II SA/Wa 173/18
WyrokWSA w Warszawie2018-06-12
Skład orzekający: Joanna Kube, Iwona Dąbrowska, Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Zdrowia prawidłowo odmówił udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wniosków o podwyższenie ceny leków, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy oraz na fakt, że informacja ma charakter przetworzony i nie wykazano jej szczególnej istotności dla interesu publicznego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Zdrowia, uznając, że organ nieprawidłowo zakwalifikował żądane informacje jako tajemnicę przedsiębiorcy, ponieważ nie ustalił, czy podmioty składające wnioski o podwyższenie ceny wykazały wolę utajnienia tych danych. Ponadto, organ wadliwie skonstruował uzasadnienie dotyczące przetworzonego charakteru informacji, nie przedstawiając konkretnych danych liczbowych ani analizy pozwalającej zweryfikować jego stanowisko.Stan faktyczny
Fundacja zwróciła się do Ministra Zdrowia o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wniosków o podwyższenie ceny leków, które zakończyły się decyzjami negatywnymi. Minister odmówił udostępnienia informacji, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy oraz na fakt, że informacja ma charakter przetworzony i nie wykazano jej szczególnej istotności dla interesu publicznego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister uchylił swoją poprzednią decyzję i ponownie odmówił udostępnienia informacji, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Fundacja zaskarżyła tę decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących dostępu do informacji publicznej i tajemnicy przedsiębiorcy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Zdrowia i zasądził od Ministra Zdrowia na rzecz Fundacji zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Iwona Maciejuk, Protokolant specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w K. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2017 r.; 2. zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz Fundacji [...] z siedzibą w K. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] października 2017 r., wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764), Minister Zdrowia odmówił Fundacji [...] z siedzibą w [...], udostępnienia informacji publicznej w zakresie pkt. a), b), c), d) jej wniosku, który wpłynął do Kancelarii Ministerstwa Zdrowia w dniu [...] września 2016 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pismem z [...] września 2017 r. Fundacja [...], zwróciła się do Ministra Zdrowia z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 2 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764), poprzez udostępnienie niżej wymienionych informacji publicznych dla wszystkich procesów decyzyjnych, zainicjowanych wnioskami o podwyższenie ceny z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 345), zakończonych decyzjami negatywnymi w okresie styczeń 2015 - wrzesień 2017r., w tym:
a. nazwa wnioskodawcy,
b. nazwa handlowa i kod EAN opakowania leku będącego przedmiotem wniosku,
c. data złożenia wniosku,
d. data podjęcia negatywnej decyzji administracyjnej.
Następnie organ podał, że pismem z dnia [...] września 2017 r. przedłużył postępowanie do dnia [...] listopada 2017 r. ze względu na konieczność uzyskania zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, stanowiska wnioskodawcy, pozwalającego określić istotność informacji będących przedmiotem ww. wniosku o udostępnienie informacji publicznej dla interesu publicznego.
Pismem z dnia [...] września 2017 r., Minister Zdrowia wezwał wnioskodawcę do wykazania, iż udostępnienie informacji będących przedmiotem wniosku, jest istotne dla interesu publicznego.
W dniu [...] października 2017 r., do Kancelarii Ministerstwa Zdrowia wpłynęło pismo strony, stanowiące odpowiedź na powyższe wezwanie.
W piśmie tym strona wskazała, iż w jej opinii przygotowanie danych, będących przedmiotem wniosku, nie wymaga zaangażowania nadmiernych sił i środków. Powyższe zostało poparte wzmianką o dotychczasowym doświadczeniu zawodowym wnioskującego oraz odwołaniem do innego postępowania, wszczętego na wniosek Fundacji, a dotyczącego udostępnienia informacji publicznej, w postaci dokumentacji wniosków o podwyższenie urzędowej ceny zbytu leków, w okresie od stycznia 2015 do maja 2017 r.
Następnie Minister Zdrowia wskazał, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, jednakże nie jest to prawo o charakterze bezwzględnym i nieograniczonym. Ustawodawca jednocześnie wskazał w tym samym artykule, iż dostęp do informacji o charakterze publicznym może ulec ograniczeniu (art. 61 ust. 3), ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa.
Formą doprecyzowania ww. przepisów Konstytucji, są m.in. przepisy pow. ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Organ zaznaczył, iż zgodnie z art. 6 Kpa, organ administracji, prowadzący postępowanie administracyjne, zobligowany jest do podejmowania tylko tych działań, które są przewidziane przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, iż zgodnie z art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, każda informacja w sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie w niej określonych. Powyższe prawo podmiotów podlega ograniczeniu w zakresie regulowanym w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w szczególności prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.
Następnie organ podał, że wyjaśnienia terminu "tajemnica przedsiębiorcy" należy szukać w ustawie z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, z późn. zm.), zgodnie z którą przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności (art. 11 ust. 4). Tajemnice te podlegają ochronie w zakresie, w jakim ich ujawnienie mogłoby zagrażać lub naruszać interes indywidualnego przedsiębiorcy.
Organ dokonując oceny dokumentacji zebranej w toku niniejszego postępowania stwierdził, iż upublicznienie informacji będących przedmiotem wniosku, mogłoby naruszać tajemnicę przedsiębiorcy, gdyż wnioski modyfikujące poziom cen leków, w tym wnioski o podwyższenie urzędowej ceny zbytu leku, stanowią element realizacji strategii cenowej przedsiębiorców i tym samym informacja o wystąpieniu konkretnego przedsiębiorcy z wnioskiem wszczynającym postępowanie w przedmiocie podwyższenia urzędowej ceny zbytu leku oraz jego rozstrzygnięciu, może ujawnić strategię cenową firmy, która jako ustalony zbiór działań przedsiębiorcy, ukierunkowanych na uzyskanie konkretnych korzyści, ma lub może mieć przełożenie na wskaźniki o charakterze gospodarczym, np.: cena, obrót danym lekiem i wpływać tym samym na sytuację ekonomiczną danego podmiotu.
Ponadto organ podał, że polityka cenowa w zakresie kształtowania ceny leków jest elementem handlowego know-how danego przedsiębiorcy, które ze względów strategicznych musi mieć charakter poufny.
Organ powołał się też na wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia [...] stycznia 2016 r., w którym stwierdzono, że "wartość gospodarcza określonej informacji poufnej przejawia się co do zasady w możliwości wykorzystania tej informacji w walce konkurencyjnej. Chodzi więc o wykazanie, że dana informacja dotyczy działalności gospodarczej określonego przedsiębiorcy i może być wykorzystana w walce konkurencyjnej. Informacje składające się na tajemnice przedsiębiorstwa muszą posiadać pewną wartość ekonomiczną tzn. ich wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę, zaoszczędza mu wydatków lub przysparza mu więcej zysków". Powyższe pozwala stwierdzić, iż przejawy polityki cenowej przedsiębiorców w postaci m.in. składania wniosków o podwyższenie urzędowej ceny zbytu leku, jako nośniki pewnych wartości gospodarczych, stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, którą ustawodawca zaliczył wprost, jako składnik przedsiębiorstwa, o czym mowa w art. 551 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459, z późn. zm.).
Od powyższej decyzji Fundacja, wniosła do Ministra Zdrowia o ponowne rozpatrzenie sprawy , zarzucając decyzji naruszenie przepisów art. 1 ust. 1, art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze oraz art. 13 ust. 2 u.d.i.p., poprzez niezasadną odmowę udostępnienia wnioskowanych informacji z uwagi na nieprawidłowe zakwalifikowanie wnioskowanych informacji jako objętych tajemnicą przedsiębiorcy, czego skutkiem jest niezgodne z prawem pozbawienie Fundacji prawa dostępu do informacji publicznej.
Błędnie natomiast, w ocenie wnioskodawcy, zakwalifikowano wnioskowane informacje jako objęte tajemnicą przedsiębiorcy. Wnioskodawca podkreślił, iż biorąc pod uwagę przytoczone przez organ przepisy prawa niewłaściwe wydaje się oparcie wydanej decyzji na prostym zastosowaniu w omawianej sytuacji przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, w celu zdekodowania zakresu pojęcia "tajemnicy przedsiębiorcy". Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji posługuje się pojęciem "tajemnicy przedsiębiorstwa", które jakkolwiek może być pomocne w omawianej sytuacji, nie powinno być jednakże utożsamiane z pojęciem "tajemnicy przedsiębiorcy" funkcjonującym w przepisach u.d.i.p.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 5 ust. 2 i art. 3 ust. 1 pkt 1 pow. ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa Minister Zdrowia uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, ze względu na konieczność ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa i niewykazanie by uzyskanie żądanej informacji było szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że po ponownym rozpatrzeniu uznał, iż w oparciu o zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji. Dlatego też organ odwoławczy jako organ merytoryczny może - jeśli to konieczne - przeprowadzić we własnym zakresie uzupełniające postępowanie wyjaśniające co do meritum sprawy i dopiero po tym dokonać właściwego rozstrzygnięcia.
Organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy podtrzymał stanowisko, że żądane przez wnioskodawcę informację stanowią informacje, które objęte są tajemnicą przedsiębiorcy i przywołał na tę okoliczność tożsame argumenty co we wcześniejszej swojej decyzji.
Ponadto podał, że polityka cenowa, w zakresie kształtowania ceny leków jest elementem handlowego know-how danego przedsiębiorcy, które ze względów strategicznych musi mieć charakter poufny. Przejawy polityki cenowej przedsiębiorców w postaci m.in. składania wniosków o podwyższenie urzędowej ceny zbytu leku, jako nośniki pewnych wartości gospodarczych, stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, którą ustawodawca zaliczył wprost, jako składnik przedsiębiorstwa, o czym mowa w art. 551 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459, z późn. zm.). Wnioski modyfikujące poziom cen leków, w tym wnioski o podwyższenie urzędowej ceny zbytu leku stanowią dane tworzące politykę ekonomiczną, a w szczególności również element strategii sprzedażowej. Zwłaszcza propozycje cenowe, sposób ich wyliczenia pokazujący potencjał metody kalkulacji ceny leku oraz instrument dzielenia ryzyka, który zawierany jest indywidualnie dla danego leku. Istotne znaczenie ma również sposób, przebieg i ilość prowadzonych negocjacji cenowych, których wynikiem jest kompromis bądź brak porozumienia z Zespołem Negocjacyjnym. Efektywne negocjacje są trudnym i skomplikowanym procesem podejmowania decyzji, stanowią strategię biznesową danej firmy, od której uzależnia się zyski i straty. Powyższe stanowi cenne źródło dla innych konkurencyjnych podmiotów działających na rynku. Wysoce prawdopodobne jest również, że udostępniona informacja mogłaby zostać wykorzystana przez te podmioty.
Następnie organ wskazał, że wydając decyzję z dnia [...] października 2017 r., znak: [...] pominął argumentację wskazującą na niewykazanie przez wnioskodawcę by uzyskanie przez niego żądanej informacji było szczególnie istotne dla interesu publicznego. Organ uznał bowiem, że zakres żądanej informacji ma charakter informacji przetworzonej i wskazał, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiązać się musi z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników - może być traktowana jako informacja przetworzona.
Organ podał, że pojęcie "interesu publicznego" jest pojęciem niedookreślonym, nieposiadającym zwartej, zapisanej formuły na gruncie obowiązującego prawa. Interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych ciał publicznych jako pewnej całości, szczególnie z funkcjonowaniem podstawowej struktury państwa.
Skuteczne działanie w ramach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu.
Zatem, w kwestii udzielania przez organy państwa informacji publicznej interes publiczny istnieje wówczas, gdy uzyskanie określonych informacji mogłoby mieć znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa, np. usprawniałoby działanie jego organów.
W ocenie organu, udzielenie przetworzonej informacji publicznej jest uzasadnione interesem publicznym o tyle, o ile może realnie przełożyć się, na przykład, na poprawę funkcjonowania działań organizacyjno-prawnych organu bądź też na realizowane przez Ministra Zdrowia zadania, w tym Polityki Lekowej Państwa. Zarówno charakter żądania udzielenia informacji publicznej, pozycja podmiotu występującego z takim żądaniem, jak i realne możliwości przyszłego wykorzystania przez niego uzyskanych danych, mają wpływ na ocenę istnienia interesu publicznego uzasadniającego udzielenie stosownych informacji wnioskodawcy.
W opinii organu, wnioskodawca nie wykazał, by uzyskanie przez niego żądanej informacji było szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Organ stwierdził, że zakres danych zawartych we wniosku jest tak szeroki, iż mogłoby to doprowadzić do całkowitego ograniczonego funkcjonowania organu, poprzez wyłączenie kilku pracowników w celu udostępnienia Wnioskodawcy informacji publicznej. W gruncie rzeczy udostępnienie danych objętych przedmiotowym wnioskiem oznacza konieczność zainicjowania po stronie organu przeprowadzenia analizy całości dokumentacji refundacyjnej i wyodrębnienia z całości posiadanej przez organ dokumentacji, tej określonej we wniosku. Stworzenie, w oparciu o posiadaną informację, zestawienia dokumentacji odpowiadającej kryteriom wskazanym przez Wnioskodawcę jest działaniem nie tylko technicznym, ale również intelektualnym, czasochłonnym i wymagającym zaangażowania w ich pozyskanie określonych zasobów osobowych.
Ponadto ze względu na brak rzeczowej argumentacji przemawiającej za istnieniem szczególnego interesu publicznego w odniesieniu do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa, zakres wnioskowanych danych organ oceniał jako żądanie informacji, które ma znaczenie jedynie z punktu widzenia interesu prywatnego wnioskodawcy i w żaden sposób jej udostępnienie nie wpłynie na usprawnienie funkcjonowania prac Ministerstwa Zdrowia w zakresie działań Polityki Lekowej Państwa.
Mając na uwadze spełnienie przez informacje, stanowiące przedmiot wniosku z dnia [...] września 2017 r., przesłanek określonych w art. 5 ust. 2 pow. ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, stanowiących podstawę odmowy udzielenia dostępu do informacji publicznej ze względu na konieczność ochrony tajemnicy przedsiębiorców i nie przedstawienie okoliczności wskazujących na ważny interes publiczny uzasadniający udostępnienie takiej informacji w rozumieniu przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, organ orzekł jak na wstępie.
Decyzja ta stała się przedmiotem skargi Fundacji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła decyzji naruszenie prawa materialnego tj.:
- art. 5 ust. 2 pow. ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 11 ust. 4 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, przez przyjęcie, że wnioskowane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa,
- art. 3 ust. 1 pkt 1 pow. ustawy o dostępie do informacji publicznej, przez przyjęcie, że wnioskowana informacja ma charakter informacji przetworzonej i że nie wykazano, by uzyskanie wnioskowanych informacji było szczególnie istotne dla interesu publicznego, czego skutkiem była nieuzasadniona odmowa udostępnienia informacji publicznej podlegającej udostępnieniu. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Fundacja wskazała, że w jej ocenie, biorąc pod uwagę przytoczone przez organ przepisy prawa (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.), niewłaściwe wydaje się oparcie wydanej decyzji na prostym zastosowaniu w omawianej sytuacji przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, w celu zdekodowania zakresu pojęcia "tajemnicy przedsiębiorcy". Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji posługuje się pojęciem "tajemnicy przedsiębiorstwa", które jakkolwiek może być pomocne w omawianej sytuacji, nie powinno być jednakże utożsamiane z pojęciem "tajemnicy przedsiębiorcy" funkcjonującym w przepisach u.d.i.p.
Następnie wskazała, że pojęcie "tajemnicy przedsiębiorcy" jest pojęciem użytym przez ustawodawcę wyłącznie w unormowaniach u.d.i.p. i w kontekście przesłanek ograniczenia prawa do informacji publicznej. Tego rodzaju zabieg legislacyjny determinuje zawężającą w stosunku do prawa dostępu do informacji publicznej wykładnię ustawowego zwrotu "tajemnica przedsiębiorcy" oraz obliguje podmiot odmawiający udostępnienia informacji publicznej ze względu na "tajemnicę przedsiębiorcy" do szczegółowego przedstawienia motywów odmowy w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Skarżąca wskazała, iż nie każda tajemnica przedsiębiorstwa automatycznie wyłącza zastosowanie prawa do informacji publicznej, zwłaszcza w kontekście jawności gospodarowania środkami publicznymi. Konieczne jest zatem w każdym indywidualnym przypadku badanie m.in. czy informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa z uwagi na to, że wymaga tego istotny interes publiczny lub ważny interes państwa z jednoczesnym uwzględnieniem ustawowej regulacji, z której wynika, że udostępnieniu podlega informacja publiczna o majątku, którym dysponują podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.).
Fundacja zarzuciła, że zdaniem organu, nawet informacja o samym fakcie złożenia przez dany podmiot wniosku o podwyższenie ceny leku refundowanego ze środków publicznych, jako przejaw polityki cenowej stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa i "ze względów strategicznych musi mieć charakter poufny".
Odnosząc się zaś do przywołanego wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia [...] stycznia 2016 r., wskazała, że przytoczone fragmenty tego wyroku mają charakter tez kierunkowych, co do sposobu określania wartości gospodarczej danej informacji poufnej. W szczególności wyrok zawiera tezę, że "informacje składające się na tajemnicę przedsiębiorstwa muszą posiadać pewną wartość ekonomiczną, tzn. ich wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę, zaoszczędza mu wydatków lub przysparza więcej zysków".
Fundacja nie podzieliła argumentacji Ministra Zdrowia uzasadniającej uznanie wnioskowanej informacji za tajemnicę przedsiębiorcy. Sam fakt złożenia wniosku o podwyższenie ceny danego leku, data jego złożenia i nazwa firmy składającej wniosek oraz data decyzji administracyjnej o odmowie podwyższenia ceny nie powinny być w ogóle uznane za tajemnicę przedsiębiorcy. Dopiero gdyby wniosek obejmował udostępnienie, o jaką nową (podwyższoną) cenę wnioskował dany podmiot, to w opinii Fundacji taka informacja mogłaby być uznana za odzwierciedlającą politykę cenową i potrzeby danej firmy farmaceutycznej, ergo stanowiącą tajemnicę przedsiębiorcy. Nie oznacza to oczywiście, że informacja o tym, o jaką podwyżkę wnioskował podmiot, nie mogłaby zostać udostępniona. Nie zgodziła się też z przedstawionym przez organ tokiem rozumowania, w ramach którego twierdzi on, że skoro wnioskowane informacje mogą mieć wartość dla innych przedsiębiorców, to z tego powodu nie powinien ich udostępniać. Gdyby uznać ten sposób rozumowania za zasadny, to wnioskując a contrario należałoby stwierdzić, że jedyne informacje publiczne, mogące podlegać udostępnieniu to te, które nie mają żadnej wartości ekonomicznej.
Odnosząc się zaś do drugiej przesłanki, na podstawie, której organ odmówił udostępnienia jej informacji publicznej opartej art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p, Fundacja zarzuciła, że informacja ta nie ma charakteru informacji przetworzonej.
Oszacowanie nakładu pracy koniecznej do przygotowania wnioskowanej informacji Fundacja przedstawiła w odpowiedzi na wezwanie Ministra Zdrowia (załącznik nr 5). Według Fundacji przygotowanie wnioskowanej informacji składa się z dwóch etapów: (A) - identyfikacji dokumentacji źródłowej i (B) - ekstrakcji wnioskowanej informacji do pliku elektronicznego. Fundacja podała, że wniosek dotyczył udostępnienia kopii dokumentów będących w posiadaniu Ministerstwa Zdrowia (zarówno wytworzonych przez Ministerstwo Zdrowia, jak i inne organy i podmioty publiczne, lub też inne podmioty), dotyczących postępowań o podwyższenie urzędowej ceny zbytu leku refundowanego na wniosek z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 345), które zakończyły się decyzjami negatywnymi podjętymi w okresie od stycznia 2015 r. do maja 2017 r.
Fundacja powołała się na jej wniosek z dnia [...] maja 2017 r., który dotyczył zakończonych negatywnie procesów o podwyższenie ceny w okresie od stycznia 2015 r. do maja 2017 r., a więc obejmował okres o 4 miesiące krótszy niż obecny wniosek.
Podsumowując Fundacja uznała, że oszacowanie "dodatkowych sił i środków" dla obecnego etapu postępowania o 4 dodatkowe miesiące nie niesie za sobą istotnie większego rozmiaru prac identyfikacyjnych, chyba, że nastąpił drastyczny wzrost liczby negatywnie rozpatrywanych wniosków o podwyższenie ceny po nominacji 1 sierpnia 2017 r. nowego wiceministra zdrowia odpowiedzialnego za leki.
Odnosząc się zaś do oszacowania szczególnej istotności interesu publicznego, związanego z jej wnioskiem, Fundacja wskazała, że przedstawiła szczegółowy opis w odpowiedzi na wezwanie.
Dla umożliwienia opinii/publicznej, w tym podmiotom odpowiedzialnym, realizacji prawa do rozpoznania uprawnionego oczekiwania co do akceptowalnego przez Ministra Zdrowia podwyższenia ceny w danej ich sytuacji, a następnie wyposażenia wniosku w argumenty wynikające z rozpoznanego uprawnionego oczekiwania, niezbędne jest uzyskanie przez Fundację wnioskowanej dokumentacji procesów decyzyjnych podwyższenia ceny zarówno zakończonych w danym okresie pozytywnie, jak również negatywnie.
Fundacja wskazała również, że w niniejszej sprawie szczególnie istotny interes publiczny wiąże się także ze społeczną odpowiedzialnością Ministra Zdrowia za rozporządzanie kilkumiliardowymi środkami publicznymi przeznaczanymi na refundację leków.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i ponowił argumenty zawarte w swojej decyzji.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów organ wskazał, że choć zasadą jest, że informacja publiczna podlega udostępnieniu, to jednak zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. prawo do takiej informacji podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Jednocześnie organ II instancji uznał, że zakres żądanych informacji ma również charakter informacji przetworzonej, a argumentacja wnioskodawcy nie jest wystarczająca do uznania, że żądana informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego.
Odnosząc się zaś do argumentacji strony skarżącej, iż nakład pracy przy przygotowaniu żądanej informacji nie jest wystarczający do uznania wnioskowanej informacji za przetworzoną organ wskazał, że po dokonaniu szczegółowej analizy uznał, że zakres żadnych informacji jest tak szeroki, że spełnienie żądania zawartego we wniosku mogłoby doprowadzić do całkowitego ograniczenia funkcjonowania organu, poprzez wyłączenie kilku pracowników z normalnej pracy urzędu oraz znacznie utrudnią wykonywanie przypisanych im zadań. Zestawienia dokumentacji odpowiadającej kryteriom wskazanym przez Wnioskodawcę jest działaniem nie tylko technicznym, ale również intelektualnym, czasochłonnym i wymagającym zaangażowania w ich pozyskanie określonych zasobów osobowych.
Ponadto, organ nie zgodził się z argumentacją strony skarżącego, który to powołuje się na inne postępowanie, dotyczące udostępnienia informacji, wszczęte na wniosek Fundacji. Postępowanie, to bowiem zostało zakończone wydaniem przez Ministra Zdrowia decyzji odmownej.
Ponadto organ wskazał, że fakt podjęcia określonych decyzji administracyjnych w sprawach podobnych przez ten sam organ, nie nakłada na organ administracji publicznej obowiązku rozstrzygania kolejnych spraw w identyczny sposób albowiem każda sprawa jest sprawą indywidualną i rozstrzygana jest w sposób odrębny. Ponadto, powoływanie się na inne decyzje administracyjne wydane w podobnych sprawach nie jest argumentem bezwzględnie narzucającym organowi podjęcie określonego rozstrzygnięcia, albowiem rozstrzygnięcia te pomimo występowania w obrocie prawnym nie muszą być prawidłowe, w konsekwencji czego organ mógł zmienić swoje stanowisko prezentowane w dotychczas rozstrzyganych sprawach. W innym bowiem przypadku ewentualne błędne rozstrzygnięcie określonej sprawy skutkowałoby koniecznością powielania takiego rozstrzygnięcia w innych podobnych sprawach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ), oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Stosownie do art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określoną w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Przepis art. 61 ust. 4 stanowi, że tryb udzielania informacji publicznej określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu, ich regulaminy.
Skonkretyzowanie prawa do informacji ma miejsce w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcia "każdemu", ustawodawca doprecyzował zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Ustawa określa również podmioty obowiązane do udostępnienia informacji publicznej wskazując, że należą do nich władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.).
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów, przyjąć należy, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 8/13, publ.: https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Żądane przez [...]Sp. z o.o. informacje dotyczące decyzji o objęciu refundacją i ustaleniu urzędowej ceny zbytu leku niemającego odpowiednika refundowanego w danym wskazaniu za okres od [...] stycznia 2015 r. do [...] stycznia 2017 r. stanowią informację publiczną.
Zaznaczyć należy, że w świetle art. 61 Konstytucji oraz przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, zasadą jest udostępnianie informacji publicznej, zaś odmowa jej udostępnienia wyjątkiem.
Minister Zdrowia bez wątpienia jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, co wynika wprost z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Nie jest też kwestionowane, że żądana informacja posiada walor informacji publicznej. Sporną pozostaje natomiast kwestia, czy wnioskowana informacja publiczna, stanowi informację prostą czy też przetworzoną, podlegającą udostępnieniu, na warunkach określonych w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. oraz czy stanowi ona tajemnicę przedsiębiorcy o jakiej mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy przypomnieć należy, że organ rozpoznając wniosek strony skarżącej najpierw decyzją z dnia [...] października 2017 r. odmówił udostępnienia żądanych informacji wskazując, że stanowią one tajemnicę przedsiębiorcy w oparciu o art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, następnie zaś rozpoznając wniosek strony skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. uchylił w całości swoją wcześniejszą decyzję, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 5 ust. 2 i art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej i odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej ze względu na konieczność ochrony tajemnicy przedsiębiorców i niewykazanie, by uzyskanie żądanej informacji było szczególnie istotne dla interesu publicznego. A zatem organ odmówił udostępnienia żądanych informacji w oparciu o dwie różne przesłanki, o jakich mowa w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Rozpoznając niniejszą sprawę rozważyć należy w pierwszej kolejności, czy możliwe było wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, w oparciu o wskazane wyżej przyczyny jej odmowy, to znaczy poprzez uznanie, że żądane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorcy oraz, że stanowią one informację przetworzoną.
Zdaniem Sądu, takie rozstrzygnięcie organu jest wadliwe. Nie budzi bowiem wątpliwości, że tajemnica przedsiębiorcy korzysta niewątpliwie z szerszej ochrony prawnej niż stwierdzenie, że żądana informacja stanowi informację przetworzoną.
W przypadku bowiem uznania, że żądana informacja stanowi istotnie tajemnicę przedsiębiorcy, nie będzie ona mogła być udostępniona wnioskodawcy pod żadnymi warunkami. Jeśli zaś informacja stanowi informację przetworzoną to winna ona być udostępniona wnioskodawcy, w sytuacji wykazania przez niego szczególnie istotnego interesu publicznego, a to oznacza, że decyzją organu z dnia [...] grudnia 2017 r. jest wewnętrznie sprzeczna i nie może pozostać w obrocie prawnym.
Niezależnie od tej okoliczności Sąd zbadał, czy organ prawidłowo zakwalifikował wniosek skarżącego jako wniosek o udostępnienie informacji przetworzonej. Wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wnioskujący o udzielenie informacji przetworzonej winien przed organem wykazać istnienie szczególnie istotnego interesu publicznego, bowiem w przeciwnym razie musi się liczyć z decyzją odmowną wydaną w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Pojęcie "interesu publicznego" nie jest zdefiniowane i funkcjonuje jako pojęcie niedookreślone, jednakże w swej istocie odnosi się do spraw związanych z funkcjonowaniem podstawowych struktur państwowych i innych podmiotów publicznych. Działanie w ramach interesu publicznego wiąże się z realną możliwością wpływania na funkcjonowanie instytucji państwa. Informacje przetworzone, to zatem takie informacje, które są z jednej strony istotne z punktu widzenia interesu państwa, zaś z drugiej strony ich przetworzenie w sensie fizycznym musi się wiązać nie tyle z nakładem pracy i to nawet znacznym w zakresie czasowym, lecz wykonaniem czynności prowadzących do uzyskania informacji nowej w formie i treści, jaką organ dotychczas nie dysponował. Informacja przetworzona jest jakościowo nową informacją, nie istniejącą dotychczas w przyjętej treści i postaci, dopiero konieczność przeprowadzenia przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, intelektualnych może czynić z informacji prostej informację przetworzoną.
W orzecznictwie i doktrynie wypracowane zostało rozumienie użytego w art. 3 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej pojęcia "informacja przetworzona", co stało się konieczne z uwagi na brak jego legalnej definicji. Przyjęto powszechnie podzielane przez skład orzekający stanowisko, że informacją prostą jest informacja, którą podmiot zobowiązany może udostępnić w takiej formie, w jakiej ją posiada, z zachowaniem ograniczeń wynikających z art. 5 ustawy, przy czym wyodrębnienie ze zbiorów informacji (rejestrów, zbiorów dokumentów) nie jest związane z koniecznością poniesienia pewnych kosztów osobowych lub finansowych trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji. Informacja prosta poprzez sam proces anonimizacji, czyli czynność polegającą jedynie na przekształceniu, a nie przetworzeniu informacji nie zmienia się w informację przetworzoną.
Informacja przetworzona w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje. Jej wytworzenie wymaga przeprowadzenia przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się też pogląd, że w pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku wymagający zgromadzenia, zanonimizowania, sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania adresata wniosku i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną.
Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy zauważyć, iż Minister Zdrowia poinformował Fundację, że informacja publiczna, której się domaga stanowi informację przetworzoną i w związku z tym wezwał do wykazania, że uzyskanie żądanej przez stronę informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zważyć jednak należy, iż na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu nie sposób zweryfikować, czy istotnie w niniejszej sprawie mamy do czynienia z informacją przetworzoną, w rozumieniu wyżej wskazanym, a wypracowanym w orzecznictwie. Zaskarżona decyzja powinna zostać tak skonstruowana, aby można było ocenić rzetelność twierdzeń organu, iż żądana informacją jest informacją o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
W przeciwnym razie wnioskodawca pozbawiony byłby realnej ochrony. Tym samym Minister Zdrowia winien wskazać konkretne okoliczności, z których wywodzi swe stanowisko o przetworzonym charakterze informacji publicznej, a nie powielać w tym zakresie jedynie tezy orzecznictwa, czy też piśmiennictwa, jak uczyniono w niniejszej sprawie bez odniesienia do realiów konkretnego wniosku.
W orzecznictwie trafnie wskazuje się bowiem, iż nie można zaniechać indywidualnej klasyfikacji informacji publicznej w każdej konkretnej sprawie, poprzestając na mechanicznym odwołaniu się do tez judykatury czy doktryny, które w realiach tej sprawy mogą pozostawać w sprzeczności z celami i wartościami, jakie przyświecają tak całej ustawie, jak jej art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Sąd Stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie wykazania, że żądana informacja publiczna ma charakter informacji publicznej przetworzonej zostało wadliwie skonstruowane.
Minister nie zawarł w uzasadnieniu informacji o ilości wydanych decyzji w poszczególnych latach, która to informacja musi być znana organowi z urzędu. Jest to informacja kluczowa dla oceny czy żądana informacja może mieć cechy informacji przetworzonej. Dodatkowo zakres wniosku nie dotyczy wszystkich decyzji lecz tylko tych, które zainicjowane zostały wnioskami o podwyższenie ceny z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 345), zakończonych decyzjami negatywnymi w okresie styczeń 2015 - wrzesień 2017r.
Takiej informacji uzasadnienie zaskarżonej decyzji też nie zawiera. Dopiero tak wyodrębniony zbiór będzie wymagał głębszej analizy z uwzględnieniem kryteriów wskazanych przez skarżącą.
Sąd stwierdza, że tak sporządzone uzasadnienie nie pozwala na zweryfikowanie prawidłowości stanowiska Ministra Zdrowia. Organ nie podaje żadnych liczb, które mogłyby świadczyć o ilości potrzebnych do zbadania decyzji ani też konkretnej liczby osób koniecznych do przeprowadzenia czynności jak również przypuszczalnego czasu ich realizacji oraz zaangażowania środków finansowych. Zaskarżona decyzja jest w tym zakresie nieprecyzyjna, nie wyjaśnia dostatecznie stanu faktycznego. Stwierdzić należy, że dopiero konkretne okoliczności sprawy mogą doprowadzić do konstatacji, iż mamy do czynienia z informację przetworzoną.
Jeśli zaś chodzi o odmowę udostępnienia żądanych informacji w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej , to wskazać należy, że w myśl art. 5 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Stosownie do ust. 2 wskazanego przepisu prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.
Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego, przepisy określające tryb dostępu do informacji powinny być interpretowane w taki sposób, aby gwarantować obywatelom i innym osobom i jednostkom szerokie uprawnienia w tym zakresie, a wszelkie wyjątki winny być rozumiane wąsko (por. wyrok NSA z 21 lipca 2011 r. sygn. akt. I OSK 678/11).
Odmowa udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy wymaga zatem po pierwsze odniesienia się do definicji legalnej tajemnicy przedsiębiorstwa, następnie zbadania treści żądanej informacji w świetle przesłanek zamieszczonych w tej definicji, a dopiero w następstwie tego wykazanie, że zaistniały wszystkie wymienione w niej przesłanki, niezbędne dla wydania decyzji o odmowie dostępu do informacji publicznej na podstawie powyższego przepisu.
Dane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jeżeli spełnione zostały łącznie trzy przesłanki - 1) są to informacje o charakterze technicznym, technologicznym, organizacyjnym przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, 2) są to informacje poufne, tzn. nie zostały ujawnione do wiadomości publicznej, 3) przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania poufności takich informacji. Brak spełnienia choćby jednej z nich dyskwalifikuje daną informację jako tajemnicę przedsiębiorstwa (por. M. Filipek, Zaświadczenie z KRK jako tajemnica przedsiębiorstwa, Zam. Publ. 2010/9/20-23).
Tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo.
Na tajemnicę przedsiębiorcy składają się zatem trzy elementy: 1) Informacyjny – istnieje pewna wiadomość, przybierająca formę dokumentu; 2) materialny (np. szczegółowy opis, stosowanych technologii, urządzeń), 3) formalny - wola utajnienia danych informacji (por. wyrok z dnia 5 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 511/13, podobnie wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 542/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1450/13, https://cbois.nsa.gov.pl).
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że z jej uzasadnienia nie wynika zasadność przesłanek, którymi kierował się organ odmawiając udostępnienia żądanych przez Fundację danych.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że nie została spełniona formalna przesłanka pozwalająca uznać, że żądane dane stanowią tajemnicę przedsiębiorcy.
Obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności uzyskanie stanowiska podmiotów, składających wnioski o podwyższenie ceny z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz.U. z 2015 r., poz.345), o których mowa we wniosku Fundacji z dnia [...] września 2017 r., w przedmiocie czy w tych dokumentach zawarta jest tajemnica przedsiębiorcy. Jak wynika z analizy akt organ z takim pytaniem do wnioskodawców podwyższenia cen, nie występował.
W tej sytuacji w sprawie nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy, bowiem nie wiadomo czy w dokumentach objętych wnioskiem, zawarta jest tajemnica przedsiębiorcy i w jakim zakresie, czy też tajemnica ta nie występuje. Tym samym nieuprawnione jest stanowisko Ministra Zdrowia, że dokumenty te zawierają tajemnicę przedsiębiorcy.
Dla oceny czy w sprawie mamy do czynienia z tajemnicą przedsiębiorcy jedną z przesłanek jest ustalenie, czy podmioty te wykazały wolę utajnienia (zachowania w poufności) danych zawartych w dokumentacji. Kwestia ta jest kluczowa, bowiem brak spełnienia choćby jednej przesłanki wynikającej z art. 11 pkt 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji dyskwalifikuje daną informację jako tajemnicę przedsiębiorcy.
Sąd stwierdza, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji poprzez ograniczenie dostępu do informacji publicznej w stosunku danych, co do których brak jest stanowiska o zachowaniu ich w poufności, a które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Doszło też do naruszenia przepisów postępowania art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.. które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Zdrowia rozważy ponownie jaki charakter mają żądane przez Fundację informacje i w zależności od tego stwierdzenia rozpozna sprawę z uwzględnieniem Stanowiska Sądu, zawartego w niniejszym wyroku.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt.1 sentencji.
Sąd orzekł o kosztach postępowania (pkt 2 sentencji), na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powołanej ustawy. Uwzględniając wysokość kosztów sądowych uiszczonych przez stronę wpis w wysokości 200 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło