienia służby wojskowej dla osób orzekanych w grupie IV (kolumnie siódmej wykazu), obejmującej, między innymi, żołnierzy zawodowych. Powyższe obligowało wojskowe komisje lekarskie do wydania orzeczenia o niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
W ocenie Sądu, za niezasadny uznać również należy zarzut naruszenia art. 8
i art. 15 k.p.a. CWKL przedstawiła zebrany w sprawie materiał dowodowy, rozważyła również jego moc dowodową, a w konsekwencji doszła do przekonania, że spełnione zostały przesłanki zastosowania danej normy w sprawie bowiem stan faktyczny sprawy nie pozostawiał wątpliwości co do prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Brak jest tym samym podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1
i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniom skargi, organ rozważył wszystkie okoliczności sprawy niezbędne do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Nie można też zgodzić się z zarzutem, że w sprawie doszło do naruszenia art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia spełnia bowiem wymagania określone w tym przepisie, organ w wystarczająco przekonywujący sposób odniósł się do kluczowych
w sprawie kwestii oraz wyjaśnił podstawy prawne i faktyczne rozstrzygnięcia.
Z kolei zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony
o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie przed komisjami lekarskimi nie jest typowym postępowaniem administracyjnym. Skarżący, jako skierowany do RWKL brał udział w postępowaniu przed tą komisją i mógł składać wyjaśnienia i wnioski, które w jego ocenie mogłyby mieć wpływ na orzeczenie lekarskie. Także składając odwołanie od orzeczenia RWKL skarżący przedstawił wnioski i żądania, które podlegały rozpatrzeniu przez CWKL. Nieuwzględnienie przez komisję stanowiska, czy żądań strony nie stanowi zaś
o naruszeniu art. 10 k.p.a.
Wyjaśnić należy, że istotą orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej nie jest stwierdzenie stanu zdrowia orzekanego - tak jak jest to w typowym badaniu lekarskim - ale rozstrzygnięcie o zdolności orzekanego do służby wojskowej. Rozpoznane schorzenie (ułomność) jest podstawą do jej klasyfikacji pod kątem rozstrzygnięcia
o zdolności do pełnienia służby wojskowej i jedynie do specjalistycznej wiedzy medycznej lekarzy orzeczników należy ocena, czy badany jest do tej służby zdolny
a wiedza medyczna w tym przypadku służby do kwalifikacji stanu zdrowia do jednej
z kategorii zdolności w ramach określonej grupy. Subiektywne zaś przekonanie osoby orzekanej co do jej stanu zdrowia, jak też dokumenty dotyczące dokonanych przez wojskowe komisje lekarskie rozpoznań, wystawione przez inne podmioty, jakkolwiek pomocne i wykorzystywane w działalności orzeczniczej, nie mogą zatem zmieniać podjętych przez wojskowe komisje lekarskie rozstrzygnięć.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżone orzeczenie CWKL, w zakresie przyznania skarżącemu kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej – N zał. 1 grupa IV – trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej, odpowiada prawu. Dlatego też skarga w przedmiocie ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd zdaje sobie sprawę, że skarżący ma prawo do własnych odczuć, przemyśleń na temat własnego stanu zdrowia i związków przyczynowo - skutkowych pomiędzy schorzeniami, jednakże dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie, należącym do kognicji sądu administracyjnego, kwestie te nie miały znaczenia i nie mogły wpłynąć na ocenę prawidłowości zaskarżonego orzeczenia w części, podlegającej rozpoznaniu przez tutejszy Sąd.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło