II SA/Wa 1712/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Adam Lipiński, Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2009 r. sprawy ze skargi B. Ł. na decyzję Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania diety 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z [...] czerwca 2005 r. o nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z [...] czerwca 2005 r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] odmówił przyznania [...] B. L., pełniącemu zawodową służbę wojskową w Jednostce Wojskowej [...], 125 % diety za każdą pełną dobę wykonywania zadań służbowych poza stałym miejscem pełnienia służby lub miejscem zamieszkania w celu uczestnictwa wnioskodawcy w ćwiczeniach i szkoleniach poligonowych za okres od dnia [...] grudnia 2002 r. do dnia [...] lutego 2003 r. w Centrum Szkolenia Na Potrzeby Sił Pokojowych m. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że B.L. w dniu 5 maja 2005 r. zwrócił się do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z pisemnym wnioskiem o wypłacenie zaległych należności finansowych za uczestnictwo w okresie od dnia [...] grudnia 2002 r. do dnia [...] lutego 2003 r. w szkoleniu przygotowawczym do udziału w PKW SFOR w [...], powołując się przy tym na ówcześnie obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 kwietnia 2001 r. w sprawie należności żołnierzy za podróże i przeniesienia służbowe (Dz. U. Nr 32, poz. 372). Organ podał, że wnioskodawca przedłożył do wniosku zaświadczenie nr [...], wydane w dniu [...] marca 2005 r. przez Centrum Szkolenia Na Potrzeby Sił Pokojowych w [...], potwierdzające jego udział w szkoleniu we wskazanym terminie (łącznie 34 dni). Organ podał również, że zostało wszczęte postępowanie wyjaśniające, w którym Dowódca Jednostki Wojskowej [...] pismem z 12 maja 2005 r. zwrócił się do Komendanta Centrum Szkolenia Na Potrzeby Sił Pokojowych w [...] o spowodowanie wydania oraz przesłania do jednostki wojskowej zaświadczenia potwierdzającego uczestnictwo B.L. w ćwiczeniach i szkoleniach poligonowych przygotowujących zainteresowanego do udziału w misji pokojowej, albowiem przedłożone zaświadczenie nie wskazuje, że miały one charakter szkoleń poligonowych. Organ stwierdził, że zasadność pisemnego wystąpienia do ww. Centrum podyktowana była faktem, że po dniu 1 lipca 2004 r. zmieniło się obowiązujące w rozstrzyganym zakresie prawo, tj. weszło w życie nowe rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe (Dz. U. Nr 140, poz. 1487), z którego treści wynika, iż przy ustalaniu należności finansowych związanych z wykonywaniem zadań służbowych poza stałym miejscem pełnienia służby lub miejscem zamieszkania żołnierza w związku z jego uczestnictwem w ćwiczeniach i szkoleniach istnieje konieczność zbadania, czy omawiane zajęcia odbywały się w trybie poligonowym (§ 14 ust. 5 pkt 1 w związku z ust. 4 pkt 1). W odpowiedzi Komendant Centrum pismem z dnia 23 maja 2005 r. poinformował, że zgodnie z treścią art. 217 § 1 kpa, zainteresowanemu zostało już wydane zaświadczenie, a jego uzupełnienie może nastąpić wyłącznie na żądanie strony, a B. L. z takim wnioskiem nie wystąpił. Organ odmawiając przyznania zaległych należności powołał się również na przepis art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), wskazując, że nie ma on zastosowania w sprawie, bowiem zarówno zaświadczenie nr [...], jak i sam wniosek zainteresowanego złożony już został w momencie obowiązywania rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe. B. L. odwołał się od tej decyzji, jednakże Dowódca Sił Powietrznych decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] utrzymał ją w mocy. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy, podobnie jak organ pierwszej instancji wskazał, że przyczyną odmowy przyznania B. Ł. 125 % diety za każdą pełną dobę wykonywania zadań służbowych, poza stałym miejscem pełnienia służby lub miejscem zamieszkania w celu uczestnictwa wnioskodawcy w ćwiczeniach i szkoleniach poligonowych, był fakt nieobowiązywania w momencie złożenia wniosku przez zainteresowanego powołanego przez niego rozporządzenia. W tym czasie obowiązywały już bowiem przepisy nowego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe i wedle jego przepisów należało ustalić te uprawnienia. Powołując się zaś na jego zapis § 14 ust. 5 pkt. 1, organ uznał, że z przedłożonego przez zainteresowanego zaświadczenia nie wynikało, żeby żołnierz uczestniczył w szkoleniu poligonowym. Nie było zatem podstaw prawnych do przyznania wyżej wnioskowanej należności. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi B. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił organowi, że jego koledzy, którzy podobnie jak on wystąpili o te świadczenia, otrzymali je, pomimo złożenia wniosków już po zmianie przepisów. Skarżący zarzucił ponadto organowi fakt niedoręczenia mu decyzji przez okres około 3 lat. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte w decyzji. Ustosunkowując się zaś do zarzutów skarżącego odnośnie różnego traktowania żołnierzy, pozostających w takich samych warunkach faktycznych, w zależności od rodzaju Sił Zbrojnych, organ wskazał, że nie można wykluczyć wadliwości zapadłych w tych sprawach decyzji. Odnośnie zaś przekroczenia terminów do załatwienia sprawy organ podał, że skarżący uchylał się od odbioru decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga oceniana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że podstawą odmowy przez organ przyznania skarżącemu należnego mu świadczenia był fakt, że B. L. występując z wnioskiem o jego wypłatę nie spełniał przesłanek z § 14 ust. 5 pkt 1 w związku z ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe (Dz. U. Nr 140, poz. 1487), który to przepis uzależniał wypłatę żołnierzowi zawodowemu należności finansowych m.in. od jego uczestnictwa w ćwiczeniach o charakterze poligonowym. Skarżący występując zaś do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z wnioskiem o wypłacenie mu zaległych należności finansowych przedłożył zaświadczenie stwierdzające jedynie jego uczestnictwo w szkoleniu przygotowawczym do udziału w PKW SFOR w [...] w okresie od dnia [...] grudnia 2002 r. do dnia [...] lutego 2003 r. Wskazać należy, że organ wprawdzie nie kwestionował faktu, że skarżący spełniał przesłanki do wypłaty zaległych mu należności na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów, w tym rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 kwietnia 2001 r. sprawie należności żołnierzy za podróże i przeniesienia służbowe (Dz.U. Nr 32, poz. 372), jednakże fakt złożenia przez niego zarówno wniosku, jak i zaświadczenia nr [...], w momencie obowiązywania powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe spowodował, że nie mógł mieć zastosowania w stosunku do wniosku skarżącego przepis art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.). Przypomnieć należy, że przepis § 5 ust. 2 pkt 1 w związku z § 11 ust. 4 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 kwietnia 2001 r. w sprawie należności żołnierzy za podróże i przeniesienia służbowe, nie uzależniał wypłaty tych świadczeń od uczestnictwa w ćwiczeniach o charakterze poligonowym, a jedynie od uczestnictwa w ćwiczeniach lub szkoleniach zorganizowanych oddziałów lub pododdziałów wojskowych z wykonywaniem zadań służbowych poza stałym miejscem pełnienia służby lub miejscem zamieszkania żołnierza. Istota sporu sprowadza się zatem do udzielenia odpowiedzi na pytanie, na podstawie jakich przepisów organy wojskowe zobowiązane były orzec w sprawie wypłaty [...] B. L. zaległych mu należności finansowych za jego uczestnictwo w okresie od dnia [...] grudnia 2002 r. do dnia [...] lutego 2003 r. w szkoleniu przygotowawczym do udziału w PKW SFOR w [...], czy przepisów obowiązujących do dnia 1 lipca 2004 r., czy też obowiązujących po dniu 1 lipca 2004 r., oraz czy przepis art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 116, poz. 1203 ze zm.) będzie miał zastosowanie w sprawie. Przypomnieć należy, że zgodnie z przepisem art. 169 sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. prowadzi się według przepisów dotychczasowych. Przepis ten stanowi regulację o charakterze przejściowym. Powołanym przepisem ustawodawca ukształtował sytuację intertemporalną dotyczącą sposobu zakończenia postępowań wszczętych w czasie obowiązywania uchylanych przepisów. Kształt reguł prawa międzyczasowego zależy - w świetle stanowiska doktryny - od ustawodawcy (tak zwłaszcza J. Mikołajewicz, Prawo intertemporalne. Zagadnienia teoretyczoprawne, Poznań 2000, s. 102). Przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 18 października 1995 r., sygn. akt III AZP 29/95, przyjął, iż zasada tempu regit actum w powiązaniu z zasadą niedziałania prawa wstecz dają ten skutek, iż zmiana prawa pomiędzy zajściem zdarzenia prawnego a momentem orzekania o tym zdarzeniu nie powinna wpływać na treść orzeczenia. Pogląd ten potwierdza wyłączną kompetencję prawodawcy do decydowania o zakresie czasowym obowiązywania prawa, bowiem decyzja tego rodzaju nie może leżeć w gestii organów stosujących prawo i nie jest uzależniona od tego, kiedy organy stosujące prawo podejmują swoje działania. Konstrukcja przepisu art. 169 implikuje ponadto zakres jego wykładni przez organy stosujące prawo w taki sposób, że wymaga uwzględnienia natury danego stosunku prawnego, którego konkretna sprawa dotyczy. Dokonując interpretacji wymienionej normy międzyczasowej, należy bowiem zwrócić uwagę na jej umiejscowienie w systematyce rozdziału zatytułowanego "Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe". Przepis art. 169 jest pierwszą jednostką redakcyjną tego rozdziału, co nakazuje traktować normę zeń wynikającą jako podstawową zasadę znajdującą zastosowanie w przypadku wystąpienia problemu intertemporalnego, a z drugiej strony traktowanie pozostałych przepisów z tego rozdziału, jako lex specialis ze względu na konkretne wyszczególnienie w ich zakresie zastosowania materii objętych pragmatyką zawodowej służby wojskowej. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie będą miały zastosowanie przepisy powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 kwietnia 2001 r. w sprawie należności żołnierzy za podróże i przeniesienia służbowe. Wskazać należy, że niekwestionowane jest, że w okresie od dnia [...] grudnia 2002 r. do dnia [...] lutego 2003 r. skarżący uczestniczył w szkoleniu przygotowawczym do udziału w PKW SFOR w [...], czym wypełniał przesłanki z § 5 ust. 5 pkt 1 w związku z § 5 ust. 4 pkt. 1 powołanego rozporządzenia. Zgodnie zaś z jego § 11 ust. 4, diety, o których mowa w § 5 ust. 5, wypłaca się do 10 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni na podstawie zatwierdzonego przez dowódcę wykazu liczby dni, w których wykonywane były zadania uprawniające do tej należności. Tak więc w świetle tego przepisu samo nabycie prawa do należnej diety następuje po odbyciu przez żołnierza zawodowego podróży służbowej, natomiast ocena spełnienia przez niego warunków do jej otrzymania następuje w momencie złożenia stosownego wniosku, z uwzględnieniem terminów przedawnienia tych roszczeń, o których mowa w art. 75 ust. 1 ustawy pragmatycznej. Stwierdzić należy, że przyczyną niezastosowania przez organ art. 169 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych było błędne założenie, że wniosek B. L. z dnia 5 maja 2005 r. wszczął postępowanie w sprawie. Niewątpliwym zaś faktem prawotwórczym, wszczynającym postępowanie było odbycie przez skarżącego podróży służbowej w okresie od [...] grudnia 2002 r. do dnia [...] lutego 2003 r. pod rządami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 kwietnia 2001 r. w sprawie należności żołnierzy za podróże i przeniesienia służbowe. Tak więc sprawa należała do spraw wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją do dnia 1 lipca 2004 r., co powodowało konieczność rozpatrzenia wniosku skarżącego w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 kwietnia 2001 r. w sprawie należności żołnierzy za podróże i przeniesienia służbowe w związku art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Należy zatem stwierdzić, iż podnoszone przez organ argumenty wskazujące na obowiązek zastosowania nowych przepisów do rozpoznawanej sprawy są nieuprawnione i błędne. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.