II SA/Wa 1706/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.) Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk Ewa Grochowska-Jung Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję poprzedzającą, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. D. G. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) oraz kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć dwadzieścia) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku M. P. o przyznanie świadczenia specjalnego. W uzasadnieniu organ wskazał następujący stan faktyczny. W dniu [...] lipca 2004 r., po rozpatrzeniu wniosku M. P. z dnia [...] lutego 2004 r. o przyznanie świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Prezes Rady Ministrów decyzją nr [...] odmówił przyznania wnioskodawcy przedmiotowego świadczenia. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją ostateczną Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2004 r. nr [...]. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lipca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 2312/04 oddalił skargę M. P. na decyzję z dnia [...] września 2004 r. W dniu [...] listopada 2008 r. M. P. wystąpił do Prezesa Rady Ministrów o "ponowne i ostateczne rozstrzygnięcie wniosku" z 2003 r. o przyznanie "stałej renty specjalnej". Precyzując powyższe wystąpienie wnioskodawca podał, że pismo z dnia [...] listopada 2008 r. należy potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia specjalnego w trybie powołanego wyżej przepisu. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] marca 2009 r. odmówił wznowienia postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia specjalnego, a decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2009 r. Decyzję z dnia [...] maja 2009 r. M. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wyjaśnił m.in., że domagał się przyznania renty, a nie wznowienia postępowania. Powyższa skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1144/09. Prezes Rady Ministrów mając na uwadze wyjaśnienia M. P. dotyczące złożenia wniosku o przyznanie świadczenia w miejsce wniosku o wznowienie postępowania uznał, że wnioskodawca w piśmie z dnia [...] listopada 2008 r. równolegle do żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2004 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego, domaga się również, po raz kolejny, przyznania świadczenia w szczególnym trybie, a więc pismo to jest również kolejnym wnioskiem o przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Stąd też, organ rozpatrzył wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia i decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji Prezes Rady Ministrów w decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję wskazał, iż wnioskodawca nie wskazał innych nowych okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie mu przedmiotowego świadczenia. Podnoszone zaś trudne warunki materialne bytowe i zdrowotne były już oceniane w postępowaniu zakończonym w 2004 r. Organ wskazał, iż powyższe okoliczności w dalszym ciągu nie stanowią przesłanki do przyznania wnioskodawcy świadczenia. Nie dowodzą one bowiem o jego wybitnych zasługach i osiągnięciach w jakiejś dziedzinie aktywności, np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej czy też politycznej, ani też o nadzwyczajnych zdarzeniach losowych. Stąd też, w ocenie Prezesa Rady Ministrów, w przedmiotowej sprawie zachodzi tożsamość pomiędzy sprawą zakończoną decyzją ostateczną z dnia [...] września 2004 r. i sprawą rozpatrywaną. Obie sprawy dotyczą bowiem tego samego podmiotu oraz przedmiotu i oparte są na tej samej podstawie prawnej i podstawie faktycznej oraz tożsamych żądaniach strony. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie zachodzi przypadek bezprzedmiotowości postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. P. nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu. Wniósł o zmianę lub o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia oraz rozpoznanie jego sprawy w całości. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o oddalenie, ewentualnie odrzucenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Oznacza to, iż sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Rozpatrywana skarga M. P. zasługuje na uwzględnienie, choć z innych względów, niż w niej wskazane. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania (§ 1). Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (§ 2). Z powyższej regulacji wynika, iż organ administracji publicznej może wydać decyzję o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy: 1. z jakiejkolwiek przyczyny postępowanie stało się bezprzedmiotowe (§ 1), 2. wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (§ 2). Nie znajduje natomiast uzasadnienia w przepisach procedury administracyjnej wydanie przez organ decyzji o umorzeniu postępowania kończącej formalnie postępowanie w sprawie, w której strona jest zainteresowana wydaniem decyzji merytorycznej, tj. w rozpoznawanej sprawie przyznaniem bądź odmową przyznania przedmiotowego świadczenia. Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni bowiem postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 kpa i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone i zakończone decyzją merytoryczną. O bezprzedmiotowości postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 kpa, można mówić wówczas, gdy organ w sposób oczywisty, niebudzący żadnych wątpliwości, stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Podkreślić należy, że wbrew twierdzeniu organu, nie zaistniała bezprzedmiotowość postępowania. Organ prowadząc sprawę, zainicjowaną nowym wnioskiem skarżącego o przyznanie świadczenia specjalnego, zobowiązany był do jego merytorycznego rozpoznania i wydania decyzji przyznającej bądź odmawiającej przyznania wnioskowanego świadczenia. Stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w zakresie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 kpa), jak również w zakresie nieważności postępowania (art. 156 § 1 pkt 3 kpa) nie jest zasadne. Należy podkreślić bowiem, że wniosek skarżącego wszczął postępowanie w trybie zwykłym i w tym trybie powinien zostać rozpoznany i zakończony decyzją merytoryczną. Prezes Rady Ministrów ponownie rozpoznając sprawę weźmie pod uwagę powyższe rozważania Sądu i rozpatrzy merytorycznie wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia specjalnego. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. O wykonalności wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 cytowanej ustawy. Na podstawie art. 250 cytowanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie w wysokości 240 zł, powiększone o należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.