II SA/Wa 1721/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic-Bukowska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. S. G. (dalej "skarżący", "wnioskodawca") zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z nadesłanego w dniu 3 grudnia 2014 r. formularza PPF wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W rubryce 7 wniosku, zatytułowanej majątek wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, skarżący wskazał, iż jest właścicielem domu o pow. 150 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 25 ha, którą jak oświadczył w większości oddał w dzierżawę. Jako źródło miesięcznych dochodów skarżący wymienił dochody z gospodarstwa rolnego w wysokości 500-600 zł netto miesięcznie. Do miesięcznych wydatków koniecznych skarżący zaliczył koszt zakupu lekarstw- 50-90 zł, energii elektrycznej - 150 zł, telefonu - 30 zł oraz wydatki bieżące w wysokości ok 300 zł. Wnioskodawca wskazał, że posiada zadłużenie na kwotę 30.000 zł. Ponieważ złożone przez wnioskodawcę oświadczenie nie zawierało pełnego oświadczenia co do źródeł dochodu, a głównie pełnych informacji o dochodach z działalności rolniczej oraz wielkości wydatków ponoszonych miesięcznie na bieżące utrzymanie, skarżący pismem Sądu z dnia 17 grudnia 2014 r. został wezwany do przedstawienia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych: - wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym za okres trzech ostatnich miesięcy, - dokumentów wskazujących na dochód osiągany z użytkowanej części gospodarstwa rolnego, a także dokumentu wskazującego na dochód osiągany z dzierżawy pozostałej części. Wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy doręczono skarżącemu w dniu 7 stycznia 2015 r. (k. 25 akt sądowych), zatem termin do uzupełnienia braków przedmiotowego wniosku upłynął w dniu 21 stycznia 2015. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca w dniu 20 stycznia 2015 r. nadesłał wyciągi z konta bankowego z okresu 1 październik - 31 grudzień 2014 r. Jednocześnie oświadczył, że nie jest w stanie udokumentować swoich dochodów, natomiast dochodów z dzierżawy nie uzyskuje. Rozpoznając wniosek, stwierdzono, co następuje: W postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostały wyjaśnione podstawowe okoliczności dotyczące ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów utrzymania, w tym zwłaszcza źródeł ich finansowania. Zwolnienie z kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej pod warunkiem wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a."). Powołane we wniosku okoliczności powinny uzasadniać to wyjątkowe traktowanie, bowiem instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane z udziałem w sprawie. Nie można jednak odmówić prawa pomocy, jeżeli wiązałoby się to z ograniczeniem prawa do sądu, gdy na skutek braku środków finansowych strona nie miałaby możliwości dochodzenia swych praw. Z powyższego wynika, że ciężar udowodnienia możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca zatem musi przedstawić argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania. W sytuacji gdy referendarz sądowy, czy też Sąd uzna, że oświadczenie strony wskazane we wniosku o prawo pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego lub możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, możliwe jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Jak już wskazano powyżej, referendarz sądowy uznał zawarte w formularzu PPF oświadczenie wnioskodawcy za niewystarczające dla dokonania oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, szczególnie przy braku pełnej informacji odnośnie dochodowości wieloobszarowego gospodarstwa rolnego (25 ha). Wprawdzie skarżący wskazał, że większą część posiadanych nieruchomości rolnych wydzierżawia bezpłatnie, jednak tego faktu nie potwierdził żadnymi dokumentami. Wnioskodawca nie nadesłał umowy dzierżawy, nie przestawił także żadnych dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskiwanych przez siebie z prowadzonej działalności rolniczej. Skarżący nie określił również jaki obszar posiadanych gruntów rolnych wydzierżawia, a jaki pozostaje w jego władaniu. Samo stwierdzenie, iż "dochody nie są udokumentowane rachunkami, ponieważ nie jest ewidencjonowany obrót ze względu na jego minimalną skalę" nie wyczerpuje wymogów zakreślonych w wezwaniu Sądu z dnia 17 grudnia 2014 r. Ponadto, mało prawdopodobnym wydaje się, aby skarżący nie posiadał żadnych dokumentów na tę okoliczność, szczególnie w kontekście przysługujących mu dopłat unijnych. Przedłożenie przez stronę skarżącą żądanych dokumentów pozwoliłoby nie tylko na weryfikację rzeczywistych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżący się znajduje. Gołosłowne również pozostają oświadczenia skarżącego na okoliczność posiadania zadłużenia na kwotę 30.000 zł. Skarżący nie przedłożył także żadnych rachunków ani faktur obrazujących jego miesięczne koszty utrzymania koniecznego. Strona skarżąca mimo wezwania - nie przedłożyła dokumentów do których została zobowiązana, nie przedłożyła również żadnych innych dokumentów potwierdzających jej trudną sytuację materialną. W konsekwencji należy przyjąć, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące dochodów skarżącego uzyskiwanych z wieloobszarowego gospodarstwa rolnego o pow. 25 ha. Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jego sytuacji materialno-bytowej i możliwości płatniczych. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony referendarza sądowego, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeśli strona mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji - do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.