II SA/Wa 1715/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. M. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego postanawia: - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie - J. M.– B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...]. Wraz ze skargą strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Skarżąca wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze studiującymi córkami M. i A., a na dochód rodziny składa się obecnie jej zasiłek rehabilitacyjny w wysokości 1.371,5 zł oraz alimenty, które otrzymują córki od ojca po 1.000 zł każda z nich. Podniosła, że do stałych kosztów utrzymania rodziny należą opłaty mieszkaniowe - 330 zł, opłaty za media - 194 zł, gaz - 130 zł, energię elektryczną - 150 zł, spłata rat kredytu - 553 zł miesięcznie, koszty leczenia - 120 zł, opłaty za akademiki - 1.250 zł (310 euro) - córki, która wyjechała za granicę w ramach programu ERAZMUS oraz 350 zł - córki, która studiuje w [...]. Oświadczyła, że posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni 65 m2 oraz ponad 8.000 zł na koncie bankowym. Podniosła jednocześnie, że z tej kwoty 6.000 zł zostało przekazane przez syna na pokrycie kosztów wydania jej monografii naukowej, która jest na etapie recenzji, a pozostałe środki - 2.400 zł - są przeznaczone na dofinansowanie bieżących kosztów utrzymania, bowiem stałe wydatki są wyższe od wpływów na rachunek bankowy. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2016 r. referendarz sądowy orzekł o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W treści uzasadnienia stwierdzone zostało, że ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych dokumentów, wynika, że dochody gospodarstwa domowego strony wynoszą miesięcznie ponad 3.000 zł, a na koncie bankowym na dzień 26 października 2016 r. posiadała kwotę 8.415,57 zł. Powyższe środki są przeznaczane nie tylko na bieżące, podstawowe potrzeby bytowe, ale również na utrzymanie studiujących córek (na potrzeby córki studiującej za granicą skarżąca przekazała w sierpniu 2016 r. kwotę 7.000 zł), wydanie monografii naukowej (6.000 zł), spłatę zaciągniętego kredytu. Zobowiązania cywilnoprawne (m.in. raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. Podkreślono, że to osoby najbliższe w pierwszej kolejności są zobowiązane do zaspakajania koniecznych potrzeb członków rodziny, a dopiero, gdy z przyczyn obiektywnych nie jest to możliwe (brak dochodów, majątku, oszczędności) - powołane do tego instytucje społeczne i państwowe. Powyższe okoliczności zdaniem referendarza sądowego pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawczyni nie wykazała w niniejszej sprawie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca wniosła sprzeciw od wskazanego postanowienia. Zaznaczyła, że obecna sytuacja życiowa i finansowa nie pozwala jej na skorzystanie z płatnej pomocy prawnej. Ponadto jest osobą samotną mającą na utrzymaniu 2 studiujące córki. Stwierdziła, też że obecnie korzysta ze świadczenia rehabilitacyjnego przyznanego przez ZUS do 13 stycznia 2017 r. W okresie od 15 listopada do 14 grudnia 2016 jest to kwota 1371,5 zł, a w okresie 15 grudzień 2016 - 13 styczeń 2017 r. kwota 1142,92 zł. Zaznaczyła, że każda z córek otrzymuje alimenty w wysokości 1000 zł. Zatem budżet domowy na najbliższy miesiąc wynosi 3 142,92 zł. Miesięczne zobowiązania finansowe wynoszą około 3 565 zł. Zobowiązania finansowe skarżącej i córek są wyższe niż dochody. Nadmieniła, że wraz z córkami korzysta ze wsparcia finansowego dorosłego syna. Pomoc ta jednak ma ograniczony zakres z uwagi na zobowiązania finansowe syna wobec banku. Skarżąca stwierdziła, że nie wiadoma jest natomiast sytuacja finansowa rodziny po dniu 14 stycznia 2017 r. W przypadku braku przedłużenia świadczenia rehabilitacyjnego skarżąca znajdzie się w sytuacji osoby bezrobotnej poszukującej nowego miejsca pracy. Stwierdziła jednocześnie, że jej zobowiązania cywilnoprawne powstały wcześniej niż publicznoprawne. Natomiast zawieszenie zobowiązań cywilnoprawnych (kwota 553,05 zł) naraziłoby budżet domowy na dodatkowe koszty komornicze lub natychmiastowy zwrot zobowiązań finansowych wobec banków. Zatem nie jest to przedkładanie jednych zobowiązań nad drugimi tylko troska o sytuację finansową rodziny. Ponadto skarżąca stwierdziła, że mając wykształcenie filologiczne nie posiada wystarczającej wiedzy prawniczej aby należycie bronić własnych racji w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do art. 245 § 1 i § 2 ww. ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym i obejmować zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem WSA w Warszawie referendarz sądowy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 4 listopada 2016 r. prawidłowo uznał, iż ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych dokumentów wynika, że dochody gospodarstwa domowego strony wynoszą miesięcznie ponad 3.000 zł. Faktem jest również, że zgodnie z przesłanymi przez stronę dokumentami na koncie bankowym skarżącej na dzień 24 października 2016 r. widniała kwota 8.415,57 zł. Słusznie zatem referendarz sądowy podkreślił, że zobowiązania cywilnoprawne (takie jak raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. Wobec powyższego stwierdzić należy, że prawidłowe jest rozstrzygnięcie referendarza sądowego z dnia 4 listopada 2016 r. Wskazane przez skarżącą okoliczności oraz nadesłane dokumenty świadczą o tym, że strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tego względu, na podstawie art. 260, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.