II SA/Wa 169/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędzia Wsa Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras (spraw.), Protokolant Eliza Kusy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2009 r. sprawy ze skargi P. J. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niezdolności do zawodowej służby wojskowej - uchyla zaskarżone orzeczenie lekarskie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji, - zaskarżone orzeczenie lekarskie nie podlega wykonaniu w całości. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...], działając na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133 poz. 1422 ze zm.), uznała [...] P. J. za trwale niezdolnego do służby wojskowej – kategoria N z rozpoznaniem: 1. [...]; 2. [...]; 3. [...]. W odwołaniu od powyższego orzeczenia do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W., skarżący nie zgodził się z jego treścią i stwierdził, że od czasu zabiegu [...], przebył leczenie antybiotykami, stosuje [...] i nie odczuwa już żadnych objawów choroby, zaś orzeczenie uniemożliwia mu zrealizowanie swoich planów zawodowych związanych w pełnieniem w przyszłości zawodowej służby wojskowej. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], działając na podstawie § 4 pkt 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.) i § 32 cytowanego już wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy orzeczenie z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]. W uzasadnieniu podała, że skarżący nie dołączył do odwołania żadnej dokumentacji medycznej podważającej zaskarżone orzeczenia i po analizie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy stwierdziła, że prawidłowo rozpoznano u skarżącego m.in. [...], a rozpoznanie to potwierdza konsultacja lekarza [...] oraz opis wyniku badania [...] przeprowadzonego u skarżącego w trakcie postępowania orzeczniczego przed TWKL, zaś schorzenie owo powoduje niezdolność do zawodowej służby wojskowej. W dalszej części stwierdziła, że zawodowa służba wojskowa w swej specyfice wiąże się z wieloma trudnościami i uciążliwościami oraz wymaga dużej odporności i wytrzymałości zarówno fizycznej, jak i w sferze psychicznej, zaś skarżący bagatelizuje swoje schorzenie. Reasumując, do zawodowej służby wojskowej powinni być powoływani ludzie zdrowi, a jej specyfika predysponuje w znacznym stopniu nawrót choroby [...], co jest znaczącym przeciwwskazaniem do jej pełnienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie norm prawa procesowego, a to: art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie mu prawa czynnego udziału na każdym etapie postępowania administracyjnego, przez co doszło do naruszenia konstytucyjnych praw skarżącego wyrażonych w art. 32 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez zaniechanie powiadomienia strony na etapie postępowania w obu instancjach o miejscu przeprowadzenia zebranych w sprawie dowodów (przynajmniej na 7 dni przed terminem przeprowadzenia dowodów), a tym samym pozbawienie go prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. polegające na zaniechaniu umieszczenia uzasadnienia zajętego stanowiska w orzeczeniu pierwszej instancji, braku wskazania w uzasadnieniu konkretnego przepisu prawa materialnego i zaniechanie uzasadnienia poszczególnych składników orzeczenia. W tej sytuacji wniósł o stwierdzenie nieważności obu orzeczeń, bądź ich uchylenie oraz zobowiązanie organu do dostarczenia wszelkich występujących w sprawie dokumentów i dopuszczenie dowodu w postaci dokumentów złożonych przez niego wraz ze skargą. W uzasadnieniu natomiast podał, że od chwili złożenia przez niego skierowania z wykonanymi badaniami, nie został powiadomiony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodów, czym uniemożliwiono mu wypowiedzenie się w tej kwestii, a ponadto nie został wezwany na kolejne badania, mające na celu zweryfikowanie prawidłowości orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji. Tym samym organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, a na potwierdzenie swojej tezy powołał się na stanowisko judykatury. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodała, że skarżący był obecny na każdym etapie postępowania przed Terenową Wojskową Komisję Lekarską w W., zaś w orzeczeniu organu drugiej instancji w sposób prawidłowy uzasadniono treść rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zezwala na to treść art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Stwierdzić bowiem należy, że stosownie do treści art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 241, poz. 2416 ze zm.), badania diagnostyczne i konsultacje specjalistyczne dla potrzeb orzekania przez wojskowe komisje lekarskie realizują placówki medyczne wybrane przez Ministra Obrony Narodowej. Z kolei według § 23 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej, o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa, o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych oraz o związku choroby lub ułomności z zawodową służbą wojskową wojskowe komisje lekarskie wydają m.in. na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych. Wniosek z tego zatem, że – jeśli się ponadto uwzględni konieczność stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego – konsultacje (badania) specjalistyczne dla potrzeb orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej, mają charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Stosownie do treści tego przepisu, jeżeli w sprawie są wymagane wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Użyte zaś w tym przepisie słowo "może" oznacza pozostawienie organowi swobody w korzystaniu z tego środka dowodowego i granice korzystania z tej swobody są wyznaczone przez zasadę prawdy obiektywnej, bo z niej to wypływa obowiązek podjęcia przez organ wszelkich czynności, mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. W sprawach zatem o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami, organ orzekający jest obowiązany wykorzystać ten środek dowodowy. Ponadto w przypadku potrzeby przeprowadzania badania specjalistycznego, nie może być ono dokonane przez członka wojskowej komisji lekarskiej, który jako biegły podlegałby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a., lecz przez wybraną w odpowiednim trybie placówkę medyczną i innego lekarza specjalistę. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, skarżącego skierowano "Zleceniem wykonania badań lekarsko – specjalistycznych" z dnia [...] września 2008 r. do skierowania nr [...], na badania lekarsko – specjalistyczne, m.in. do [...], a owo badanie specjalistyczne przeprowadził, jak wynika z pieczęci, lek. J. G. Wynik tej konsultacji pokrywa się z rozpoznaniem u skarżącego przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w W. [...]. Ponadto – co jest najistotniejsze – w składzie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. orzekał właśnie m.in. lek. J. G., a zatem osoba, która na mocy wskazanych już wyżej przepisów, podlegała wyłączeniu z orzekania. Stąd też w rozpoznawanej sprawie doszło – w ocenie Sądu – do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść na wynik sprawy. Natomiast zarzuty skarżącego zawarte w skardze, nie zasługują na uwzględnienie. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji uchybienie art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu, co spowodowało naruszenie konstytucyjnych uprawnień skarżącego. Tymczasem z analizy akt postępowania administracyjnego wynika, iż P. J. brał udział w badaniach lekarsko – specjalistycznych, których wyniki stanowiły zasadniczy element zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Otrzymał bowiem kartę skierowania na badania specjalistyczne i dopiero po zakończeniu badań zwrócił ją do komisji wraz z wynikami badań dodatkowych. Skarżący miał zatem informację o wszystkich wynikach badań, na których oparła się w swoim orzeczeniu Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. W związku z powyższym nie można uznać, aby niezawiadomienie strony o zgromadzeniu całego materiału dowodowego, mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych samych przyczyn nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie powiadomienia strony na etapie postępowania w obu instancjach o miejscu przeprowadzenia dowodów oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skoro bowiem w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe było ograniczone wyłącznie do przeprowadzonych badań lekarskich oraz konsultacji specjalistycznych, w których P. J. brał udział, a co więcej jego udział był niezbędny do zgromadzenia dokumentacji medycznej, to zarzut niepowiadomienia skarżącego o miejscu przeprowadzenia dowodów jest niezrozumiały. Prawo strony do wypowiedzenia się w kwestii zgromadzonych dowodów nie doznało żadnego uszczerbku w niniejszej sprawie. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez zaniechanie umieszczenia uzasadnienia zajętego stanowiska w orzeczeniu pierwszej instancji należy zauważyć, że aczkolwiek uzasadnienie orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] listopada 2008 r. jest rzeczywiście lakoniczne, to jednak w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wskazuje ono na zasadniczą przesłankę, którą kierował się organ wydając wskazane orzeczenie. Ten mankament skonwalidowała natomiast Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska, w orzeczeniu w sposób wyczerpujący wskazując przyczyny, które legły u podstaw orzeczenia niezdolności do zawodowej służby wojskowej. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 152 i art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.