II SA/Wa 1694/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2009 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich: - oddala skargę. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją nr [...] z dnia [...] października 2008 r., działając na podstawie art. 138 § 2 Kpa w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 roku w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2004 r., Nr 245, póz. 2460) oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, póz. 398, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. H. od decyzji nr [...], z dnia [...] maja 2008 r. wydanej przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. - odmawiającej umorzenia należności w kwocie 21.946,09 zł, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wskazał co następuje: W dniu 28 lutego 2008 r., M. H. zwrócił się do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z dwoma wnioskami o umorzenie. Pierwszy dotyczył umorzenia należności głównej, przysługującej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, wynikającej z użytkowania lokalu mieszkalnego numer [...] w budynku przy ul. [...], zaś drugi dotyczył odsetek naliczonych od ww. należności głównej. Organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie umorzenia wskazanej należności, w toku którego zainteresowany składał różnego rodzaju oświadczenia i dokumenty na dowód swojego stanu majątkowego. Organ zawiadomił także o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia należności wobec drugiego pełnoletniego syna wnioskodawcy – M. H., także zameldowanego w przedmiotowym lokalu. W dniu [...] maja 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S. wydał decyzję odmawiającą umorzenia należności wymienionych w obu wnioskach złożonych przez M. H., od której zainteresowany odwołał się do organu II instancji. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej analizując dokumenty zgromadzone w sprawie, stwierdził dopuszczenie się przez organ I instancji istotnych uchybień mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po pierwsze, w postępowaniu wyjaśniającym, poprzedzającym wydanie decyzji z dnia [...] maja 2008 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S. nie wystąpił do Urzędu Miasta S. z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o osobach zameldowanych w przedmiotowym lokalu, a ustalenia w tym przedmiocie oparł na wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym ponad rok przed wydaniem decyzji. W ocenie organu II instancji, informacja taka jest nieaktualna i może powodować błąd w ustaleniu osób odpowiedzialnych za spłatę należności, a tym samym błędną wykładnie § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Po drugie, organ I instancji wydał decyzję przed uzyskaniem informacji, że M. H. nie otrzymał zawiadomienia o wszczęciu postępowania (data zwrotu do Oddziału Regionalnego WAM w S. - 29 maja 2008 r.), a przecież M. H. mógłby chcieć złożyć w sprawie wyjaśnia, albo przedstawić dokumenty. Uchybienie to może powodować zarzut ze strony M. H. uniemożliwienia mu czynnego udziału w postępowaniu, zagwarantowanego w art. 10 i 73 Kpa. Po trzecie, w piśmie z dnia 8 maja 2008 r. organ I instancji zawiadomił tylko jednego uczestnika postępowania o przedłużeniu, na podstawie art. 36 kpa, terminu na wydanie decyzji w sprawie umorzenia należności do dnia 27 maja 2008 r. (data wydania decyzji [...] maja 2008 r.). Zatem decyzja została wydana z naruszeniem terminu przewidzianego do jej wydania i w takiej sytuacji powiadomienie na podstawie art. 36 Kpa tylko jednej strony, może być uznane za naruszenie art. 9 Kpa. W ocenie organu odwoławczego, uwzględniając istotne braki w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, na obecnym etapie postępowania nie można w sposób merytoryczny rozstrzygnąć sprawy. Zebrany materiał dowodowy powinien być dwukrotnie rozważony, z tym, że postępowanie dowodowe skoncentrowane jest w ramach postępowania pierwszoinstancyjnego, organ II instancji jest uprawniony wyłącznie do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Na poparcie swojego poglądu Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie II SA 3615/2002, w którym sąd stwierdził, że: "organ odwoławczy ograniczony jest do rozpatrzenia sprawy w zakresie, w jakim uczynił to przed nim organ pierwszej instancji oraz do orzekania tylko o mocy prawnej zaskarżonej decyzji. Jeżeli organ pierwszoinstancyjny nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w ogóle albo rozstrzygnął sprawę na podstawie postępowania dowodowego, podjętego w nieznacznej części lub przeprowadził postępowanie z naruszeniem przepisów procesowych, organ odwoławczy (stwierdzając podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia) winien wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do rozpoznania w pierwszej instancji (art. 138 § 2 Kpa - konstrukcja tzw. decyzji kasacyjnej). Gdyby w tej sytuacji chciał ponownie rozstrzygnąć sprawę (co z zasady winien zrobić), musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości lub w znacznej części, czego mu właśnie czynić nie wolno, bo oznaczałoby to przeprowadzenie postępowania tylko w jednej instancji (w drugiej), a nie w dwóch, który to wymóg wynika z zasady ogólnej dwuinstancyjności postępowania administracyjnego." W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. H. domagał się uchylenia decyzji obu organów i umorzenia przez Sąd należności przysługującej Wojskowej Administracji Mieszkaniowej. W skardze nie przedstawił zarzutów, zaś skupił się na opisie swojej sytuacji życiowej. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie. Wskazywał, iż przy tak istotnych lukach w materiale dowodowym oraz uchybieniach formalnych poczynionych przez Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w S. organ II instancji mógł jedynie wydać takie rozstrzygniecie jak w zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Przede wszystkim należy skarżącemu wyjaśnić, co wskazano wyżej, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zastępuje organów administracyjnych w ich rozstrzygnięciach, a jedynie kontroluje legalność tych rozstrzygnięć. Z tych też względów Sąd ten nie może rozstrzygnąć wprost wniosku skarżącego o umorzenie jego należności przysługującej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Wniosek w tym przedmiocie musi być rozstrzygnięty przez powołane do tego organy administracyjne. W niniejszej sprawie Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] października 2004 r. wyraźnie wskazał na istotne uchybienia w postępowaniu administracyjnym organu I instancji. Wskazał również, w jakim zakresie Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S. musi uzupełnić materiał dowodowy: aktualna informacja o osobach zamieszkałych w przedmiotowym lokalu oraz obowiązku odpowiedniego powiadomienia zamieszkałych w przedmiotowym lokalu dorosłych osób o niniejszym postępowaniu. W takim stanie sprawy jedynym prawidłowym rozstrzygnięciem było uchylenie przez organ odwoławczy, dotkniętej takimi wadami decyzji i nakazanie organowi I instancji ponowne rozpatrzenie sprawy przy uwzględnieniu wytycznych Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela pogląd organu II instancji, iż właściwym do przeprowadzenia postępowania dowodowego jest przede wszystkim Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S., zgodnie z zasadą dwuinstancyjnej kontroli materiału dowodowego. Z tych też względów skarga jest niezasadna. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.