II SA/Wa 1712/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Janusz Walawski po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o udostępnieniu kopii dokumentów i umorzeniu postępowania postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Wnioskiem z dnia [...] października 2012 r. A. W. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W treści formularza wniosku skarżący oświadczył, że źródłem jego utrzymania w gospodarstwie domowym, które prowadzi wspólnie z trójką dzieci (dwóch pełnoletnich synów i małoletnia córka) jest przyznane mu świadczenie rentowe w wysokości 1350 zł brutto miesięcznie. Dwoje dzieci uczy się (córka i pełnoletni, młodszy syn). Skarżący oświadczył, że ani on ani osoby pozostające wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnego majątku. Podniósł, że jest w trudnej sytuacji majątkowej i rodzinnej oraz, że, jako dłużnik, jest stroną postępowania egzekucyjnego na łączną kwotę 40.000 zł. Do wniosku skarżący dołączył kopię postanowienia SR w L. z dnia [...] września 2012 r. o zwolnieniu go od kosztów sądowych w postępowaniu egzekucyjnym. Poza wskazanym dokumentem, skarżący nie złożył do akt żadnych innych dokumentów potwierdzających zamieszczone we wniosku informacje tak co do wysokości dochodów, jak też co do wysokości wydatków. Z tego powodu, pismem z dnia [...] października 2012 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedstawienia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych poświadczających dochody oraz możliwości płatnicze, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenia potwierdzającego wysokość przyznanego świadczenia emerytalnego za okres ostatnich trzech miesięcy (względnie odcinków emerytur za ten okres), dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym za ten okres, a także zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] listopada 2012 r. A. W.z wezwania nie wykonał. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W dniu [...] stycznia 2013 r. A. W. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia zarzucając referendarzowi sądowemu nadmierny rygoryzm. Za zbędne uznał żądanie przedstawienia dochodów rzekomego domownika M. W., która odebrała adresowaną do niego korespondencję. Wskazał, że skoro nie została ona wymieniona we wniosku, to znaczy że z nim nie zamieszkuje. Skarżący oświadczył, że obecną sytuację majątkową uprawdopodobnił załączając do wniosku postanowienie Sądu Rejonowego w L., który w zwolnił go z opłaty sądowej. Do sprzeciwu skarżący załączył decyzję z MGOPS w U.z dnia [...] grudnia 2012 r. przyznającą A. W. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez nadesłanie w terminie 7 dni: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; dowodu potwierdzającego wysokość uzyskiwanej renty (np. kopii odcinka wypłaty renty z ostatniego miesiąca); dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym (np. rachunki za energię elektryczną, gaz, telefon, opłaty eksploatacyjne za zajmowany dom) za okres ostatnich trzech miesięcy; dokumentu wskazującego wysokość aktualnego zadłużenia w spłacie zobowiązań; oświadczenia, czy skarżący i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, korzystają ze świadczeń z zakresu pomocy społecznej. W przypadku pozytywnej odpowiedzi należało wskazać rodzaje uzyskiwanych świadczeń oraz ich dokładną miesięczną wysokość. Jednocześnie wezwano skarżącego do udzielenia, w terminie 7 dni, informacji czy matka dzieci partycypuje w kosztach ich utrzymania. W przypadku pozytywnej odpowiedzi należało wskazać w jakiej wysokości (miesięcznie). Pomimo prawidłowego doręczenia, wezwanie to nie zostało przez skarżącego wykonane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia " gdy wykaże ", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 powołanej ustawy (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz" ; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). W niniejszej sprawie treść oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu jest niewystarczająca do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Wezwanie do uzupełnienia wniosku miało na celu umożliwienie skarżącemu należytego udokumentowania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zakres żądanych dokumentów i informacji miał bowiem istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku. Skarżący konsekwentnie odmawia podania informacji dotyczących sytuacji majątkowej w prowadzonym gospodarstwie domowym. A. W. nie złożył stosownych wyjaśnień i nie przedstawił żądanych dokumentów na wezwanie referendarza sądowego. Nie przedstawił ich również składając sprzeciw od postanowienia referendarza oraz na ponowne wezwanie Sądu, mimo że miał świadomość, iż ich brak był zasadniczym powodem odmowy przyznania prawa pomocy. Jednocześnie należy wskazać, że decyzja załączona do wniesionego sprzeciwu, w świetle informacji podanych przez stronę w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie dotyczy osoby pozostającej ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, strona powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 267/09). Sąd nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawcy, nie jest możliwa Analiza oświadczenia skarżącego złożonego na urzędowym formularzu PPF prowadzi do wniosku, iż wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawił on swojej sytuacji materialnej i rodzinnej w sposób wyczerpujący. A. W. nie nadsyłając żądanych dokumentów, a także nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, uniemożliwił Sądowi ustalenie, jakie są jego realne możliwości finansowe. Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy określone art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.