II SA/Wa 1712/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Andrzej Góraj Sędzia WSA – Janusz Walawski (sprawozdawca) Sędzia WSA – Eugeniusz Wasilewski Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia kopii dokumentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. G. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w R., działając na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 1998 r. Nr 155, poz. 1016 z późn. zm.) oraz art. 104 oraz art. 107 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w dniu 26 kwietnia 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą udostępnił A. W. kopię dokumentów wymienionych w decyzji. A. W. w dniu [...] maja 2012 r. złożył do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej odwołanie od powyżej określonej decyzji, w którym podał m. in., że "Instytut Pamięci Narodowej w R. jest organizacją przestępczą. Pomimo posiadania w swoich zasobach dowodów, iż w okresie PRL byłem represjonowany i prześladowany, na wezwania Sądów, na składane przeze mnie wnioski, ukrywał istnienie istotnych dowodów w mojej sprawie, a następnie ujawniając opinii publicznej na temat mojego rzekomego współdziałania z SB, postępował niezgodnie ze sztuką historyczną. (...)". Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, działając jako organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 1 oraz art. 43 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424 z późn. zm.), uchylił decyzję organu pierwszej instancji w zakresie określonym w sentencji organu pierwszej instancji, natomiast w pozostałym zakresie umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przytoczył treść art. 138 § 1 i 2 Kpa oraz art. 30 ust. 2 pkt 1 przedmiotowej ustawy. W ocenie organu odwoławczego, nie jest spełniona przesłanka określona w pkt 1, tzn. "dokumenty muszą dotyczyć wnioskodawcy". Z art. 30 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy wynika, że nie każdy dokument wytworzony przez określoną grupę osób lub przy ich udziale musi koniecznie tej osoby dotyczyć. Umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 Kpa może nastąpić nie tylko wtedy, kiedy postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe, ale także wtedy, kiedy od początku było ono bezprzedmiotowe. Z materiału dowodowego wynika, że nie istnieją materiały archiwalne, które podlegają udostępnieniu A. W. w formie kopii na podstawie decyzji organu pierwszej instancji, a w szczególności w niej wymienionych. Organ pierwszej instancji powinien wezwać ww. do zwrotu kopii udostępnionych materiałów, które go nie dotyczą oraz pouczyć, że jakiekolwiek ich wykorzystanie będzie bezprawne. A. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję nr [...] Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lipca 2012 r., w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zobowiązanie organu do załatwienia jego wniosków z dnia [...] sierpnia 2007 r. i z dnia [...] października 2011 r. w zakresie określonym w skardze. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podczas rozprawy, ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego, złożył pismo procesowe, w którym wniósł o: 1) uchylenie decyzji w części dotyczącej skarżącego, 2) zasądzenie kosztów postępowania. Pełnomocnik skarżącego zaskarżonej decyzji zarzucił, że została wydana z naruszeniem: 1) art. 139 Kpa w zw. z art. 43 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016 z późn. zm.), poprzez jego niezastosowanie i wydanie w wyniku odwołania wniesionego przez skarżącego decyzji na jego niekorzyść, 2) art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, kiedy stosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie jest wyłączone przez art. 32 ust. 1 w zw. z art. 43 ust. 1 zd. 1 powyżej powołanej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności zaskarżonej decyzji z prawem obowiązującym w dacie jej wydania. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. W świetle powyższych kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 31 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016 z późn. zm.), każdy ma prawo wystąpić z wnioskiem do Instytutu Pamięci o udostępnienie do wglądu dotyczących go dokumentów będących w zasobach Instytutu Pamięci. Instytut Pamięci udostępnia dokumenty, o których mowa w ust. 1, dotyczące wnioskodawcy lub kopie tych dokumentów, jeżeli stan fizyczny zachowania dokumentów nie pozwala na ich udostępnienie lub jeżeli o dostęp do tych samych dokumentów ubiega się jednocześnie wiele osób lub gdy dysponuje wyłącznie kopiami tych dokumentów, przy czym: 1) Instytut Pamięci udostępnia kopie dokumentów, o których mowa w ust. 1, dotyczących wnioskodawcy i wytworzonych przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji; Natomiast art. 31 powołanej ustawy stanowi, że udostępnienie przez Instytut Pamięci kopii dokumentów, w przypadku, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej. Od decyzji, o której mowa w ust. 1, służy odwołanie do Prezesa Instytutu Pamięci. Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył wniosek określony w art. 31 ust. 1 przedmiotowej ustawy i wniosek ten został rozpoznany przez organ pierwszej instancji w trybie określonym w art. 31 ust. 1 przedmiotowej ustawy, tzn. udostępniono skarżącemu kopie dokumentów znajdujących się w aktach o wskazanych w decyzji sygnaturach. Natomiast organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, uznał, że decyzja organu pierwszej instancji jest "wadliwa" i uchylił ją w zakresie dokumentów o określonej w niej sygnaturze i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. W tym miejscu zasadnym jest przytoczenie treści art. 32 ust. 1 przedmiotowej ustawy, zgodnie z którym, o rozpatrzeniu odwołania, o którym mowa w art. 31 ust. 2, Prezes Instytutu Pamięci wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy decyzję, o której mowa w art. 31 ust. 1; 2) uchyla decyzję, o której mowa w art. 31 ust. 1, i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Natomiast art. 43 ust. 1 przedmiotowej ustawy stanowi, że postępowanie w sprawach uregulowanych w ustawie prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. W sprawach określonych w art. 39 skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Należy zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącego, że ustawodawca wprowadził katalog rozstrzygnięć przewidzianych dla organu odwoławczego, który został określony w powyżej przytoczonym przepisie. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji wykracza poza ten przepis. Zgodnie z art. 43 ust. 1 powołanej ustawy, postępowanie w sprawach uregulowanych w ustawie prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. W sprawach określonych w art. 39 skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Natomiast art. 139 Kpa stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że pomimo iż przesłanki z powyżej przytoczonego przepisu nie zaistniały, to organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję na niekorzyść skarżącego. Z tych względów zaskarżoną decyzję należało uchylić, gdyż naruszała ona powyżej określone przepisy. Organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę obowiązany jest uwzględnić powyższe i wydać rozstrzygnięcie zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Z powyższych względów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.