II SA/Wa 1714/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędzia WSA Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków J. D. z dnia 21 lutego 2014 r. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Marii Werpachowskiej, Sławomira Antoniuka i Anny Mierzejewskiej od udziału w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji emerytalnych postanawia 1. oddalić wnioski o wyłączenie sędziego WSA Marii Werpachowskiej i sędziego WSA Sławomira Antoniuka, 2. odrzucić wniosek o wyłączenie sędziego WSA Anny Mierzejewskiej. Na rozprawie w dniu 21 lutego 2014 r. J. D. złożył wniosek o wyłączenie w niniejszej sprawie sędziego sprawozdawcy Anny Mierzejewskiej z przyczyn określonych w art. 18 § 1 pkt 6a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.. Uzasadniając złożony wniosek skarżący wskazał, że wszystkie sprawy, które zainicjował lub które zainicjuje dotyczą dwóch decyzji resortu Obrony Narodowej o czym wiedzą sędziowie WSA w Warszawie. Podał, że pierwsza to decyzja Szefa Departamentu Kadr Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 1991 r. o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu do rezerwy w stopniu porucznika z dniem [...] marca 1991 r., a druga to decyzja MON z dnia [...] lutego 2000 r. o odmowie uwzględnienia wniosku dotyczącego spowodowania skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego, tj. zaświadczenia sporządzonego przez Komendanta [...] w dniu [...] marca 1991 r., tj. przez organ, który rzekomo w dniu [...] marca 1991 r. zwolnił mnie z zawodowej służby wojskowej. Skarżący oświadczył, że przepis przez niego powołany, dotyczący wyłączenia sędziego, jednoznacznie wskazuje, że sędzia który miał związek z zainicjonowaną przez niego sprawą przeciwko funkcjonariuszom resortu Obrony Narodowej nie może orzekać w kolejnym postępowaniu bo mógłby czuć się związany swoimi poglądami wyrażonymi podczas pierwszego postępowania, a sędzia Anna Mierzejewska już wielokrotnie orzekała w jego sprawie przeciwko funkcjonariuszom resortu Obrony Narodowej (vide protokół rozprawy z dnia 21 lutego 2014 r., k.211 – 213 akt sprawy II SA/Wa 1714/12). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niezaskarżalnym postanowieniem wydanym na tejże rozprawie wniosek skarżącego odrzucił. Sąd stwierdził, że wniosek J. D. o wyłączenie sędziego Anny Mierzejewskiej w niniejszej sprawie nie jest w istocie wnioskiem o wyłączenie sędziego, lecz wnioskiem zmierzającym do przedłużenia postępowania. Sąd ustalił, że wniosek o wyłączenie sędziego Anny Mierzejewskiej został oddalony postanowieniem WSA w Warszawie w dniu 6 listopada 2013 r. Natomiast, jak wynika z jego uzasadnienia, wniosek ten został również oparty o art. 18 par. 1 P.p.s.a., a skarżący zarzucił orzekanie przez sędziego w jego wcześniejszych sprawach, podobnie jak uczynił to we wniosku złożonym na rozprawie w dniu dzisiejszym. Sąd zaznaczył przy tym, że odpis postanowienia z dnia 6 listopada 2013 r. wraz uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 26 listopada 2013 r. Skarżący nie złożył zażalenia stąd postanowienie jest prawomocne. Następnie skarżący złożył wniosek o wyłączenie całego składu orzekającego, a mianowicie sędziego WSA Marii Werpachowskiej, sędziego WSA Sławomira Antoniuka i sędziego WSA Anny Mierzejewskiej. Zasadność tak sformułowanego wniosku skarżący wywiódł – po pierwsze - z faktu, jak oświadczył, bezprawnego rozpoznania w dniu dzisiejszym jego wniosku o wyłącznie sędziego Anny Mierzejewskiej w sytuacji, gdy sędzia, który orzekał w sprawie niniejszej podlegał wyłączeniu, pod drugie zaś, z uwagi na poświadczenie przez ww. sędziów nieprawdy, że składał wniosek o wyłącznie sędziego Anny Mierzejewskiej na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 a P.p.s.a. Jako trzecią, ostatnią przyczynę złożenia wniosku, skarżący wskazał istniejącą, jego zdaniem, ustawową podstawę wyłączenia sędziów, a mianowicie związek w jakim sędzia Sławomir Antoniuk pozostaje ze sprawą i wynikającą z tego związku przeszkodę w orzekaniu przez sędziego w niniejszym postępowaniu. Powołał również okoliczność, że sędzia Maria Werpachowska ma cały czas związek z tą sprawą i nawet rozmawiała ze skarżącym, prawdopodobnie, w sierpniu 2008 r., co zostało zapisane w protokóle przyjęć. Pełnomocnik strony przeciwnej – Ministra Obrony Narodowej – wniósł o oddalenie wniosku jako bezpodstawnego. Oświadczył, że skarżący dąży do przedłużenia postępowania sądowego. Nadto wniósł o rozważenie wypowiedzi skarżącego, a konkretnie stwierdzenia "że sędziowie poświadczyli nieprawdę" i ewentualnego przekazania informacji stosownym organom. Sędziowie WSA Maria Werpachowska, Sławomir Antoniuk złożyli pisemne oświadczenia, że po ich stronie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 P.p.s.a. wyłączające ich od rozpoznania niniejszej sprawy oraz, że nie istnieją inne okoliczności, które mogłyby wywoływać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie. Oświadczenia znajdują się w aktach sprawy. Z kolei oświadczenie sędziego WSA Anny Mierzejewskiej złożone w dniu 5 listopada 2013 r. zamieszczone jest na karcie 190, I tomu akt sprawy. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 19 P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 cytowanej ustawy). Przyczyna wskazana przez skarżącego w złożonym żądaniu wyłączenia sędziów WSA: Marii Werpachowskiej i Sławomira Antoniuka , to w istocie przyczyna wyłączenia sędziego z mocy prawa ujęta przez ustawodawcę w treści przepisu art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. W myśl bowiem tego przepisu, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Natomiast przyczyna wskazana w odniesieniu do sędziego WSA Anny Mierzejewskiej, to z kolei zakaz wyrażony przez ustawodawcę w art. 20 § 3 P.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu, do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie, sędzia może spełniać tylko czynności niecierpiące zwłoki. Rozpoznając wniosek o wyłączenie sędziego Marii Werpachowskiej i sędziego Sławomira Antoniuka należy wyjaśnić, że z przepisu art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. wynika, iż rozpoznając wniosek o wyłączenie sędziego, złożony w oparciu o wskazaną przyczynę, w pierwszej kolejności należy dokonać zestawienia i porównania przedmiotu sprawy, czy też spraw, w których sędzia, objęty wnioskiem o wyłączenie, orzekał wcześniej, z przedmiotem postępowania, w toku którego wniosek o jego wyłączenie został złożony. Skarżący ograniczył się jedynie do stwierdzenia o istnieniu takiej łączności spraw w referatach wskazanych sędziów, nie podał przy tym ani sygnatur tych pozostałych spraw, ani też choćby zaskarżonych aktów lub zarzucanej Ministrowi bezczynności lub przewlekłości będących przedmiotem skarg w tych innych sprawach. Z ustaleń Sądu wynika, że poza niniejszą sprawą sędzia Sławomir Antoniuk brał udział w jeszcze trzech sprawach ze skarg J. D. I tak, w sprawie II SAB/Wa 381/11 przedmiotem skargi była bezczynność Ministra Obrony Narodowej, w sprawie II SA/Wa 21/12 przedmiotem skargi było postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, a w sprawie II SAB/Wa 195/11 przedmiotem tym było przewlekłe prowadzenie przez Ministra Obrony Narodowej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności dotychczas wydanych w sprawie decyzji administracyjnych. Natomiast sprawa o sygn. akt II SA/Wa 1714/12 dotyczy decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji emerytalnych. Opisany przedmiot nie pokrywa się z przedmiotem oceny Sądu w przywołanych powyżej trzech innych sprawach. W dalszej konsekwencji należy stwierdzić, że pomiędzy opisanymi przedmiotami spraw nie zachodzi powiązanie, o którym mowa w art. 18 § 1 pkt "6a" ppsa. Niezasadne było również przywołanie tej samej podstawy wyłączenia w stosunku do sędziego Marii Werpachowskiej, ponieważ sędzia Maria Werpachowska, z wyjątkiem niniejszej sprawy, nie brała udziału w żadnej ze spraw skarżącego, a przeprowadzenie rozmowy, na którą powołał się skarżący, mogło mieć miejsce w ramach wykonywania przez sędziego czynności administracyjnych określonych w § 19 ust. 1 pkt 11 w zw. z § 21 ust. 1 rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646). Bezspornym jest, że tego rodzaju czynności administracyjne nie są czynnościami orzeczniczymi i nie ma do nich zastosowania instytucja wyłączenia sędziego, której celem jest zapewnienie prawidłowego przebiegu postępowania sądowoadministracyjnego. Także i przytoczona podstawa wyłączenia polegająca na rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2014 r. przez wyżej wymienionych dwóch sędziów WSA złożonego wniosku o wyłączenie sędziego WSA Anny Mierzejewskiej jest niezasadna. Należy bowiem zauważyć, że złożony przez skarżącego wniosek był powtórzeniem wniosku skarżącego złożonego na rozprawie w dniu 24 października 2013 r., który to wniosek został rozpoznany prawomocnym postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1714/12. Był to zatem wniosek, który tylko formalnie był wnioskiem o wyłączenie, a w istocie był to wniosek zmierzający do przedłużenia postępowania sądowego, o czym, poza jego treścią, świadczy również okoliczność złożenia tego wniosku dopiero na rozprawie. Wniosek ten, mimo braku powołania formalnej podstawy określonej w art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a., był, jak wskazano już powyżej, wnioskiem sformułowanym właśnie w oparciu o treść tego przepisu. Przechodząc do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Anny Mierzejewskiej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniosek ten jest niedopuszczalny, ponieważ skarżący w ogóle nie powołał przyczyny wyłączenia sędziego, lecz postawił zarzut naruszenia prawa procesowego. Powyżej wyjaśniono już, że pierwszy złożony na rozprawie w dniu 21 lutego 2014 r. przez skarżącego wniosek o wyłączenie sędziego Anny Mierzejewskiej nie był wnioskiem o wyłączenie sędziego, a zatem rozpoznanie tego wniosku przez członka składu orzekającego nie podlegało zakazowi określonemu w art. 20 § 3 P.p.s.a. Postawienie z kolei zarzutu naruszenia tego przepisu przez Sąd może mieć miejsce tylko w ramach zarzutów naruszenia prawa procesowego. Naruszenie tego zakazu może być bowiem oceniane tylko w kategoriach uchybienia procesowego, a nie, jak przyjął skarżący, odrębnej podstawy wyłączenia sędziego. Z tego powodu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 20 i art. 22 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji. O odrzuceniu wniosku, w pkt 2 sentencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.