II SA/Wa 1717/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Jacek Fronczyk, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2011 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego - oddala skargę - Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję podjętą w dniu [...] lipca 2010 r. nr [...], odmawiającą L. D. przyznania renty specjalnej. W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 82 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.), przyznanie świadczenia jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. Organ wskazał, iż przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych każdy wniosek jest oceniany i rozpatrywany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadniać potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Organ, powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05, wskazał, że świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie np. zawodowej, artystycznej, sportowej czy politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Dodatkowo organ podniósł, że bierze pod uwagę trudną sytuację bytową wnioskodawcy, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium przyznawania świadczeń. W decyzji organ podał, że L. D. w swoim wniosku o przyznanie renty specjalnej wskazała, że od najmłodszych lat musiała ciężko pracować najpierw w rolnictwie, a następnie w urzędzie pocztowym; samotnie wychowała trójkę dzieci, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Obecnie otrzymuje świadczenie emerytalne. Ponadto organ wskazał, że L. D. za dokonania uzasadniające przyznanie jej świadczenia specjalnego uznała m. in. przynależność do Związku Harcerstwa Polskiego, uczestnictwo w pochodach pierwszomajowych, przyznanie odznaki Zasłużonego Pracownika Łączności oraz dyplomu za wkład pracy oraz mianowanie na członka warty produkcyjnej z okazji VII Zajazdu Zjednoczonej Partii Robotniczej. Z informacji nadesłanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej we [...] wynika, że L. D. mieszka sama w 3 – izbowym mieszkaniu własnościowym, mieszkanie wyposażone jest w urządzenia sanitarne, centralne ogrzewanie, ciepłą wodę, sprzęt gospodarstwa domowego. Źródłem utrzymania jest otrzymywane świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł, dodatek mieszkaniowy oraz zasiłek pielęgnacyjny i nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. W konkluzji organ stwierdził, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału nie znaleziono wystarczających przesłanek mogących uznać sytuację L. D. jako szczególne zdarzenie losowe i być podstawą do przyznania renty specjalnej. Organ podkreślił, że podstawą uzyskania świadczenia specjalnego są przede wszystkim udokumentowane okoliczności, które wykazują, że osoba o nie wnioskująca, podczas swojej działalności położyła wybitne zasługi dla rozwoju kraju, a jej obecna sytuacja socjalno – bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do jej działań. Taka sytuacja w sprawie L. D. nie występuje. Dodatkowo organ podniósł, że świadczenie specjalne nie stanowi żadnego odszkodowania czy zadośćuczynienia za doznane krzywdy czy cierpienia. Decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2010 r. stała się przedmiotem skargi L. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze tej skarżąca podniosła, że decyzja odmowna jest dla niej niesprawiedliwa, a odmowa świadczenia specjalnego doprowadzi do pogorszenia stanu zdrowia i do ubóstwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga L. D. nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z treścią tego przepisu, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Użyte w cytowanym przepisie określenie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem niedookreślonym, którego znaczenie ustalane jest w toku wykładni, a jego konkretyzacja w indywidualnych przypadkach należy do sfery uznania organów administracji. Mogą go uzasadniać szczególne zdarzenia losowe lub szczególne zasługi. Zgodnie z przywołanym przepisem, przyznanie świadczenia uwarunkowane jest zaistnieniem szczególnie uzasadnionych okoliczności, a sama decyzja jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że ustawodawca pozostawił wyłącznemu uznaniu Prezesa Rady Ministrów, jakie okoliczności uprawniające do nabycia świadczenia specjalnego należy uznać za szczególne. Podstawą uzyskania prawa do świadczenia specjalnego, przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów (w trybie szczególnym), są jasno i dokładnie udokumentowane okoliczności, które wskazują, że wnioskodawca podczas swojej działalności, np.: politycznej, naukowej, społecznej, gospodarczej, położył wybitne zasługi dla rozwoju kraju, a jego obecna sytuacja socjalno – bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w stosunku do dokonań. Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd w sytuacji stwierdzenia, iż została wydana z naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniu można mówić wtedy, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Indywidualne przypadki muszą być analizowane zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika konieczność zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do właściwego zastosowania przepisu prawa. W ocenie Sądu, w postępowaniu administracyjnym prawidłowo zebrano i oceniono materiał dowodowy. Na podstawie tej oceny organ uznał, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie stanowią szczególnego przypadku, dającego podstawę do przyznania świadczenia specjalnego. Ustalono warunki bytowe i materialne skarżącej. Organ oceniając zaistnienie przesłanek do przyznania emerytury specjalnej nie pominął trudnej sytuacji materialnej skarżącej, jednak stanowi ona jedną z dwóch kumulatywnie wymaganych przesłanek przyznania świadczenia specjalnego. Prezentowaną wykładnię potwierdza uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. (sygn. P 38/05), w którym Trybunał stwierdził, iż dla przyznania świadczenia specjalnego konieczne jest wystąpienie dwóch przesłanek, tj. szczególnych zasług wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie bądź szczególnych zdarzeń losowych oraz jego złej sytuacji materialnej. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, w kontekście ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzić należy, iż skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania emerytury specjalnej. Podnoszone przez nią okoliczności - otrzymywanie niskiej emerytury, trudna sytuacja zdrowotna, wydatki na leczenie, samotne wychowywanie dzieci - potwierdzają jej trudną sytuację bytową, ale nie są wystarczające do przyznania świadczenia specjalnego. Świadczenie przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów nie jest bowiem świadczeniem o charakterze socjalnym. Kolejną przesłanką decydującą o przyznaniu świadczenia specjalnego są szczególne, wybitne i niepowtarzalne zasługi dla rozwoju kraju, których skarżąca również nie udokumentowała. Mając powyższe na uwadze uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.