II SA/Wa 1722/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Ewa Grochowska-Jung Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2011 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy oddala skargę. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania P.S. od rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego, utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. P.S. pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku [...]. Pismem z dnia 31 maja 2010 r. wyżej wymieniony wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. W związku z powyższym Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], na podstawie art. 111 pkt 9 lit. a, art. 114 ust. 5 i art. 115 ust.1 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) oraz § 11 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 ze zm.), zwolnił P.S. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] listopada 2010 r. i przeniósł do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. W dniu 19 lipca 2010 r. P.S. wniósł odwołanie od powyższego rozkazu personalnego z dnia [...] czerwca 2010 r., wskazując, że złożenie wniosku o wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej związane było z informacjami dotyczącymi ewentualnych zmian systemu świadczeń i odpraw emerytalnych w służbach mundurowych. Podkreślił, iż po wyjaśnieniu tych kwestii wycofał wniosek o wycofanie wypowiedzenia. Po rozpatrzeniu odwołania P.S., Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 111 pkt 9 lit. a powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu dokonanego przez żołnierza wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Z kolei stosownie do treści art. 114 ust. 5 tej ustawy, zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia przez żołnierza lub doręczenia wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy, w ostatnim dniu miesiąca. Wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie P.S. pismem z dnia 31 maja 2010 r. (data wpływu do Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej w dniu 4 czerwca 2010 r.) wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, wskutek czego, zaistniała przesłanka określona w art. 111 pkt 9 lit. a powołanej wojskowej ustawy pragmatycznej, dająca podstawę do zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy. Odnosząc się zaś do wniosku żołnierza o wycofanie wypowiedzenia stosunku służbowego organ odwoławczy podał, że pragmatyka wojskowa nie reguluje co do zasady przypadków dotyczących odwołania składania oświadczeń woli i w tym przypadku należy skorzystać z uregulowań zawartych w Kodeksie cywilnym. W myśl art. 61 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. W tej sytuacji skoro oficer złożył wypowiedzenie stosunku służbowego w dniu 4 czerwca 2010 r., a wniosek o jego wypowiedzenie wpłynął dopiero w dniu 24 czerwca 2010 r. to wycofanie takiego oświadczenia woli jest bezskuteczne. Podkreślił, że zgodnie z § 11 ust. 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, wycofanie wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego może nastąpić na pisemny wniosek żołnierza za zgodą organu zwalniającego. Nie wynika z tego natomiast obowiązek pozytywnego rozpatrzenia wniosku. W niniejszej sprawie przełożeni żołnierza nie poparli jego wniosku o wycofanie wypowiedzenia, a Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej, jako uprawniony organ, nie wyraził zgody na wycofanie wypowiedzenia. W ocenie Ministra Obrony Narodowej brak jest interesu Sił Zbrojnych RP przemawiającego za zmianą rozkazu personalnego, bowiem organ I instancji nie naruszył prawa, a tym samym nie ma przesłanek do jego uchylenia. W skardze na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P.S. zarzucił organowi ogólne, wręcz powierzchowne jej uzasadnienie. Skarżący wskazał, że żołnierzom zawodowym, którzy złożyli wnioski o wypowiedzenie stosunku służbowego w związku z informacjami o dokonywanych zmianach przepisów emerytalnych obiecano możliwość ich wycofania i pozytywnego rozpatrzenia. W jego ocenie zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego co do wycofania oświadczenia woli nie odnosi się do procedury odwoławczej dotyczącej zwolnienia żołnierza ze służby. Podkreślił, iż wniosek o wycofanie wypowiedzenia stosunku służbowego został zaopiniowany negatywnie przez przełożonego (pracownika wojska), nie było na nim natomiast żadnych innych opinii wyższych przełożonych. Zaznaczył ponadto, że składając przedmiotowy wniosek o wypowiedzenie działał pod wpływem emocji. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji nie stwierdził, aby Minister Obrony Narodowej utrzymując w mocy rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej naruszył przepisy prawa materialnego, ewentualnie przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga zatem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), żołnierz zawodowy może w każdym czasie wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny, przy czym – stosownie do brzmienia art. 114 ust. 5 – zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia przez żołnierza lub doręczenia wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy, w ostatnim dniu miesiąca. W rozpoznawanej sprawie P.S. wypowiedział, w oparciu o ust. 1 powołanego wyżej przepisu prawa, stosunek zawodowej służby wojskowej. Tak więc zaistniała obligatoryjna podstawa zwolnienia go ze służby, bowiem zgodnie z art. 111 pkt 9 lit. a wojskowej ustawy pragmatycznej, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej, wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza. Stosownie do § 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 ze zm.), żołnierz składa wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej do organu zwalniającego (ust. 1). Wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez żołnierza uważa się za dokonane, jeżeli zostało złożone za potwierdzeniem odbioru w kancelarii jednostki wojskowej lub wysłane przesyłką poleconą na adres jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni zawodową służbę wojskową (ust. 2). Wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonane przez żołnierza następuje w formie pisemnej i powinno zawierać oświadczenie woli żołnierza wskazujące jednoznacznie na zamiar wypowiedzenia przez niego stosunku służbowego (ust. 3). W przypadku dokonania przez żołnierza wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 1, organ zwalniający wydaje decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, w której określa datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wynikającą z wypowiedzenia (ust. 4). Wycofanie wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 1, może nastąpić na pisemny wniosek żołnierza, za zgodą organu zwalniającego (ust. 5). Złożenie wniosku, o którym mowa w ust. 5, nie wstrzymuje wykonania decyzji, o której mowa w ust. 4 (ust. 6). W przedmiotowej sprawie P.S. wypowiedział stosunek zawodowej służby wojskowej w formie pisemnej z oświadczeniem wskazującym jednoznacznie na zamiar wypowiedzenia przez niego stosunku służbowego, a zatem z zachowaniem kryteriów, określonych w powyżej przytoczonym przepisie. W tej sytuacji organ pierwszej instancji był zobowiązany wydać decyzję (rozkaz personalny), zwalniającą skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przenoszącą go do rezerwy. Z przytoczonego powyżej przepisu rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej wynika uprawnienie żołnierza do wycofania wypowiedzenia, ale wycofanie wypowiedzenia może nastąpić na pisemny wniosek żołnierza i tylko, za zgodą organu zwalniającego. W rozpoznawanej sprawie skarżący w piśmie z dnia 21 czerwca 2010 r. (data wpływu do Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej w dniu 24 czerwca 2010 r.), cofnął złożone wypowiedzenie. Podkreślić należy, że o skuteczności tej czynności decyduje również wola organu. Organ nie zgodził się na wycofanie przez skarżącego przedmiotowego wypowiedzenia, o czym świadczy zarówno adnotacja złożona w dniu 22 czerwca 2010 r. przez Dyrektora Wojskowego Centrum Edukacji Obywatelskiej (strona 5 akt administracyjnych) oraz pismo Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 9 lipca 2010 r. o niewyrażeniu zgody na wycofanie wypowiedzenia stosunku służbowego, jak i pismo Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej, skierowane do skarżącego, informujące go o braku zgody na wycofanie dokonanego przez niego wypowiedzenia stosunku służbowego (strona 10 akt administracyjnych). Zauważyć należy, że przepisy nie przewidują, aby zajęcie stanowiska przez organ nastąpiło bądź to w postaci decyzji administracyjnej, bądź w formie postanowienia. Strona nie może więc, powołując się na swoje oświadczenie, domagać się skutecznie wycofania wypowiedzenia, skoro organ nie wyraził na to zgody. Dodać ponadto należy, że organ nie musi swojego stanowiska uzasadniać, bowiem żaden przepis prawa nie nakłada na niego takiej powinności. Niezależnie od powyższego stwierdzić trzeba, że skoro ustawa pragmatyczna nie reguluje problematyki oceny skuteczności oświadczeń woli, składanych w toku postępowania o wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, należy w tym zakresie stosować przepisy Kodeksu cywilnego, zgodnie z poglądami utrwalonymi w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W myśl przepisu art. 61 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie tego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła, gdyż cofnięcie przez P.S. oświadczenia woli o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z dnia 21 czerwca 2010 r. wpłynęło do organu już po otrzymaniu przez ten organ pisma skarżącego, zawierającego wypowiedzenie stosunku służbowego. Organ otrzymał bowiem pismo skarżącego, zawierające wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, w dniu 4 czerwca 2010 r. (strona 1 akt administracyjnych). Bezspornie zatem cofnięcie oświadczenia woli o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej było w świetle powyższych przepisów bezskuteczne. Niezależnie od powyższego, stosownie do treści art. 82 k.c. – przyczyna wyłączająca swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli musi tkwić w samym oświadczającym, a nie w sytuacji zewnętrznej, w jakiej się znalazł. Brak swobody musi być odniesiony do okoliczności wewnętrznych, a nie zewnętrznych. Przyczyna wyłączająca swobodne podjęcie decyzji musi być umiejscowiona w samym podmiocie składającym oświadczenie, a nie w jakiejś sytuacji zewnętrznej, w jakiej ta osoba została postawiona, czy to przez organ, czy też przez inne osoby. Innymi słowy, musi chodzić o sytuacje wyłączające możliwość swobodnego, nieskrępowanego wyboru zachowania. W tej sytuacji zarzuty skarżącego nie mogły zostać uwzględnione. Odnoszą się one bowiem do subiektywnej oceny informacji o ewentualnych zmianach w przepisach emerytalnych dotyczących żołnierzy zawodowych. Biorąc powyższe pod uwagę, brak jest – zdaniem Sądu – podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja i utrzymany przez nią w mocy rozkaz personalny organu pierwszej instancji, naruszają prawo. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.