II SA/Wa 1725/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Janusz Walawski, , Protokolant specjalista Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2017 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] czerwca 2016 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] czerwca 2016 r., którą odmówił przyznania Z. B. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu do w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. W ocenie Prezesa ZUS Z. B. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Skarżący w chwili wydawania decyzji miał 62 lata życia, w tym okresie miał udokumentowane 25 lat, 7 miesięcy i 5 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Organ nie kwestionował, że strona posiada okres ubezpieczenia adekwatny do jego wieku. Jednak w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności. Z. B. bowiem w okresie 10 lat przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy, zamiast wymaganych 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, miał udowodniony tylko okres 1 roku nieskładkowego. Tymczasem przyznanie świadczenia jest możliwe, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielkiego okresu. Z akt sprawy wynika natomiast, że okresie od [...] stycznia 2003 r. do [...] listopada 2012 r. strona w ogóle nie podejmowała żadnej aktywności zawodowej związanej z okresem ubezpieczenia. Analiza zaś zdarzeń prowadzi do wniosku, że brak aktywności zawodowej nie był spowodowany nadzwyczajnymi okolicznościami. Ponadto Prezes ZUS stwierdził, że podnoszone przez odwołującego się trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Z. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W Warszawie. Skarżący podniósł zarzut, że jego stan zdrowia od chwili, gdy był na rencie z powodu częściowej niezdolności do pracy wcale się nie poprawił, ale wprost przeciwnie - pogorszył się, a nadto posiada długi okres ubezpieczenia. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że świadczenie z art. 83 z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.) jest umiejscowione w systemie ubezpieczeń społecznych. Wynika z tego, że musi być ono w określony sposób powiązane z występowaniem określonego okresu ubezpieczenia. Inaczej mówiąc należy brać pod uwagę fakt wypracowania przez stronę przynajmniej minimalnego okresu uprawniającego ją do uzyskania choćby najniższego świadczenia. Przepis art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych służy temu, aby ubezpieczony, który w nadzwyczajnych wypadkach nie uzyskał ubezpieczenia w trybie zwykłym, mógł otrzymać, choć częściowo, wypracowane świadczenie. W rozpatrywanej sprawie skarżący Z. B. na 62 lata życia posiada długi, przekraczający 25 lat, okres ubezpieczenia – 25 lat, 7 miesięcy i 5 dni. Można uznać zatem, że skarżący prawie wypracował sobie uprawnienie do świadczenia. Uwadze organu umknęło również, że jak wynika z akt sprawy skarżący zamieszkiwał na obszarze dotkniętym znacznym bezrobociem, przewyższającym stopę bezrobocia w województwie na terenie którego mieszka. Tak np. w roku 2010 stopa bezrobocia w powiedzie [...] – miejscu zamieszkania skarżącego - wyniosła 13,9% podczas gdy w całym Województwie [...] - 9,2%. Z kolei w roku 2011 średnia stopa bezrobocia w powiedzie [...] wyniosła 13,5%, natomiast w Województwie [...] była znacznie niższa, ponieważ wyniosła tylko 9,2%. Dodać należy, że stopa bezrobocia w powiedzie [...] była również wyższa od średniej krajowej, która w tym czasie wyniosła odpowiednio 12,4% w roku 2010 oraz 12,5% w roku 2011(dane ze strony internetowej GUS). W tym czasie skarżący wykazywał wolę poszukiwania pracy, nie tylko poprzez samo zarejestrowanie się w Powiatowym Urzędzie Pracy, ale, również poprzez czynny udział w szkoleniach organizowanych przez PUP. Tak więc był aktywny w poszukiwaniu pracy, ale na skutek okoliczności, za które nie ponosi winy, nie mógł wypracować odpowiedniego okresu, który pozwoliłby na wypracowanie świadczenia w trybie zwykłym. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.