II SA/Wa 1715/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Agnieszka Bieniewska, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi W.R. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie : kontrolnego badania inwalidy postanawia: odrzucić skargę. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w W. wystąpił do Terenowej Komisji Lekarskiej w W. o przeprowadzenie kontrolnego badania lekarskiego [...] W.R. - emeryta wojskowego w związku z jego wnioskiem o określenie stanu zdrowia i ustalenie "aktualnego zaszeregowania do grupy inwalidztwa". Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w sprawie badania kontrolnego inwalidy uznała W.R. za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (kategoria N), za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju (kategoria D), a także za inwalidę II grupy z ogólnego stanu zdrowia i inwalidę III grupy w związku ze służbą wojskową. Orzeczenie to zawierało także rozpoznanie chorób powodujących niezdolność do służby wojskowej (pkt 9A) oraz chorób współistniejących (pkt 9B). W punkcie 11 tego orzeczenia stwierdzono, że schorzenie wymienione w punkcie 9A nr 4 pozostaje w związku ze służbą wojskową, natomiast schorzenia wskazane w pkt 9A nr 1,2,3 oraz w pkt 9B nr 5,6,7,8,9 nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Podstawę przeprowadzenia badania stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75). Od powyższego orzeczenia W.R. złożył odwołanie domagając się uznania związku ze służbą wojskową schorzeń wymienionych w pkt 9A nr 1,2,3 i w pkt 9B nr 5 oraz orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Podkreślił, że schorzenia te powstały z powodu stresów w trakcie pełnienia służby wojskowej. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W., po rozpoznaniu odwołania, na podstawie § 31 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w latach 1978-1988 W.R. był sześciokrotnie badany i w żadnym z wydanych orzeczeń przez Okręgową Wojskową Komisję Lekarską przy Dowództwie WOP nie stwierdzono schorzeń, które wymieniony obecnie wiąże ze służbą. Wieloletnia przerwa pomiędzy zakończeniem służby a powstaniem i ujawnieniem się podanych w odwołaniu schorzeń nie daje możliwości do uznania ich związku ze służbą wojskową. Wojskowe komisje lekarskie w wyniku przeprowadzonych badań i analizy dokumentacji zaliczają orzekanych do określonej grupy inwalidzkiej na mocy aktualnie stwierdzonego stopnia niezdolności do pracy. W ocenie organu, potencjalne zagrożenie pogorszeniem stanu zdrowia nie może stanowić podstawy do ustalenia stopnia niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W.R. wniósł o uchylenie orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. Zarzucił organowi niezapoznanie go jako strony z aktami będącymi w Wojskowym Biurze Emerytalnym oraz nieudostępnienie kserokopii dowodów badań lekarskich, tj. orzeczeń komisji lekarskich wydanych przy Dowództwie WOP z lat 1978, 1988. Na rozprawie skarżący wyjaśnił, że nie kwestionuje orzeczenia w zakresie ustalonej kategorii zdolności do służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na swoje wcześniejsze ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), bowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia, tj. orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymujące w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. dotyczące badania kontrolnego inwalidy nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w tezach wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. OSK 1203/04 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.), ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2003 r. Nr 83, poz. 760 ze zm.), czy wreszcie ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.). Wydane w tych sprawach orzeczenia wojskowych komisji lekarskich poddawane są kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji w przedmiocie świadczeń odszkodowawczych, rentowych i zaopatrzenia emerytalnego. Decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są przez organy emerytalne (wojskowe, ZUS), lecz nie przez wojskowe komisje lekarskie. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają wyłącznie charakter elementu postępowania o przyznanie świadczenia, jako tzw. orzeczenia wstępne i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Biorąc zatem pod uwagę dwa reżimy prawne należy wskazać, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (zob. uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167). Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04. Na tle akt sprawy nie może budzić wątpliwości, że wydanie orzeczeń przez wojskowe komisje lekarskie nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin oraz wydanego na podstawie przepisów tej ustawy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75). Skierowanie skarżącego do wojskowej komisji lekarskiej, jako emeryta wojskowego, nastąpiło przez Wojskowe Biuro Emerytalne w W., a więc organ rentowy. Zaskarżone orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w części ustalającej brak związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową jest zatem elementem sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawy takie zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) mają charakter spraw cywilnych, do których rozpoznania właściwe są sądy powszechne (art. 2). Potwierdza to przepis art. 31 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, w myśl którego od decyzji wojskowego organu emerytalnego w przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczenia służy odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Reasumując, sprawa w przedmiocie oceny stanu zdrowia i ustalania związku rozpoznanych u żołnierza zawodowego chorób ze służbą wojskową, nie ma charakteru sprawy administracyjnej, od której służyłaby skarga do sądu administracyjnego. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 wskazanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.