II SA/Wa 1706/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Marcinkowska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W dniu 14 czerwca 2010 r. M. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Z oświadczenia skarżącego zawartego w urzędowym formularzu wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Wskazał, że osiąga dochód miesięczny brutto z prowadzonego wspólnie z żoną gospodarstwa rolnego w wysokości 1 200 zł miesięcznie. Nie posiada domu ani mieszkania. Posiada gospodarstwo rolne o wielkości 50 ha oraz młyn zbożowy oraz budynki gospodarcze w miejscowości S. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Ponadto w rubryce 5 formularza zaznaczył, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, a od 2006 r., w ramach rozliczeń podatkowych, składa zerowe deklaracje VAT. Podał też, że wykazane w formularzu nieruchomości są obciążone wielomilionowymi hipotekami i prowadzone są z nich egzekucje komornicze. Odnosząc się natomiast do kwoty - jak stwierdził – jedynego źródła dochodu (prowadzonego wspólnie z żoną gospodarstwa rolnego) wyjaśnił, że w skali roku dochód ten wynosi ok. 20 000 zł. Pismem z dnia 24 czerwca 2010 r. skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych w postaci dokumentów wskazujących na aktualną (na dzień złożenia wniosku) wysokość należności objętych postępowaniami egzekucyjnymi, zajęciami komorniczymi oraz zabezpieczonych ustanowieniem hipoteki, odpisów zeznań podatkowych za 2008 r. i 2009 r., wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożył do akt kopie odpisów zeznań podatkowych za 2008 i 2009 r. z wykazanym dochodem w kwocie 0 zł (PIT-36 za 2008 r., PIT/B za 2008 r., PIT-36L za 2009 r. i PIT/B za 2009 r.), kopie dwóch faktur za energię elektryczną: za miesiąc kwiecień 2010 r. (2 587,29 zł) i czerwiec 2010 r. (1 274,44 zł), kopię trzech faktur za usługi telekomunikacyjne: za miesiące kwiecień (138,61 zł), maj (123, 29 zł) i czerwiec 2010 r. (106,09 zł) oraz kopię odpisu z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w C. dla nieruchomości położonej we wsi S., Gm. C. o pow. 49 ha 46 arów 75 mkw z dnia 26 lipca 2005 r. Z tego ostatniego dokumentu wynikało, że ww. nieruchomość będąca przedmiotem własności skarżącego i jego żony na prawie wspólności ustawowej obciążona jest siedmioma hipotekami i egzekucją komorniczą. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1706/09 odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. W dniu 10 sierpnia 2010 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postawienia, sprecyzowany następnie pismem z dnia 31 sierpnia 2010 r. Pismem z dnia 16 września 2010 r. skarżący został wezwany do przedstawienia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych poświadczających majątek, dochody i możliwości płatnicze w postaci dokumentów wskazujących na aktualną (na dzień złożenia wniosku) wysokość należności objętych postępowaniami egzekucyjnymi, zajęciami komorniczymi oraz zabezpieczonych ustanowieniem hipoteki, o których zamieścił informację w rubryce 5. formularza wniosku, wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenia z urzędu gminy o osiąganych dochodach z gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia 4 października 2010 r. Do pisma tego dołączył wyciąg z rachunku bankowego za okres od dnia 1 sierpnia 2010 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r. z wykazanym saldem końcowym – 120 zł oraz zaświadczenie z Urzędu Gminy w W. z dnia 1 października 2010 r., z którego wynika, że skarżący jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni 16,2400 ha fizycznych, w tym 16,0800 gruntów rolnych, tj. 9,2665 ha przeliczeniowych, o dochodzie rocznym 17 680,50 zł. W piśmie tym skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych innych czynnych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, ponieważ komornik sądowy przystępując do zajęć komorniczych wystąpił o blokadę kont we wszystkich bankach. Ponadto skarżący zwrócił się do Sądu o przedłużenie terminu do przedłożenia pozostałych dokumentów o 30 dni, z uwagi na złożony wniosek w Sądzie Rejonowym w C. o wydanie aktualnego odpisu księgi wieczystej. W dniu 12 listopada 2010 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego, do którego dołączył on odpis księgi wieczystej nr [...] z dnia 5 listopada 2010 r. działki o numerze [...], położonej w miejscowości S. Gm. C. o powierzchni 1,72 ha, będącej własnością skarżącego i jego żony. Z odpisu tego wynika, że do księgi wieczystej tej nieruchomości wpisano 6 hipotek zabezpieczających wierzytelności o łącznej sumie 12 164 940,2 zł, w tym dwie hipoteki kaucyjne w wysokości 1 000 000 zł oraz 10 000 000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.;) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do treści art. 252 § 1 powołanej ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczne, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna i bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 powołanej ustawy). Wydanie prawidłowego orzeczenia w zakresie prawa pomocy możliwe jest zatem wówczas, gdy brak jest jakichkolwiek wątpliwości, co do sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony. W niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został jednak spełniony. W toku postępowania skarżący dwukrotnie był wyzwany do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego. Wezwania te zostały jednak wykonane tylko częściowo. Owszem skarżący nadesłał zaświadczenie z urzędu gminy wskazujące na jego dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 17 680, 50 zł, jednakże pozostałe nadesłane przez niego dokumenty generują dodatkowe wątpliwości, co do jego sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Przede wszystkim skarżący nie nadesłał dokumentu wskazującego na aktualną (na dzień złożenia wniosku) wysokość należności objętych postępowaniami egzekucyjnymi, zajęciami komorniczymi oraz zabezpieczonych ustanowieniem hipoteki. Przesłana w wyniku wezwania z dnia 16 września 2010 r. kopia odpisu księgi wieczystej z dnia 5 listopada 2010 r. nie wskazuje na aktualną skalę ciążących na skarżącym obciążeń. Dokument ten potwierdza, że do księgi wieczystej nieruchomości, której współwłaścicielem jest skarżący wpisanych zostało 6 hipotek na łączną sumę 12 164 940,2 zł. Zauważyć należy, że wierzytelności zabezpieczone tymi hipotekami mogły być już częściowo spłacone, co nie znajdowałoby odzwierciedlenia w nadesłanym odpisie księgi wieczystej. Ponadto dwie z tych hipotek to hipoteki kaucyjne, które ze swej istoty zabezpieczają wierzytelności o wysokości nieustalonej. Mogą one w szczególności zabezpieczać istniejące lub mogące powstać wierzytelności z określonego stosunku prawnego albo roszczenia związane z wierzytelnością hipoteczną, lecz nieobjęte z mocy ustawy hipoteką zwykłą (art. 102 ust. i ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Fakt wpisania do księgi wieczystej hipotek o łącznej wysokości 12 164 940,2 zł. nie oznacza, że taka jest aktualnie wysokość ciążących na skarżącym obciążeń. Ponadto wyciąg z rachunku bankowego, jaki skarżący nadesłał przy piśmie z dnia 4 października 2010 r., obejmuje okres jednego miesiąca mimo, że wezwanie dotyczyło nadesłania wyciągu z rachunków z okresu trzech ostatnich miesięcy. Ponadto skarżący nie nadesłał wyciągów z pozostałych rachunków, które posiada, jak to wynika z oświadczenia zawartego w piśmie z dnia 4 października 2010 r. Nienadesłanie tych dokumentów powoduje, że Sąd nie jest w stanie ocenić rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Ocena, ta nie może być przeprowadzona wyłącznie na podstawie jednomiesięcznego wyciągu z rachunku bankowego, który nie obrazuje w pełnym stopniu przepływu zgromadzonych na nim środków. Istotne jest również to, że skarżący posiada także inne rachunki bankowe, które jak wskazuje zostały zajęte przez komornika. Również ta okoliczność, w zestawieniu z brakiem udokumentowania aktualnej wysokość należności objętych postępowaniami egzekucyjnymi oraz zajęciami komorniczymi, powoduje, że istnieją wątpliwości, co do możliwości płatniczych skarżącego. Nie wiadomo bowiem w jakiej wysokości są środki zgromadzone na rachunkach, z których skarżący nie nadesłał wyciągów, oraz jaka ich cześć podlega zajęciom komorniczym. Należy także zwrócić uwagę, że miesięczny dochód skarżącego ustalony w oparciu o nadesłane zaświadczenie z urzędu gminy, wynosi ok.1 473,37 zł miesięcznie. Tymczasem przedstawione przez skarżącego kopie faktur za energię elektryczną oraz usługi telekomunikacyjne za okres kwiecień – czerwiec 2010 r. wskazują na średnie miesięczne obciążenie z tego tytułu w wysokości 1 409,91 zł. Wydatki te pochłaniałyby więc niemal cały osiągany przez skarżącego dochód. Oznacza to, że rzeczywista wysokość osiąganego w gospodarstwie domowym skarżącego dochodu, a w rezultacie także i jego możliwości płatnicze w dalszym ciągu budzą wątpliwości. W konsekwencji, M. S. nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a tym samym nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 powołanej ustawy, postanowiono, jak w sentencji.