II SA/Wa 1724/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla J. K. adwokata z urzędu, 3. zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie o wyznaczenie adwokata dla J. K. zam. ul. [...], [...] C. Stosownie do art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również ppsa, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. J. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W sprawie tej skarżący z mocy ustawy nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Z tego względu postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku art. 239 pkt 1 lit. e oraz art. 258 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt. 1 postanowienia. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu wskazać należy, iż zgodnie z art. 262 powołanej wyżej ustawy przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi tylko ustanowienie adwokata, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ppsa). We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z 86-letnią matką, nad którą sprawuje stałą opiekę. Na dochód w gospodarstwie domowym składa się emerytura uzyskiwana przez matkę w wysokości 992,70 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca nie pracuje i nie uzyskuje dochodów. Oświadczył, że brak wyuczonego zawodu, kwalifikacji oraz jego wiek (54 lata) przekreślają szanse na znalezienie pracy. Nadto, matka skarżącego – osoba wymagająca leczenia, w podeszłym wieku i prawie niewidząca, wymaga jego stałej obecności i pomocy w czynnościach dnia codziennego. Jako majątek wykazał dom zbudowany w latach 1955-60 o powierzchni 80 m2 wymagający ciągłych remontów, mieszkanie o powierzchni 72 m2 oraz 0,86 ha ziemi rolnej. Podał, że ani on ani matka innego majątku, w tym oszczędności nie posiadają. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Instytucja ta jest zatem stosowana tylko w przypadku osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2007 r. sygn. akt I OZ 474/07, niepubl.). Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja materialna skarżącego jest trudna i nie pozwala na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wykazany dochód w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wynosi bowiem 496,35 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i matki. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w pkt. 2 i pkt. 3 postanowienia.