II SA/Wa 168/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 lipca 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem - na podstawie art. 59 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572), zwanej dalej "K.p.a." - Szef Krajowej Administracji Skarbowej, zwany dalej "Szefem KAS", odmówił A. S., zwanej dalej "Wnioskodawcą", przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji organu z [...] października 2024 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...], zwanego dalej "Dyrektorem IAS", z [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Szef KAS przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne: - decyzją z [...] czerwca 2017 r. Dyrektor IAS zwolnił Wnioskodawcę ze służby, - pismem z [...] lipca 2024 r. Wnioskodawca wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] czerwca 2017 r.; Dyrektor IAS przekazał pismo Wnioskodawcy do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Szefowi KAS, - decyzją z [...] października 2024 r. - doręczoną Wnioskodawcy zgodnie z ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru [...] października 2024 r. - odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] czerwca 2017 r., - pismami z [...] listopada 2024 r. nadanym tego samego dnia Wnioskodawca złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, - przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym jest możliwe po spełnieniu łącznie następujących przesłanek wskazanych w art. 58 § 1 i 2 K.p.a.: - wniesieniu w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu podania o przywrócenie terminu, - uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu, - dopełnieniu czynności, dla której określony był termin, - pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy; to organ administracji publicznej dokonuje oceny braku winy; przepisami K.p.a. nie wprowadzono w tym zakresie żadnych ograniczeń; jednakże przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy; zajęcie stanowiska odmiennego - uwzględniającego subiektywny miernik staranności - wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności; pożądany tu jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw, - w postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia na podstawie art. 58 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej sprawdza, czy wnioskodawca uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy; inicjatywę w zakresie uprawdopodobnienia pozostawiono wnioskodawcy; nie musi on udowadniać, lecz jedynie uprawdopodobnić, że uchybił terminowi bez swojej winy; uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie; wymaganie uprawdopodobnienia zamiast udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu świadczy o intencji ustawodawcy odformalizowania i uproszczenia postępowania w tym przedmiocie - tak aby ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji - i na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć zbyt pochopnie drogi do obrony jej praw; tym niemniej przywrócenie terminu uzasadnia podanie przez wnioskodawcę takich obiektywnych i niezależnych od niego okoliczności, które wskazują na to, że nawet pomimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonania czynności w terminie; do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, - w rozpoznawanej sprawie takie okoliczności nie zachodziły; wnioskodawca podnosi okoliczność, że w miejscu, w którym przebywał, nie mógł nadać przesyłki pocztowej; nadmienił, że nie mógł wcześniej wrócić do miejsca zamieszkania, ponieważ musiał opiekować się schorowaną mamą; tylko nagła i obłożna choroba uniemożliwiająca stronie wniesienie odwołania jest natomiast podstawą do przywrócenia terminu; nawet sam fakt choroby, poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu; konieczne jest wykazanie, że rodzaj choroby uniemożliwiał jej dokonanie oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w dokonaniu tej czynności; choroba przewlekła, nawet wymagająca leżenia nie uzasadnia sama przez się braku zawinienia i przywrócenia terminu dokonania czynności procesowej, o ile osoba uprawniona do dokonania tej czynności mogła skorzystać z pomocy osób trzecich; tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie Wnioskodawca nie był chory - powołuje się na chorobę matki; okoliczność ta nie wyłączała możliwości nadania pisma; uwarunkowania sprawy świadczą raczej o niezachowaniu należytej staranności, - Wnioskodawca spełnił natomiast inne warunki przywrócenia terminu. W skardze zarzucono Szefowi KAS naruszenie: - art. 58 § 1 i 2 K.p.a. przez błędne przyjęcie, że Wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu o 5 dni terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy; Wnioskodawca tymczasem jednoznacznie wyjaśnił, że nie mógł złożyć wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w terminie (który upływał [...] listopada 2024 r.); Wnioskodawca, znajdując się w stanie wyższej konieczności, ratował dobro cenniejsze tj. życie i zdrowie matki, poświęcając w danej chwili dobro mniejszej wagi tj. nadanie przesyłki pocztowej w terminie, co powinno skutkować rozstrzygnięciem o przywróceniu terminu, - art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. przez nieuwzględnienie faktu, że w sprawie wystąpiły wyjątkowe okoliczności, a mianowicie upływ ustawowego terminu nastąpił [...] listopada 2024 r. w sobotę, w [...], po święcie [...] - które jest dniem ustawowo wolnym od pracy, kiedy urzędy pocztowe w małych miejscowościach są zamknięte; uchybienie Wnioskodawcy jest minimalne i wynosi zaledwie 3 dni; w związku z powyższym, mając na uwadze najcenniejsze dobro, jakim jest życie i zdrowie, Wnioskodawca, czuwając przy chorej matce, nie ponosi winy za nieznaczne uchybienie terminu; nadał przesyłkę w pierwszym możliwym terminie, - art. 86 K.p.a. przez bezpodstawnie odstąpienie od przesłuchania Wnioskodawcy, który posiada istotną wiedzę o faktach mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, m.in. z jakiej przyczyny musiał w trybie pilnym wyjechać z [...], jakie otrzymał informacje o stanie zdrowia matki i kiedy obiektywnie mógł nadać przesyłkę pocztową w urzędzie pocztowym, Wniesiono o wyznaczenie rozprawy i przeprowadzenie dowodu z wysłuchania Wnioskodawcy oraz jego pisemnego oświadczenia. W uzasadnieniu skargi Wnioskodawca podniósł następujące okoliczności: - termin do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy upływał [...] listopada 2024 r.; Wnioskodawca przed upływem terminu otrzymał telefon o złym stanie zdrowia matki; stąd też niezwłocznie udał się do miejsca zamieszkania starszej, schorowanej matki oddalonego o 200 km od miejsca zamieszkania Wnioskodawcy; dzięki pomocy stan zdrowia matki ustabilizował się, - Wnioskodawca nie mógł w terminie (najpóźniej [...] listopada 2024 r.) z miejscowości, w której przebywał, nadać przesyłki pocztowej, albowiem w okolicy nie funkcjonuje urząd pocztowy, - termin do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy upłynął [...] listopada 2024 r. (tj. w sobotę w [...], dzień po Święcie [...]); w tych szczególnych okolicznościach otwarte były jedynie urzędy pocztowe w dużych ośrodkach miejskich; przesyłki nie można było nadać nawet z miejscowości będącej siedzibą gminy czy powiatu; w efekcie, obiektywna możliwość nadania przesyłki pocztowej zaistniała dopiero [...] listopada 2024 r. w poniedziałek; z tego punktu widzenia uchybienie terminowi jest minimalne i wynosi 3 dni, - w praktyce, kiedy stan zdrowia matki ustabilizował się na tyle, że mogła pozostać sama bez zagrożenia życia, Wnioskodawca niezwłocznie powrócił do [...] [...] listopada 2024 r. i [...] listopada 2024 r. nadał przesyłkę na poczcie, - mając na szali zdrowie i życie matki, oraz - po drugiej stronie - nadanie przesyłki w terminie w sposób oczywisty Wnioskodawca oczywiście ratował dobro cenniejsze - życie i zdrowie własnej mamy, - co więcej Szef KAS a priori uznał, że Wnioskodawca ponosi winę za zaistniałe uchybienie; jednakże nie przesłuchał Wnioskodawcy na bardzo istotne okoliczności m.in. z jakiej przyczyny musiał w trybie pilnym wyjechać z [...], jakie otrzymał informacje o stanie zdrowia matki, czy przebywał w miejscu pozbawionym urzędu pocztowego i kiedy obiektywnie mógł nadać przesyłkę pocztową; Dopiero po wyjaśnieniu tych niezwykle ważnych okoliczności można rozstrzygnąć, czy w sprawie zaistniały, czy też nie, przesłanki do przywrócenia terminu. W odpowiedzi na skargę Szef KAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.". W ocenie Sądu nie zaszły okoliczności uzasadniające uwzględnienie zawartego w skardze wniosku i przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie. Sąd zważył, co następuje. Skargę oddalono, gdyż nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Trafnie skonstatował Szef KAS, że Wnioskodawca uchybił terminowi oraz że nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Należy jedynie odnotować, że termin na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał nie [...] listopada w sobotę, lecz [...] listopada 2024 r. w poniedziałek, bowiem w myśl art. 57 § 4 K.p.a., jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Okoliczność ta nie mogła mieć jednak wpływu na wynik sprawy. Wnioskodawca upatrywał braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia środka zaskarżenia w braku możliwości nadania wniosku w miejscowości, w której przebywał, opiekując się schorowaną matką. W ocenie Sądu nie stanowi to o niezawinionym przekroczeniu terminu. Nie sposób bowiem na podstawie zasad doświadczenia życiowego i logiki przyjąć, że Wnioskodawca nie miał możliwości udania się do najbliższego urzędu pocztowego w poniedziałek [...] listopada 2024 r. i nadania wniosku. Wnioskodawca nie podnosił, że jego matka przebywała w szpitalu. Nie pozwala to zakładać, że zagrożenie jej stanu zdrowia było na tyle poważne, że nie mógł jej opuścić w czasie podróży na pocztę. Nie wydaje się z kolei możliwe, aby Wnioskodawca nie miał obiektywnej możliwości dotarcia na pocztę, mając na uwadze dostępność różnych środków komunikacji - w razie braku własnego samochodu - komunikacji publicznej, usług transportowych bądź skorzystania z pomocy sąsiadów. Warto poza tym zauważyć, że istnieje możliwość wniesienia pisma na elektroniczną skrzynkę podawczą organu za pośrednictwem ePUAP, do czego nie jest potrzebna wizyta w urzędzie pocztowym. Wnioskodawca natomiast nie podnosi, że nie miał takich możliwości. Zasadnie zatem stwierdził Szef KAS, że Wnioskodawca nie zachował należytej staranności. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniły wad zaskarżonego postanowienia, które mogłyby doprowadzić do wyeliminowania go z obrotu prawnego. Sąd nie mógł nadto przeprowadzić dowodu uzupełniającego z przesłuchania Wnioskodawcy ani z jego oświadczenia dołączonego do skargi, bowiem nie jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Poza tym w art. 160 § 3 P.p.s.a. przewidziano możliwość przeprowadzenia dowodu jedynie z dokumentów, a nie np. z wyjaśnień strony. Z przytoczonych wyżej przyczyn orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. jak w sentencji.