II SA/Wa 1729/14
WyrokWSA w Warszawie2015-07-16
Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Ewa Pisula – Dąbrowska, Janusz Walawski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Instytutu Pamięci Narodowej może odmówić podania danych osobowych osób, które przekazywały informacje o wnioskodawcy organom bezpieczeństwa państwa, jeśli na podstawie dostępnych dokumentów nie można jednoznacznie ustalić ich tożsamości?Ratio decidendi
Prezes Instytutu Pamięci Narodowej może odmówić podania danych osobowych osób, które przekazywały informacje o wnioskodawcy organom bezpieczeństwa państwa, jeśli na podstawie dostępnych dokumentów nie można jednoznacznie ustalić ich tożsamości. Przepis art. 35 ust. 1 ustawy o IPN stanowi, że dane te można podać tylko wtedy, gdy można je jednoznacznie określić na podstawie dokumentów danego organu bezpieczeństwa państwa. Ustawa o IPN ma charakter przepisu szczególnego wobec Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że nie można przeprowadzać dowodu z przesłuchania byłych funkcjonariuszy w celu ustalenia tożsamości tajnych informatorów, jeśli ustawa tego nie przewiduje.Stan faktyczny
Skarżący S. R. zwrócił się o podanie danych osobowych osób, które występowały w udostępnionych mu dokumentach pod pseudonimami, a które przekazywały informacje o nim organom bezpieczeństwa państwa. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej odmówił podania tych danych, wskazując na brak możliwości jednoznacznego ustalenia tożsamości tych osób na podstawie dostępnych dokumentów archiwalnych. Skarżący zarzucił niedbałość przeprowadzonej kwerendy archiwalnej i ograniczenie postępowania dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska (spr.) Janusz Walawski Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2015 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podania danych osobowych oddala skargę.
Prezes Instytutu Pamięci Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], którą to decyzją odmówiono S. R. podania nazwisk i dalszych danych osobowych osób, których dane w wydanych S. R. kopiach dokumentów występują pod pseudonimem [...], [...],[...], [...] i k.o. [...], ze względu na to, że nazwisk i dalszych danych osobowych tych osób nie można jednoznacznie określić na podstawie dokumentów danego organu bezpieczeństwa państwa, znajdujących się w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
W motywach uzasadnienia organ podał, iż w udostępnionych S. R. materiałach, osoby tajnych informatorów o pseudonimach [...], [...], [...], [...] k.o. [...] nie były oznaczone numerami rejestracyjnymi, pod którymi funkcjonariusze rejestrowali osobowe źródła informacji w materiałach ewidencyjnych. Uniemożliwiło to jednoznaczną weryfikacje ww. osób.
Organ wyjaśnił, że w celu ustalenia danych osobowych kontaktu operacyjnego o pseudonimie [...] kwerendę archiwalną prowadził Referat Informacji i Sprawdzeń OBUiAD w R.. W jej wyniku na podstawie posiadanych pomocy ewidencyjnych nie ustalono danych osobowych kontaktu operacyjnego o pseudonimie [...]., który udzielał informacji o S. R. organom bezpieczeństwa państwa.
W przypadku tajnego współpracownika o pseudonimie [...] kwerendę archiwalną prowadził Referat Informacji i Sprawdzeń OBUiAD w R.. Wytypowano teczkę personalną tajnego współpracownika o pseudonimie [...] W wyniku tej analizy nie odnaleziono potwierdzenia, iż osoba wytypowana przez Referat udzielała informacji na temat S. R. organom bezpieczeństwa państwa.
Z kolei kwerendę archiwalną dotyczącą osobowych źródeł informacji o pseudonimach [...], [...] i [...] prowadził Referat Informacji i Sprawdzeń OBUiAD w K.. W jej trakcie wytypował materiały archiwalne dotyczące tajnych współpracowników o pseudonimach [...] i [...] W wyniku przeprowadzonej kwerendy przedmiotowy Referat ustalił, że w wytypowanych materiałach dotyczących ww. tajnych współpracowników brak jest potwierdzenia, iż osoby wytypowane udzielały informacji na temat S. R. organom bezpieczeństwa państwa. Ponadto Referat Informacji i Sprawdzeń OBUiAD w K. wytypował do weryfikacji dane osobowe tajnych współpracowników o pseudonimach [...] i [...] jednak brak teczek osobowych dotyczących ww. osób z powodu ich zniszczenia oraz dodatkowych informacji pochodzących z tych dokumentów, a świadczących o udzielaniu informacji na temat wnioskodawcy przez ww., nie pozwolił na jednoznaczną pozytywną weryfikację osobowych źródeł informacji.
Pismem z dnia 21 września 2014 r. S. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. W skardze S. R. zarzucił, iż przeprowadzona przez organ I instancji kwerenda archiwalna była niedbała, o czym świadczy pismo Oddziału IPN z dnia 17 lipca 2014 r., którego treść wskazuje na to, iż w wyniku dodatkowej kwerendy odnaleziono dokumenty dotyczące jego osoby. Ponadto skarżący podkreślił, iż Kodeks postępowania administracyjnego nie ogranicza postępowania dowodowego tylko do niektórych środków dowodowych. Ustawa o IPN nawet późniejsza nie może uchylać ustawy o randze kodeksowej i ograniczać postępowania dowodowego tylko do dokumentów. Zdaniem skarżącego należało odwołać się do "pamięci etatowych funkcjonariuszy bezpieki prowadzących tajnych informatorów".
W odpowiedzi na skargę Prezes IPN wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje wydane w przedmiotowej sprawie prawa nie naruszają.
Przepis art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424 ze zm.), stanowi, że na pisemny wniosek osoby, o której mowa w art. 33 ust. 2, podaje się tej osobie nazwiska i dalsze dane identyfikujące tożsamość osób, które przekazywały o niej informacje organom bezpieczeństwa państwa, jeżeli można je jednoznacznie określić na podstawie dokumentów danego organu bezpieczeństwa państwa, i o ile w dokumentach udostępnionych do wglądu na podstawie wniosku, o którym mowa w art. 30 ust. 1, znajdują się pseudonimy lub nazwiska tych osób.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że Prezes Instytutu Pamięci Narodowej nie miał możliwości spełnienia żądania skarżącego, tj. podania nazwisk oraz dalszych danych identyfikujących tożsamość osób, które przekazywały o nim informacje organom bezpieczeństwa państwa, ponieważ pomimo poszukiwań, nie odnaleziono żadnych dokumentów, na podstawie których możliwe byłoby ustalenie nazwisk i dalszych danych osób występujących pod pseudonimami [...], [...], [...], [...], [...] i k.o. [...].
Wobec tego, że nie została spełniona przesłanka z przepisu art. 35 ust. 1 powołanej ustawy o IPN, dotycząca możliwości jednoznacznego określenia nazwisk oraz dalszych danych identyfikujących tożsamość osób, które przekazywały organom bezpieczeństwa państwa informacje o skarżącym, to wydanie decyzji odmownej w tym zakresie było zgodne z prawem.
Odnosząc się do zarzutu podniesionego w skardze, a dotyczącego ograniczenia postępowania dowodowego tylko do niektórych środków dowodowych, wskazać należy, iż przepisy ustawy o IPN mają charakter przepisów szczególnych w stosunku do Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy o IPN, postępowanie w sprawach uregulowanych w ustawie prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast przepis art. 35 ust. 1 ustawy o IPN wyraźnie wskazuje, iż dalsze dane identyfikujące tożsamość osób, które przekazywały o wnioskodawcy informacje organom bezpieczeństwa państwa mogą zostać ustalone tylko na podstawie dokumentów danego organu bezpieczeństwa państwa. Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w R. nie miał więc podstaw prawnych, aby w celu ustalenia danych identyfikujących tożsamość tajnych informatorów przeprowadzić dowód z przesłuchania byłych funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa.
Należy mieć również na uwadze, że Instytut Pamięci Narodowej nie dysponuje wszystkimi dokumentami wytworzonymi w minionym okresie przez organy bezpieczeństwa. Na taką sytuację wpływ ma zarówno upływ czasu, jak też świadome niszczenie części akt przez organy bezpieczeństwa PRL.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a., stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazał, iż jego naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r., sygn. GSK 4/07).
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło