II SA/Wa 1737/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spraw.) Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy przedłużenia terminu złożenia pracy magisterskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonania w całości, 3. zasądza od Rektora [...] na rzecz skarżącego K. B. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z [...] listopada 2011 r. K. B. wystąpił do Rektora [...] w W. o przedłużenie terminu złożenia pracy magisterskiej oraz przyjęcie pracy. Podał, że praca została sprawdzona przez promotora i podlega nanoszeniu zmian oraz przygotowaniu do jej złożenia w stosownej formie. Wniosek motywował stanem zdrowia i na potwierdzenie problemów zdrowotnych przedstawił dokumentację lekarską z wizyt lekarskich. Prorektor ds. Dydaktyki i Studentów [...] w dniu [...] grudnia 2011 r. nie wyraził zgody na przedłużenie terminu do złożenia pracy magisterskiej z argumentacją, iż nie dość, że student nie dotrzymuje terminów, to nie wywiązuje się także ze swoich zobowiązań finansowych. W odwołaniu od powyższej decyzji student podniósł, że czynił starania i dążył do zakończenia pracy nad zmianami w pracy magisterskiej. Ponieważ jej temat dotyczy opcji na kontrakty terminowe, z którymi mamy do czynienia na giełdach zachodnich, występowały problemy z dostępem do danych. Podał, że obecnie praca magisterska jest gotowa do wydruku i oprawy. Usprawiedliwiając niedotrzymanie terminu określonego na [...] listopada 2011 r., wskazał, iż dopiero [...] listopada otrzymał sprawdzoną pracę i nie mogła być ona przyjęta w dziekanacie. Ponownie powołał się też na problemy zdrowotne oraz nadmienił, iż problemy finansowe sprawiły, że dopiero teraz wywiązał się z obowiązku opłacenia seminarium. Rektor [...] w W. decyzją z [...] lipca 2012 r., działając na podstawie § 3 ust. 3 Regulaminu studiów w [...] w W. przyjętego uchwałą nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. ze zmianami, art. 127 § 1 i § 3 oraz art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że K. B. został immatrykulowany [...] grudnia 2002 r. na rok akademicki [...] na studiach zaocznych drugiego stopnia. W toku studiów zrealizował wymagane planem studiów zajęcia dydaktyczne, uzyskując na dzień [...] grudnia 2009 r. komplet wymaganych zaliczeń. Zgodnie z ówcześnie obowiązującymi zasadami studiów w Studium Zaocznym, posiadał prawo do złożenia pracy magisterskiej i przystąpienia do egzaminu dyplomowego do [...] czerwca 2011 r., co potwierdza zaświadczenie wydane przez Pełnomocnika Rektora kierującego Studium Zaocznym. Rektor wskazał, że student w toku przygotowywania pracy występował do władz Szkoły z prośbami o przedłużenie terminu na jej złożenie, które były uwzględniane z uwagi na okoliczności obiektywne (problemy z dostępnością danych, długie okresy sprawdzania pracy przez promotora, problemy zdrowotne) oraz merytoryczne (starania o jak najwyższy poziom pracy). I tak decyzją z [...] września 2011 r. wyznaczono studentowi termin na złożenie pracy magisterskiej na [...] października 2011 r., a następnie kolejną decyzją wyrażono zgodę na złożenie pracy do [...] listopada 2011 r. Organ stwierdził, że zgodnie z § 15 ust. 1 pkt 3 Regulaminu studiów w [...], student ma prawo realizować program studiów zawarty w Informatorze [...] obowiązującym na rok akademicki, w którym rozpoczął studia, przez trzy lata od rozpoczęcia studiów magisterskich. W przypadku przekroczenia ww. terminu student ma obowiązek zrealizowania różnic programowych, co oznacza konieczność uzyskania przezeń zaliczeń przedmiotów, które nie znajdowały się w dotychczas obowiązującym studenta Informatorze, a znajdują się w Informatorze [...] przyjętym na rok akademicki, w którym upływa trzyletni termin przewidziany na realizację programu studiów drugiego stopnia (§ 15 ust. 2 Regulaminu). Rektor podkreślił, że dotychczasowe rozstrzygnięcia organów Szkoły stanowiły wyraz lojalnego dążenia do umożliwienia studentowi ukończenia studiów w oparciu o wcześniej podejmowane decyzje. Nie mogą być one jednak kontynuowane w świetle obowiązującego Regulaminu studiów, w tym w szczególności zapisów dotyczących konieczności realizacji na potrzeby uzyskania dyplomu aktualnego programu studiów (§ 15 i w przypadku wznowień § 42). Dalsze przedłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej, istotnie wykraczające poza ramy określone w powołanym zaświadczeniu Pełnomocnika Rektora i kolejne decyzje organów Szkoły, nie są możliwe także w oparciu o kompetencję wynikającą z § 53 ust. 1 Regulaminu, stanowiącego, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach student, który nie złoży w terminie pracy licencjackiej lub magisterskiej, może złożyć podane do dziekana odpowiedniego studium o przedłużenie tego terminu lub powtórzenie semestru. Jednakże zainteresowany nie spełnia powyższej przesłanki. Organ podniósł ponadto, że K. B. na napisanie pracy magisterskiej uzyskał w sumie dodatkowy okres prawie dwa i pół roku po dacie spełnienia wymogów programowych. W jego ocenie dalsze przedłużanie terminu, uwzględniając wielokrotne niedotrzymanie ustalonych przez studenta terminów, nie tylko nie jest uzasadnione brakiem pozytywnych rokowań na dotrzymanie kolejnego, lecz stoi także w sprzeczności z zasadami dyplomowania w [...], w tym z koniecznością dyplomowania w oparciu o obowiązujący i aktualny program studiów, wynikający z § 54 w zw. z § 15 ust, 1 Regulaminu studiów. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. B. wniósł o jej uchylenie i przywrócenie terminu złożenia pracy dyplomowanej. W uzasadnieniu wskazał, że przyczynami przedłużenia terminu na złożenie pracy dyplomowej były kłopoty zdrowotne, oczekiwanie na wyniki za rok [...] dotyczące zawartych transakcji opcji na kontrakty terminowe, zmiany podejścia do pracy, gdyż brakowało wielu danych statystycznych oraz przede wszystkim dbałość o jakość pracy. Podkreślił ponadto, że nie mógł dotrzymać terminu [...] listopada 2011 r., ponieważ już po tej dacie otrzymał poprawioną pracę, która pod koniec listopada była gotowa do wydruku oraz ponownie podniósł swoje problemy zdrowotne. Na rozprawie przedłożył dodatkowo opinię promotora i dokumentację lekarską. W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 572), organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. W dacie orzekania przez organ w przedmiocie przedłużenia skarżącemu terminu do złożenia pracy magisterskiej, obowiązywał Regulamin studiów w [...] w W., przyjęty uchwałą nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. ze zmianami wprowadzonymi uchwałami Senatu [...]: nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. i nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., bowiem zgodnie z jego § 1 ust. 1 pkt 2 dotyczył on studentów studiów drugiego stopnia stacjonarnych i niestacjonarnych nazywanych dalej studiami magisterskimi, zaś K. B. był ówcześnie studentem niestacjonarnych studiów drugiego stopnia. Jednocześnie w myśl art. 207 ust. 1 powołanej ustawy, do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów (...), stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Niewątpliwie decyzję rektora dotyczącą wniosku o przedłużenie terminu do złożenia przez studenta pracy magisterskiej, należy zaliczyć do kategorii decyzji podejmowanych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studentów, a zatem w takiej sytuacji istnieje przesłanka do stosowania odpowiednio przepisów k.p.a. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (por. m.in. wyrok NSA z dnia 13.10.2011 r., I OSK 1304/11, Lex nr 1069584). Oznacza to przede wszystkim obowiązek przestrzegania przez organ zasad ogólnych postępowania administracyjnego, przepisów dotyczących zbierania i oceny dowodów oraz wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia. Decyzja z [...] grudnia 2011 r. nie zawiera w ogóle podstawy rozstrzygnięcia, natomiast w zaskarżonej decyzji organ w uzasadnieniu powołał się przede wszystkim na § 15, § 53 ust. 1 i § 54 w zw. z § 15 ww. ust. 1 Regulaminu studiów [...]. Przepis § 15 ww. regulacji stanowi, że student ma prawo realizować program studiów zawarty w Informatorze [...] obowiązującym na rok akademicki, w którym rozpoczął on studia: – przez siedem lat od rozpoczęcia jednolitych studiów magisterskich, – przez cztery lata od rozpoczęcia studiów licencjackich, – przez trzy lata od rozpoczęcia studiów magisterskich (ust. 1). W przypadku przekroczenia terminów wymienionych w ust. 1 student musi zrealizować różnice programowe. Wyrównanie różnic programowych oznacza zaliczenie przedmiotów, które nie znajdowały się w dotychczas obowiązującym Informatorze [...], a znajdują się w Informatorze [...] przyjętym na rok akademicki, w którym upływają terminy, o których mowa w ust. 1 (ust. 2). W sprawach nieuregulowanych w ustępie 1 i 2 indywidualne decyzje podejmuje dziekan odpowiedniego studium (ust. 3). Analiza treści powołanego przepisu pozwala na uznanie, że określa on prawa i obowiązki studenta odnośnie realizacji programu studiów, terminy tej realizacji oraz właściwość organu uczelni w tych kwestiach. Natomiast w myśl przepisu § 54 Regulaminu studiów, warunkiem dopuszczenia do egzaminu licencjackiego lub magisterskiego jest uzyskanie zadeklarowanej przez studenta w toku studiów liczby punktów ECTS oraz wykonanie minimum programowego wymaganych dla danego kierunku lub makrokierunku studiów, złożenie w dziekanacie zaakceptowanej przez promotora pracy licencjackiej lub magisterskiej oraz uzyskanie pozytywnej recenzji (ust. 1). Dziekanat ma obowiązek zorganizować egzamin w terminie nieprzekraczającym trzech miesięcy od daty złożenia pracy (ust. 2). Jeśli z winy studenta egzamin nie odbędzie się w ciągu dwóch lat od momentu spełnienia warunków w ust. 1 – przystąpienie do niego odbywa się w trybie wznowienia studiów i wymaga wyrównania różnic programowych (ust. 3). Przepis ten reguluje zatem kwestie warunków dopuszczenia do egzaminu licencjackiego lub magisterskiego i termin na ich spełnienie, termin egzaminu oraz skutki zawinionego przez studenta niedotrzymania terminu. Z kolei stosownie do treści § 53 ust. 1 Regulaminu, w szczególnie uzasadnionych przypadkach student, który nie złoży w terminie pracy licencjackiej lub magisterskiej, może złożyć podanie do dziekana odpowiedniego studium o przedłużenie tego terminu lub powtórzenie semestru. Zdaniem Sądu to właśnie powyższy przepis w istocie stanowił podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Z jego zapisu wynika, że decyzja podejmowana w jego oparciu ma charakter decyzji uznaniowej. Skoro bowiem zawiera sformułowanie, że "student (...) może złożyć podanie (...) o przedłużenie tego terminu", to właściwy organ może przychylić się do wniosku studenta lub nie. Uznaniowość nie oznacza jednak całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym zakresie. Tak więc Rektor [...], podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie wniosku o przedłużenie terminu do złożenia przez studenta pracy magisterskiej, związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. W szczególności winien on przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a wiec podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest zobowiązany również do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. przy zastosowaniu dostatecznie zindywidualizowanych przesłanek. W rozpoznawanej sprawie organ uchybił powołanym regułom postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektor [...] podał, że wcześniejsze wnioski skarżącego o przedłużenie terminu na złożenie pracy magisterskiej były uwzględniane z uwagi na okoliczności obiektywne, tj. problemy z dostępnością danych, długie okresy sprawdzania pracy przez promotora, problemy zdrowotne oraz merytoryczne w postaci starań o jak najwyższy poziom pracy. Przyznał tym samym, że istniały przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku, które należało zakwalifikować do kategorii "szczególnie uzasadnionego przypadku", o jakim mowa w § 53 ust. 1 Regulaminu studiów. Należy zauważyć, że stan faktyczny w powyższym zakresie nie uległ zmianie, stąd niezrozumiałe jest stanowisko organu, że żadna z powołanych przez studenta okoliczności nie spełnia obecnie przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku. Organ nie wyjaśnił również, co było powodem niedotrzymania przez skarżącego terminu wyznaczonego na [...] listopada 2011 r., mając świadomość, że promotorowi pracy magisterskiej sprawdzanie pracy zajmuje długi okres. W celu ustalenia powyższego powinien zwrócić się do promotora o wyjaśnienie tej kwestii. Bez jej wyjaśnienia stwierdzenie, że przedłużenie terminu jest uzasadnione brakiem pozytywnych rokowań na dotrzymanie ewentualnego kolejnego terminu, a więc wynika wyłącznie z winy studenta, jest gołosłowne. Kontakt organu z promotorem byłby uzasadniony także w celu ustalenia, jaki jest stan zaawansowania pracy magisterskiej, czy wymaga ona istotnych zmian, czy tylko zmian czysto "kosmetycznych". Z przedstawionej bowiem przez skarżącego na rozprawie informacji od promotora wynika, że jeżeli do ostatniej sprawdzonej wersji wniesione zostaną niezbędne zmiany, to po jej lekturze i zaakceptowaniu treści zarekomenduje uruchomienie procesu sprawdzania pracy w systemie SOLAD. Powyższa informacja zdaje się pozostawać w sprzeczności z brakiem pozytywnej prognozy co do dotrzymania przez skarżącego ewentualnego kolejnego terminu. Stwierdzone uchybienia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, przemawiały za uchyleniem wydanych w sprawie decyzji. Rozpatrując sprawę ponownie, Rektor [...] powinien wyczerpująco wyjaśnić wskazane wyżej kwestie, a następnie ocenić je pod kątem "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w § 53 ust. 1 Regulaminu studiów. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152, a o kosztach w oparciu o art. 200 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności odwracalne oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).