II SA/Wa 17/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski Janusz Walawski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Arkadiusz Koziarski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2011 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz W. S. kwotę [...] ([...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] utrzymała w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] o odmowie zatwierdzenia uchwały Rady Naukowej [...] w W. z dnia [...] października 2004 r. o nadaniu [...] W.S. stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2008 r. skargi W.S. na powyżej określoną decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, wyrokiem o sygn. akt I SA/Wa 598/08 skargę oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej W.S., wyrokiem z dnia 30 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1411/08 uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że powołanie w toku rozpoznawania sprawy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego trzeciego recenzenta, przy istnieniu dwóch pozytywnych opinii, stanowi naruszenie art. 35 ust. 4 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym (...) w zw. z § 9 ust. 4 statutu Centralnej Komisji, który stanowi, że w postępowaniu opiniodawczym sekcji po otrzymaniu negatywnej opinii recenzenta powołuje się recenzenta dodatkowego spoza składu Komisji. W sytuacji zatem, gdy wydano już dwie pozytywne opinie wątpliwa może się wydawać zasadność powołania kolejnego recenzenta. Sąd zważył przy tym, iż zgodnie z § 9 ust. 5 statutu Centralnej Komisji, sekcja powołuje dodatkowych recenzentów lub wnioskuje o ich powołanie przed powzięciem uchwały w danej sprawie. Zatem po powzięciu takiej uchwały nie powinni już być powoływani dodatkowi recenzenci, do czego jednak chyba w niniejszej sprawie organ się nie zastosował i do czego również nie ustosunkował się Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zalecił, by Sąd pierwszej instancji rozpoznając ponownie sprawę rozważył, czy w postępowaniu przed Centralną Komisją jej organy nie naruszyły norm postępowania wynikających z przepisów ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz statutu Centralnej Komisji, zwłaszcza w kontekście art. 35 ust. 4 powołanej ustawy w zw. z § 9 statutu Centralnej Komisji, to jest przede wszystkim wyjaśnił okoliczności i zasadność powołania trzeciego recenzenta, przy istnieniu dwóch pozytywnych opinii w sprawie nadania stopnia naukowego skarżącej, jak również wyjaśnił pozostałe nieścisłości wskazane w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2009 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego wyrokiem o sygn. akt I SA/Wa 715/09 uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Sąd w uzasadnieniu wyroku podał m.in., że postępowanie opiniodawcze w sprawie zatwierdzenia uchwały Rady Naukowej [...] o nadaniu skarżącej stopnia doktora habilitowanego prowadzone było przez Sekcję Nauk [...]. W jego toku powołano dwóch recenzentów, którzy przedłożyli opinie pozytywne dla kandydatki (przy czym pierwsza z tych opinii zawierała również uwagi krytyczne). W głosowaniu tajnym na posiedzeniu Sekcji w dniu [...] maja 2005 r. nie uzyskano wystarczającej liczby głosów pozwalających na zatwierdzenie wniosku Rady Naukowej o nadanie skarżącej stopnia naukowego. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że Prezydium powołało kolejnych dodatkowych recenzentów, którzy przygotowali negatywne dla kandydatki opinie. Takie działanie organu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowiło naruszenie art. 35 ust. 4 wskazanej wyżej ustawy w zw. z § 9 ust. 4 statut Centralnej Komisji. Stosownie bowiem do brzmienia § 9 ust. 4, powołanie przez sekcję dodatkowego recenzenta lub wystąpienie z takim wnioskiem następuje po otrzymaniu negatywnej opinii. A contrario oznacza to, że sekcja nie ma podstaw do powołania takich recenzentów w sytuacji dysponowania wyłącznie opiniami pozytywnymi. Przy czym należy podkreślić, że prowadząca postępowanie opiniodawcze sekcja, po podjęciu w sprawie uchwały nie może wnioskować o powołanie dodatkowych recenzentów, co wynika z § 9 ust. 5 statutu. Po podjęciu uchwały przez sekcję, takiego recenzenta może powołać Prezydium Komisji (§ 12 ust. 3 statutu), jednakże zasadność powołania dodatkowego recenzenta powinno być uzasadnione obiektywnymi okolicznościami, potwierdzonymi materiałem dowodowym. Z treści zaskarżonych decyzji nie wynika, czym kierowały się organy powołując dodatkowego recenzenta, ani czy przed jego powołaniem poddały szczegółowej analizie treść opinii pozytywnych i z jakich powodów uznały je za niewystarczające. W aktach sprawy brak jest również protokołu z posiedzenia Prezydium Komisji z dnia [...] maja 2005 r., w trakcie którego organ ten miał zdecydować o powołaniu dodatkowego recenzenta, a którego treść pozwoliłaby ocenić zasadność tej decyzji. Rozpoznając ponownie sprawę, organ uzupełni materiał dowodowy o protokół z posiedzenia Prezydium Komisji z dnia [...] maja 2005 r., podda szczegółowej analizie wydane w sprawie recenzje, w szczególności recenzje pozytywne i uwzględni zastrzeżenia Sądu zawarte w niniejszym wyroku oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 715/09, wyrokiem z dnia 12 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1559/09 skargę kasacyjną oddalił. W uzasadnieniu wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając ponownie sprawę, nie naruszył art. 190 P.p.s.a., bowiem w żaden sposób nie odstąpił od przyjętej przez NSA wykładni przepisów ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym (...), a także postanowień statutu Centralnej Komisji. Sąd I instancji zastosował się również do zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazań co do warunków przeprowadzenia prawidłowej oceny prawnej sprawy, do których w pierwszym rzędzie Naczelny Sąd Administracyjny zaliczył wyjaśnienie przyczyny powołania przez Prezydium Centralnej Komisji kolejnych recenzentów w sytuacji, kiedy w postępowaniu opiniodawczym przeprowadzonym przez sekcję uzyskano dwie pozytywne opinie (...). Zarzut naruszenia art. 35 ust. 4 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym (...) poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie przez Sąd I instancji został postawiony w warunkach związania tego Sądu oceną prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1411/08 (...). Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów działając, na podstawie art. 16, art. 17 oraz art. 21 ust. 2, art. 51 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule naukowym w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 z późn. zm.) w zw. z art. 271 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365) w dniu [...] maja 2010 r. wydała decyzję nr [...], którą utrzymała w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] o odmowie zatwierdzenia uchwały Rady Naukowej [...] w W. z dnia [...] października 2004 r. o nadaniu [...] W.S. stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk [...]. Powyżej określona Komisja w uzasadnieniu decyzji podała m.in., że przy dwóch pozytywnych opiniach głosowanie na posiedzeniu Sekcji było negatywne. Prezydium zdecydowało skierować dokumentację do oceny przez kolejnego trzeciego recenzenta. Nie naruszało to postanowień statutu, gdyż Prezydium w każdej sprawie, przed powzięciem uchwały, może zasięgnąć opinii dodatkowego recenzenta i po jej uzyskaniu rozstrzygnąć sprawę albo zwrócić sekcji do ponownego rozpatrzenia z wykorzystaniem tej dodatkowej opinii (§ 12 ust. 3 statutu). Negatywna konkluzja tego recenzenta obligowała do powołania czwartego recenzenta, który również wydał negatywną opinię. Nie było tu naruszenia prawa (§ 9 ust. 5 statutu), gdyż to nie Sekcja powołała trzeciego recenzenta po podjęciu uchwały, lecz Prezydium. Powołanie dodatkowych recenzentów nie narusza przepisów ustawy. Przepis art. 34 ust. 3 ustawy z 1990 r. wymaga powołania co najmniej jednego recenzenta przed podjęciem uchwały (...). Wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 16 i art. 17 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule w zakresie sztuki (w wersji przed nowelizacją z 2005 r., stanowisko Centralnej Komisji jest w pełni uzasadnione. Decyzja Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2010 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez W.S., reprezentowaną przez pełnomocnika, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik skarżącej zaskarżonej decyzji zarzucił, że została wydana z rażącym naruszeniem następujących przepisów: 1) art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (w brzmieniu sprzed nowelizacji w 2005 r. – Dz. U. z 2003 r. Nr 65, poz. 595 ze zm.) w zw. z § 9 ust. 4 i 5 statutu Centralnej Komisji do Spraw i Tytułów, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że Prezydium Centralnej Komisji może zwrócić się do recenzenta o wydanie dodatkowej opinii nawet wówczas, gdy Sekcja Centralnej Komisji uzyskała w postępowaniu opiniodawczym dwie pozytywne opinie dotyczące rozprawy habilitacyjnej, 2) art. 107 § 3 Kpa, poprzez wskazanie w uzasadnieniu decyzji jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia przepisów, które nie znajdują w sprawie zastosowania, a tym samym pozbawienie skarżącej możliwości merytorycznego odniesienia się do twierdzeń organu zamieszczonych w uzasadnieniu decyzji, 3) art. 6-8 Kpa, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niezgodny z elementarnymi wymogami prawa (...). Pełnomocnik skarżącej, podnosząc powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i odniosła się do zarzutów w niej podniesionych, odmawiając im zasadności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na wstępie należy zauważyć, iż na podstawie art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem, jak wynika z brzmienia tego przepisu, Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Sąd ten jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie dokonaną przez ten Sąd wykładnią ma szeroki zasięg, nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej - od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy - na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., I PKN 226/98, OSNAP 1999, Nr 15, poz. 486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny. Na wstępie należy stwierdzić, iż prawidłową decyzję organ może podjąć tylko wówczas, gdy rozporządza materiałem dowodowym zebranym w sposób wyczerpujący, pozwalającym na prawidłową ocenę stanu faktycznego. Należy zauważyć, iż organ narusza prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Poza tym niepełne ustalenie stanu faktycznego prowadzi do naruszenia prawa materialnego. W takich sytuacjach sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy organ rozstrzygający zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. Zgodnie z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wydanie II, Zakamycze str. 324). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 715/09, w którym zostały zawarte wskazania dla organu co do dalszego postępowania. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę zalecenia te nie zostały przez organ wykonane. Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany jest wykonać w pełni zalecenia Sądu zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 715/09. Podjęte w sprawie rozstrzygnięcie powinno zostać prawidłowo uzasadnione zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 Kpa. Podzielając zatem w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaistniały podstawy do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ww. ustawy. Natomiast o kosztach postanowiono na podstawie art. 200 i 205 § 2 cyt. ustawy.