II SA/Wa 1683/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2025 r. sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] o uznaniu winnym st. sierż. R. W. popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzeniu kary dyscyplinarnej nagany. Organ ustalił następujący stan faktyczny w sprawie. W dniu [...] listopada 2023 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] postanowieniem nr [...] wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko R. W., policjantowi Zespołu [...] Wydziału Prewencji Komendy [...] Policji w [...] (dalej: obwiniony, funkcjonariusz, skarżący). W dniu [...] listopada 2023 r. obwiniony ustanowił swoim obrońcą P. D. i jednocześnie ustanowił wymienionego pełnomocnikiem do odbioru kierowanej do niego korespondencji w postępowaniu dyscyplinarnym [...] na wskazany adres: [...], ul. [...]. Funkcjonariusz w dniu [...] listopada 2023 r. w trakcie przesłuchania w charakterze obwinionego podał jako adres do korespondencji: [...], ul. [...]. Po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego Komendant Powiatowy Policji w [...] orzeczeniem z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] uznał wymienionego winnym popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył karę dyscyplinarną nagany. Odpisy powyższego orzeczenia zostały przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego na wskazany adres do doręczeń: [...], ul. [...]. Z uwagi na nieodebranie ich przez obwinionego i jego obrońcę zostały zwrócone do nadawcy jako "niepodjęte w terminie". Wobec niewniesienia odwołania przez R. W. i jego obrońcę P. D., orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] stało się prawomocne. W dniu [...] marca 2024 r. do Komendy Powiatowej Policji w [...] wpłynął wniosek funkcjonariusza o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] wraz z odwołaniem. We wniosku podniósł, iż organ prowadzący postępowanie dopuścił się w sposób złośliwy i celowy błędnego kierowania korespondencji, adresując ją w sposób uniemożliwiający jej odbiór i wbrew złożonemu umocowaniu. Nadmienił, iż obrońca nie był informowany o korespondencji, a gdyby był, to nie miał możliwości jej odbioru, ponieważ była przesyłana wbrew woli wyrażonej w pełnomocnictwie na imię i nazwisko obwinionego. Podał, że o zakończeniu postępowania dyscyplinarnego dowiedział się od bezpośredniego przełożonego w dniu [...] marca 2024 r. Dodał, że pomimo ustanowienia w postępowaniu dyscyplinarnym, pełnomocnictwem z dnia [...] listopada 2023 r., obrońcy P. D. do odbioru korespondencji, nie zostało do niego skierowane żadne pismo w postępowaniu, które miało być przesłane do jego obrońcy. Podkreślił, że wezwanie na przesłuchanie w charakterze obwinionego, jako jedyne, z pominięciem wskazania obrońcy do odbioru korespondencji, zostało mu doręczone osobiście na terenie jednostki. W związku z tym stwierdził, że w nieuzasadniony sposób został pozbawiony możliwości działania w sprawie jako strona postępowania, w tym zapoznania się z powiadomieniami końcowego zapoznania z materiałami postępowania, składania wniosków dowodowych oraz otrzymania orzeczenia. Komendant Wojewódzki Policji w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...]. Po rozpoznaniu zażalenia Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał na treść art. 135p ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym w zakresie nieuregulowanym w ustawie o Policji do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) dotyczące porządku czynności procesowych, z wyjątkiem art. 117 i art. 117a, wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych oraz konfrontacji, okazania, oględzin i eksperymentu procesowego. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się przepisu art. 184 Kodeksu postępowania karnego. Zgodnie zaś z art. 122 § 2 k.p.k., zawite są terminy do wnoszenia środków zaskarżenia oraz inne, które ustawa za zawite uznaje. W art. 126 § 1 k.p.k. określono, że jeżeli niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, strona w zawitym terminie 7 dni od daty ustania przeszkody może zgłosić wniosek o przywrócenie terminu, dopełniając jednocześnie czynności, która miała być w terminie wykonana; to samo stosuje się do osób niebędących stronami. W kwestii przywrócenia terminu orzeka postanowieniem organ, przed którym należało dokonać czynności (art. 126 § 2 k.p.k.). Na odmowę przywrócenia terminu przysługuje zażalenie (art. 126 § 3 k.p.k.). W przedmiotowej sprawie ustalono, że orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] zostało w dniu [...] lutego 2024 r. przesłane funkcjonariuszowi oraz jego obrońcy P. D. za pośrednictwem poczty na wskazany przez nich w postępowaniu dyscyplinarnym adres do doręczeń, tj. [...], ul. [...]. Przedmiotowa przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniach [...] i [...] lutego 2024 r., nie została odebrana przez policjanta ani przez jego obrońcę. W dniu [...] marca 2024 r. została zwrócona do Komendy Powiatowej Policji w [...] . W związku z tym, zgodnie z art. 139 § 1 k.p.k., przesyłkę uznano za doręczoną, obwinionemu i jego obrońcy z dniem [...] lutego 2024 r., a termin do wniesienia odwołania od powyższego orzeczenia upłynął z dniem [...] marca 2024 r. Tym samym, zgodnie z dyspozycją art. 135o ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, zaskarżone orzeczenie stało się prawomocne. Zdaniem organu, P. D. - obrońca R. W., nie przedstawił obiektywnych przyczyn, które uniemożliwiły mu oraz funkcjonariuszowi dokonanie przewidzianej prawem czynności w terminie. Powinny być one zaprezentowane na tyle precyzyjnie, włącznie z czasem ich trwania, aby obiektywnie móc ocenić ich wpływ na postawę wnoszących. W niniejszej sprawie nie miało to miejsca. Organ uznał, że powoływanie się na nieprawidłowe adresowanie korespondencji przeznaczonej dla funkcjonariusza jest argumentem nieprawdziwym, ponieważ organ I instancji wysyłał ją na podany przez funkcjonariusza adres do doręczeń, tj. [...], ul. [...]. Kwestia odbioru awizowanych prawidłowo przez Pocztę Polską przesyłek poleconych leżała zaś w gestii P. D. oraz R. W. i fakt ich nieodbierania sam w sobie nie stanowi okoliczności do przywrócenia terminu na podstawie art. 126 § 1 k.p.k. Organ podkreślił, iż to w interesie obwinionego było podanie takiego adresu do doręczeń, który zapewniałby mu możliwość skutecznego odbioru przesyłanej do niego korespondencji. Powołując się na powyższe ustalenia nie stwierdził podstaw do przyjęcia, że niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] nastąpiło na skutek przyczyn niezależnych od obwinionego funkcjonariusza, ponieważ nie był on pozbawiony wpływu na przebieg zdarzeń. Pismem z dnia [...] września 2024 r. R. W. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] o odmowie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] o wymierzeniu kary dyscyplinarnej. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisu art. 135p ust. 1 ustawy o Policji poprzez błędną interpretację, która przyczyniła się do odmowy przywrócenia terminu na podstawie art. 126 § 1 k.p.k. Skarżący zarzucił także organowi naruszenie art. 135f ust. 5 i 6 ustawy o Policji poprzez uniemożliwienie mu osobistego działania w postępowaniu. Argumentując podniósł, że organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie, podobnie jak organ dyscyplinarny, nie doręczył przedmiotowego postanowienia protagoniście, przesyłając postanowienie prawidłowo ustanowionemu w sprawie obrońcy, jednak z pominięciem skarżącego, któremu - wbrew oświadczeniu o ustanowieniu pełnomocnika do odbioru korespondencji - przesłano na adres obrońcy. W ocenie skarżącego, nie uchybił on terminowi z własnej winy, lecz nastąpiło to z winy organu prowadzącego postępowanie, który w postępowaniu dopuścił się w sposób złośliwy i celowy błędnego kierowania korespondencji, tak aby nie miał możliwości jej otrzymania, adresując korespondencję w sposób uniemożliwiający jej odbiór, wbrew złożonemu umocowaniu. W wyniku powyższego, pełnomocnik nie był informowany o korespondencji, a gdyby był, to nie miał możliwości jej odbioru, ponieważ była przesyłana - wbrew woli wyrażonej w pełnomocnictwie - na imię i nazwisko skarżącego lecz adres obrońcy. Skoro obwiniony ustanowił przed organem pełnomocnika do odbioru korespondencji, będącym jednocześnie obrońcą obwinionego, to korespondencja taka winna być kierowana osobno do obrońcy i osobno do pełnomocnika w tej samej osobie. Tymczasem organ nie uczynił zadość oświadczeniu woli obwinionego o ustanowieniu pełnomocnika, kierując korespondencję do samego obwinionego na adres jego obrońcy. Pomimo ustanowienia w postępowaniu dyscyplinarnym, pełnomocnictwem z dnia [...] listopada 2023 r., pełnomocnika do odbioru korespondencji P. D., nie zostało do skarżącego od tamtej pory skierowane żadne pismo w postępowaniu, które miało być przesłane na ręce pełnomocnika. Skarżący podał, że o zakończeniu postępowania skarżący dowiedział się od bezpośredniego przełożonego w dniu [...] marca 2024 r., kiedy przedłożono mu postanowienie o wszczęciu procedury obniżenia dodatku służbowego i nagrody rocznej w związku z ukaraniem. Tym samym uznał, że w nieuzasadniony sposób został pozbawiony możliwości działania w sprawie jako strona postępowania, możliwości zapoznawania się z powiadomieniami, możliwością końcowego zapoznania się materiałami postępowania, składania wniosków dowodowych oraz otrzymania orzeczenia, przez co naruszono art. 135f ust. 5 ustawy o Policji. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że organy Policji w sposób właściwy wysyłały korespondencję na podany przez funkcjonariusza adres do doręczeń, tj. [...], ul. [...]. W załączonym do sprawy pełnomocnictwie z dnia [...] listopada 2023 r. funkcjonariusz ustanowił swoim obrońcą P. D. i jednocześnie ustanowił wymienionego pełnomocnikiem kierowanej do niego korespondencji. Kwestia nieodbierania awizowanych prawidłowo przez Pocztę Polską przesyłek poleconych, kierowanych do obrońcy oraz funkcjonariusza, nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu na podstawie art. 126 § 1 k.p.k. Nie jest to bowiem przyczyna od strony niezależna ani przeszkoda, której strona nie mogła usunąć i dokonać wymaganej przez prawo czynności. W przedmiotowej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił, że przyczyna przekroczenia terminu do wniesienia odwołania była zewnętrzna, niezależna i niemożliwa w danych warunkach do przezwyciężenia Fakt nieodebrania prawidłowo doręczanych przesyłek, kierowanych zarówno do obrońcy, jak i do obwinionego, nie oznacza, że w sprawie uniemożliwiono osobiste działanie obwinionego w prowadzonym postępowaniu. Tym samym zarzut naruszenia art. 135f ust. 5 i 6 ustawy o Policji został uznany za niezasadny, a postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] za zgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Stosownie do treści art. 135k ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 636), postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego. Odwołanie składa się do wyższego przełożonego dyscyplinarnego za pośrednictwem przełożonego, który wydał orzeczenie dyscyplinarne w pierwszej instancji. Wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie z art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Art. 135p ust. 1 ustawy o Policji wskazuje, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych (...). Wskazać należy, że ustawa o Policji nie zawiera przepisów regulujących kwestie doręczania pism, zatem oceny, czy skarżącemu skutecznie doręczono orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2024 r., należy dokonać przy uwzględnieniu właściwych przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 37 z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.k." Zgodnie z art. 132 § 1 k.p.k., pisma doręcza się adresatowi osobiście. Wezwania, zawiadomienia oraz inne pisma, od których daty doręczenia biegną terminy, doręcza się przez pocztę lub inny uprawniony podmiot zajmujący się doręczaniem korespondencji albo pracownika organu wysyłającego, a w razie niezbędnej konieczności - przez Policję (art. 131 § 1 k.p.k.). Przepis art. 132 § 1 przewiduje podstawową formę doręczenia - doręczenie pisma adresatowi osobiście (tzw. doręczenie bezpośrednie). Powinno być ono regułą. Doręczenie to może nastąpić przede wszystkim w miejscu zamieszkania adresata, ale również i w miejscu jego stałego zatrudnienia (arg. ex art. 133 § 3) lub w jakimkolwiek innym miejscu, gdzie zastanie się adresata (podobnie M. Siewierski (w:) J. Bafia i in., Kodeks karny, s. 198; D. Wysocki, Przewlekłość procesu karnego, s. 177-179; por. P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego, 2007, t. I, s. 660). Adresat nie może skutecznie odmówić przyjęcia pisma ze względu na miejsce jego doręczenia (por. uchwała SN z dnia 18 października 1930 r., sygn. akt II K 236/30, OSN (K) 1930, Nr 6, poz. 170). Nie ma również przeszkód w doręczeniu pisma uczestnikowi postępowania na sali rozpraw, w sekretariacie sądu lub prokuratury (zob. § 75 reg. sąd.; podobnie M. Siewierski (w:) J. Bafia i in., Kodeks karny, s. 198). Kwestią, wymagającą rozważenia w niniejszej sprawie, jest ocena skuteczności doręczenia skarżącemu orzeczenia dyscyplinarnego, mocą którego skarżący został uznany winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzono mu karę dyscyplinarną nagany. Jak wynika z akt sprawy, funkcjonariusz przedłożył organowi dyscyplinarnemu pełnomocnictwo z dnia [...] listopada 2023 r., w którym ustanowił swoim obrońcą P. D., którego jednocześnie ustanowił pełnomocnikiem do odbioru kierowanej do niego korespondencji. Organ jednak, mimo jasnej treści pełnomocnictwa do doręczeń, skierował orzeczenie dyscyplinarne do skarżącego (imiennie) na adres obrońcy, czym uniemożliwił odebranie tej korespondencji zarówno pełnomocnikowi do doręczeń, jak i samemu skarżącemu. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie jest uprawnione powoływanie się przez organ na fakt, że to funkcjonariusz - w dniu [...] listopada 2023 r. w trakcie przesłuchania w charakterze obwinionego - sam podał, jako adres do korespondencji: [...], ul. [...]. Zdaniem Sądu, nie ma podstaw do przyjęcia takiego stanowiska, ponieważ ani z protokołu ww. przesłuchania, ani też z żadnego innego dokumentu nie wynika, aby skarżący cofnął (odwołał) złożone w trakcie postępowania dyscyplinarnego w dniu [...] listopada 2023 r. pełnomocnictwo do doręczeń. Powyższe wskazuje, że rozstrzygnięcie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] r. o wymierzeniu kary dyscyplinarnej nagany było bezprzedmiotowe, gdyż w okolicznościach faktycznych sprawy nie można przyjąć, iż orzeczenie to zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu [...] lutego 2024 r. W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 tej ustawy.