II SA/Wa 1701/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Adam Lipiński, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję [...] z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżona decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] maja 2004 r. znak [...], 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W dniu [...] maja 2004 r. E. M. złożyła w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. wniosek o ustalenie uprawnień do świadczenia przedemerytalnego. W dniu [...] maja 2004 r. wydana została z upoważnienia Prezydenta Miasta S. decyzja orzekająca o odmowie przyznania E. M. prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] maja 2004 r. Decyzja ta wydana została na podstawie art. 6 pkt 15 lit. b oraz art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podkreślił, iż zgodnie z art. 37k ust. 1 pkt 2 ww. ustawy prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje kobiecie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat. W ocenie organu wnioskodawczyni, do dnia rozwiązania stosunku pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący jedynie 28 lat 1 miesiąc i 6 dni. Organ nie zaliczył do tego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] maja 1969 r. do dnia [...] czerwca 1971 r., gdyż w tym czasie wnioskodawczyni uczęszczała do Zasadniczej Szkoły Zawodowej w S. Wykluczało to, zdaniem organu, możliwość stałej pracy w tym gospodarstwie. W odwołaniu od powyższej decyzji E. M. podniosła, iż organ błędnie ustalił odległość od stacji kolejowej K. L. do stacji S. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, iż program Zasadniczej Szkoły Zawodowej, do której uczęszczała obejmował tygodniowo 3 dni nauki oraz 3 dni praktyk zawodowych. Podkreśliła, iż w dniach, w których odbywały się praktyki zawodowe powracała do domu ok. godz. 1400, zaś w pozostałych dniach około godziny 1700, co umożliwiało jej wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym przez około 5-7 godzin dziennie. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, iż w okresie ferii, wakacji i innych dni wolnych od nauki pracowała w gospodarstwie rolnym 12 godzin dziennie. Fakt stałej pracy w gospodarstwie rodziców, również w latach nauki w szkole zawodowej, potwierdzają zeznania świadków. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda [...] wydał w dniu [...] lipca 2004 r. decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji wskazał, iż w dniu 1 czerwca 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252). Jednakże, jak wynika z art. 29 i art. 30 tej ustawy, do dnia 1 sierpnia 2004 r., tj. do dnia przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych, są one przyznawane i wypłacane na zasadach dotychczasowych, określonych ustawą z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wojewoda [...] podkreślił, iż wnioskodawczyni spełnia wszystkie przesłanki wymienione w przepisie art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, poza przesłanką okresu uprawniającego do emerytury. Wnioskodawczyni osiągnęła bowiem okres uprawniający do emerytury wynoszący jedynie 28 lat 1 miesiąc i 6 dni. Organ wskazał, iż do okresu tego nie została zaliczona praca w gospodarstwie rolnym rodziców, gdyż w tym czasie wnioskodawczyni uczęszczała do Zasadniczej Szkoły Zawodowej w S. i pomimo dogodnego dojazdu od miejsca zamieszkania do szkoły i niezbyt dużej odległości, trudno przyjąć, aby praca przez nią wykonywana w gospodarstwie rolnym nosiła znamiona pracy stałej. Skargę na tę decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. M. W skardze zarzucono, iż organy błędnie przyjęły, że dojazd do szkoły stanowił przeszkodę do uznania pracy w gospodarstwie rolnym jako pracy stałej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w dniu 1 czerwca 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r., o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252). Zgodnie z art. 29 i 30 tejże ustawy, do dnia 1 sierpnia 2004 r., tj. do dnia przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych, są one przyznawane i wypłacane na dotychczasowych zasadach uregulowanych w ustawie z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W myśl art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat – kobieta i 55 lat – mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn. Jak stanowi art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się, traktując je jak okresy składkowe, przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Jako przesłankę zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, a przed objęciem ubezpieczeniem społecznym, przyjmuje się wymiar pracy przekraczający 4 godziny dziennie (por. wyrok SN z 19 grudnia 2000 r., II UKN 155/00, OSNP 2002/16/394). Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji w toku postępowania muszą przestrzegać wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej. Organy administracji publicznej winny zatem podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z zasady tej wynikają dla organów obowiązki, wśród których wymienić należy obowiązek określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, podjęcia z urzędu czynności niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego a następnie wnikliwego i wszechstronnego rozpatrzenia i oceny całego zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej nie przestrzegały tych reguł procesowych. Organy orzekające w sprawie kontrolowanych decyzji, nie dały wiary zarówno wyjaśnieniom wnioskodawczyni, jak i zeznaniom przesłuchanych w charakterze świadka A. K. (k-14) i E. G. (k-13). Z zeznań tych wynika bowiem, iż praca wykonywana przez E. M. w latach 1969-1977 w gospodarstwie rolnym jej rodziców miała charakter stały i była wykonywana w pełnym wymiarze czasu. Organ administracji publicznej może oczywiście, w ramach wyrażonej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów, określonym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po ich wszechstronnym rozpatrzeniu. Organ zobowiązany jest także wyjaśnić przyczyny takiej oceny. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano w sposób dostateczny przyczyn, dla których odmówiono dania wiary wyjaśnieniom wnioskodawczyni i zeznaniom świadków, nie można bowiem uznać za wystarczające wyjaśnienie stwierdzenia Wojewody [...], iż pomimo dogodnego dojazdu od miejsca zamieszkania do szkoły i niezbyt dużej odległości, trudno przyjąć, aby praca wykonywana przez wnioskodawczynię w gospodarstwie rolnym nosiła znamiona pracy stałej. Kwestie charakteru pracy, wymiaru pracy wykonywanej przez skarżącą w okresie od [...] maja 1969 r. do [...] czerwca 1971 r., a więc w czasie gdy była uczennicą szkoły zawodowej, nie zostały, w ocenie Sądu, w sposób dostateczny wyjaśnione w toku postępowania administracyjnego. Organy administracji winny zatem w toku ponownego rozpatrywania sprawy w sposób dokładny i wyczerpujący wyjaśnić, czy praca wykonywana przez skarżącą we wskazanym okresie w gospodarstwie rolnym miała charakter stały, w jakim wymiarze była wykonywana, a w szczególności czy była wykonywana co najmniej w wymiarze połowy powszechnie obowiązującego czasu pracy. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.