II SA/Wa 1727/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. z dnia 15 listopada 2007r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2007r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić w niniejszej sprawie dla R. S. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. R. S. wnioskiem z dnia 15 listopada 2007r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Z treści wniosku uzupełnionego złożonymi, w wykonaniu wezwania Sądu, dokumentami źródłowymi wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z rodzicami, a kwota osiągana w tym gospodarstwie wynosi łącznie 3.181 zł brutto. Z kolei źródłem tego dochodu jest kwota świadczenia emerytalnego matki (wg złożonego do akt odcinka za miesiąc grudzień 2007r. w kwocie 1777,45 zł brutto) oraz kwota świadczenia emerytalnego ojca (wg złożonego do akt odcinka za miesiąc grudzień 2007r. w kwocie 888,52 zł brutto). Jednocześnie skarżący podał, że pozostaje bez dochodu, co potwierdził składając do akt zaświadczenie nr [...] wydane w dniu 4 grudnia 2007r. przez Prezydenta Miasta Z., z którego jednoznacznie wynika, że jest on od dnia 20 sierpnia 1999r. zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku od dnia 21 sierpnia 2000r. Ponadto ze złożonych rachunków, faktur i wyliczeń dokumentujących wydatki w gospodarstwie domowym skarżącego wynika, iż wydatki te w rozliczeniu miesięcznym obejmują kwotę 374,97 zł z tytułu opłat eksploatacyjnych za zajmowany lokal mieszkalny, kwotę od 60 do 70 zł za zużycie gazu uiszczaną w okresach dwumiesięcznych, kwotę15 zł składki ubezpieczenia majątkowego lokalu, kwotę ok. 50 zł za zużycie energii elektrycznej (rozliczenie roczne prognozowane w łącznej wysokości 272,50 zł płatne w okresach dwumiesięcznych), a także kwotę od 45 - 60 zł miesięcznie za telefon (wg rachunków za okres od września do listopada br.). Dodatkowo, nadsyłając dokumenty źródłowe, w piśmie z dnia 10 grudnia 2007r.( w aktach sprawy), skarżący oświadczył, że w zakresie podstawowych potrzeb sam tylko codzienny koszt wyżywienia rodziny przy uwzględnieniu specjalnej diety wymaganej przy schorzeniu jego ojca waha się w przedziale od 40-45 zł. Natomiast pozostałe złożone w Sądzie dokumenty (w tym liczne zaświadczenia lekarskie) wskazują, iż zarówno skarżący, jak i jego rodzice ze względu na stan zdrowia (m.in. poważny zabieg operacyjny skarżącego) pozostają pod stałą opieką lekarzy specjalistów i ponoszą związane z tym koszty leczenia. Skarżący wyjaśnił przy tym (v. pismo z dnia 10 grudnia 2007r.), iż nie może przedstawić rachunków za leki, bowiem nie przewidziawszy, iż mogą one stanowić dowód przed Sądem nie gromadził ich. W myśl zaś art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "e" ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi R. S., ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja rozstrzygająca o prawie do świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), a więc akt administracyjny ściśle dotyczący praw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji - wojewódzkim sądem administracyjnym - jak i przed sądem II instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia Sąd nie wydaje w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ppsa, postanowiono, jak w pkt 1 sentencji. Odrębnie natomiast należy rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. W tym zaś zakresie ustalona przez Sąd sytuacja materialna skarżącego i jego stan rodzinny, czyli fakt, iż jest on osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i pozostaje do tego na utrzymaniu, będących w podeszłym wieku i wymagających opieki rodziców oraz okoliczność, iż wysokość udokumentowanych wydatków, bez wliczania nawet dodatkowych kosztów leczenia, przekracza kwotę 600 zł, dowodzą, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w tym kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W związku z tym należy uznać, że zostały spełnione przesłanki obligujące Sąd do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w pkt 2 sentencji.