II SA/Wa 1738/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Ewa Marcinkowska (spr.), Protokolant Referent stażysta Eliza Kusy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby kandydackiej w związku z niespełnieniem wymogów określonych w regulaminie studiów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Rektora – Komendanta [...] nr [...] z dnia [...] maja 2010 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję [...] - Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. dotyczącą zwolnienia K. T. ze służby kandydackiej w związku z niespełnieniem wymogów określonych w regulaminie studiów, ustalając jednocześnie datę zwolnienia ze służby kandydackiej na dzień [...] września 2010 r. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: [...] K. T. służbę wojskową pełniła w charakterze słuchacza Wojskowej Akademii Technicznej. Dziekan Wydziału [...] Wojskowej Akademii Technicznej, działając na podstawie § 56 ust. 2 pkt 1 Regulaminu Studiów Wyższych WAT, wystąpił z wnioskiem do [...] - Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej o zwolnienie [...] K. T. ze służby kandydackiej w związku z posiadaniem 3 niezaliczonych rygorów z 3 przedmiotów. Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r., wydaną na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892 z późń. zm.), [...] - Komendant Wojskowej Akademii Technicznej zwolnił [...] K. T. z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka na żołnierza zawodowego wskutek niespełnienia wymogów określonych w Regulaminie Studiów. W uzasadnieniu decyzji, przytaczając treść art. 134 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy oraz § 56 ust. 2 pkt 1 Regulaminu studiów wyższych w Wojskowej Akademii Technicznej organ podkreślił, że według stanu zaległości na dzień 20 kwietnia 2010 r. [...] posiada 3 niezaliczone rygory z 3 przedmiotów, tj.: z semestru VI - język angielski (1 rygor), z semestru VII - mosty składane (1 rygor), praca dyplomowa (1 rygor). Ponadto podniósł, że zgodnie z § 49 ust. 1 pkt 1, 3 "Regulaminu Studiów wyższych w WAT" warunkiem dopuszczenia studenta do egzaminu dyplomowego jest uzyskanie wymaganej liczby punktów, tj. uzyskanie pozytywnych ocen z przedmiotów ujętych w planie studiów oraz uzyskanie pozytywnych ocen za pracę końcową, wystawianych przez kierownika i recenzenta. Wymogów tych K. T. nie spełniła, przez co nie przystąpiła do egzaminu dyplomowego w określonym terminie, tj. do dnia 26 marca 2010 r. Stan posiadanych zaległości oraz niski stopień zaawansowania pracy dyplomowej nie rokują zaś nadziei na pomyślne ukończenie studiów I stopnia oraz dalszą kontynuację nauki na studiach II stopnia. K. T. wniosła odwołanie od powyższej decyzji do Ministra Obrony Narodowej, w którym zwróciła się o uchylenie decyzji [...] - Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej. W uzasadnieniu odwołania zarzuciła, że zaskarżona decyzja została podjęta przedwcześnie, bowiem stosownie do obowiązujących przepisów Regulaminu, wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2010 r. wystąpiła do [...] - Komendanta WAT o wyrażenie zgody na powtórzenie IV roku studiów na Wydziale [...] wskazując na swoją złożoną i dla niej trudną sytuację rodzinną oraz osobistą. Wniosek ten został jej jednak zwrócony bez rozpatrzenia z argumentacją, że należy go złożyć z uwzględnieniem drogi służbowej. Skarżąca zarzuciła, że ten tok postępowania naruszył jej prawo do aktywnego uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym wynikające z przepisu art. 10 k.p.a., zaś po stronie organu doszło do naruszenia obowiązków wynikających z przepisów art. 7, art. 8 oraz art. 9 k.p.a. Podniosła ponadto, że po ponownym złożeniu wniosku do [...] - Komendanta WAT o wyrażenie zgody na powtórzenie IV roku studiów drogą służbową, otrzymała ustną odpowiedź, że jest już za późno na przeniesienie. Zaznaczyła też, że jej zaległości nie wynikają z długiego zaniedbania, a jedynie jest to jeden przedmiot z bieżącego semestru. Zapewniła też, że gdyby dano jej szansę powtórzenia semestru ukończyłaby studia w WAT i wypełniła wszelkie ciążące na słuchaczach rygory wynikające z toku studiów. Minister Obrony Narodowej, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] - Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej, ustalając datę zwolnienia ze służby kandydackiej na dzień [...] września 2010 r. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, organ odwoławczy zaznaczył, że w zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał jakich wymogów regulaminowych podchorąży nie spełniła. Podkreślił też, że w okresie od rozpoczęcia procedury zwalniania ze służby kandydackiej skarżąca nie usunęła zaległości w stopniu kwalifikującym do pozostawienia jej w służbie, a wyniki analizy wskazują, iż posiada nadal zaległości (1 rygor z 1 przedmiotu) ze szkolenia politechnicznego. Ponadto, nie przystąpiła do egzaminu dyplomowego w wyznaczonym terminie, a niski stopień zaawansowania pracy dyplomowej nie rokuje nadziei na pomyślne ukończenie studiów pierwszego stopnia i kontynuowanie nauki na studiach drugiego stopnia. Odnosząc się do zarzutów odwołania zaznaczył jednocześnie, że decyzja o ewentualnym pozwoleniu na powtarzanie semestru jest autonomiczną decyzją [...] - Komendanta WAT i nie podlega kontroli Ministra Obrony Narodowej. Za bezpodstawny uznał także zarzut naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 9 i 10 k.p.a. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, iż w procesie zwolnienia [...] K. T. ze służby kandydackiej organy wojskowe działały prawidłowo i nie zaistniały żadne nowe okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniałyby konieczność zmiany zaskarżonego rozkazu organu pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik K. T. zarzucił organom obu instancji naruszenie przepisów na podstawie, których wydane zostały zaskarżone decyzje w zw. z przepisem art. 7 k.p.a., wnosząc o ich uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ odwoławczy nie zbadał prawdziwości stanu faktycznego sprawy i za organem I instancji bezkrytycznie przyjął, że skarżąca posiada 3 niezaliczone rygory z trzech przedmiotów objętych regulaminem studiów. Podczas, gdy w rzeczywistości nie zaliczenie dotyczyło 1 rygoru z jednego przedmiotu i skarżącej uniemożliwiono, pomimo jej wniosku składanego na piśmie, przystąpienie do zaliczenia tego przedmiotu. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl zaś art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] - Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej z dnia [...] maja 2010 r. wydane zostały z naruszeniem prawa. Materialnoprawną podstawę decyzji o zwolnieniu K. T. ze służby kandydackiej stanowił przepis art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892 z późń. zm.), zgodnie z którym żołnierza pełniącego służbę kandydacką zwalnia się ze służby kandydackiej wskutek niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów lub nauki. Przepis ten w zakresie przesłanek "niespełnienia wymogów" odsyła zatem każdorazowo do regulaminu studiów lub nauki obowiązujących na danej uczelni. W stanie faktycznym niniejszej sprawy odesłanie to dotyczyło Regulaminu studiów wyższych w Wojskowej Akademii Technicznej stanowiącego załącznik do uchwały Senatu Wojskowej Akademii Technicznej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. w sprawie uchwalenia "Regulaminu studiów wyższych w Wojskowej Akademii Technicznej im. [...]". Przepis § 56 ust. 2 pkt 1 ww. Regulaminu, na który powołały się organy obu instancji w swoich decyzjach stanowi, że kandydat na żołnierza zawodowego jest zwalniany ze służby kandydackiej na wniosek dziekana wydziału - w przypadkach niespełnienia wymogów określonych w regulaminie w zakresie kształcenia politechnicznego, kwalifikujących do skreślenia z listy studentów Akademii, o których mowa w § 55. Przepis ten, w zakresie przypadków kwalifikujących do skreślenia z listy studentów Akademii, odsyła zatem do treści § 55 Regulaminu. W ust. 1 § 55 Regulaminu wymienione zostały przypadki, w których student zostaje skreślony z listy studentów Akademii, natomiast w ust. 2 tego paragrafu - przypadki kiedy student może być skreślony z listy studentów. Organ w decyzji orzekającej o zwolnieniu ze służby kandydackiej w oparciu o § 56 ust. 2 pkt 1 Regulaminu powinien zatem określić, które z przypadków wymienionych w § 55, kwalifikujących do skreślenia z listy studentów Akademii, zaistniały w stanie faktycznym danej sprawy. W niniejszej sprawie ani organ I instancji, ani organ II instancji, w swoich decyzjach nie odniosły się do treści § 55 Regulaminu i nie określiły, których wymogów, kwalifikujących do skreślenia z listy studentów Akademii, skarżąca nie spełniła. Organ I instancji, uzasadniając swoje stanowisko, powołał się w decyzji na fakt, że skarżąca posiada 3 niezaliczone rygory z trzech przedmiotów, tj.: z semestru VI - język angielski (1 rygor), z semestru VII - mosty składane (1 rygor), praca dyplomowa (1 rygor). Podkreślono też, że skarżąca nie spełniła wymogów warunkujących dopuszczenie do egzaminu dyplomowego określonych § 49 ust. 1 Regulaminu, przez co nie przystąpiła do egzaminu dyplomowego w wyznaczonym terminie. Organ II instancji wskazał natomiast w decyzji, że skarżąca posiada nadal zaległości (1 rygor z jednego przedmiotu) ze szkolenia politechnicznego. Ponadto, nie przystąpiła do egzaminu dyplomowego w wyznaczonym terminie. Organy obu instancji powołując się w decyzjach na fakt nieprzystąpienia przez skarżącą do egzaminu dyplomowego w wyznaczonym terminie nie uwzględniły treści § 55 ust. 1 pkt 5 Regulaminu, w którym mowa jest o nieprzystąpieniu do egzaminu dyplomowego w pierwszym terminie z przyczyn nieusprawiedliwionych. W ocenie Sądu, z uwagi na treść § 55 ust. 1 pkt 5 Regulaminu organy powinny wykazać, że skarżąca nie przystąpiła do egzaminu dyplomowego w wyznaczonym terminie z przyczyn nieusprawiedliwionych. Powinny w związku z tym odnieść się w swoich rozstrzygnięciach do faktu, że skarżąca w swoich wnioskach kierowanych wcześniej do [...] - Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej, tj.: we wniosku z dnia 1 kwietnia 2010 r. o wydłużenie okresu umożliwiającego uzyskanie przez nią absolutorium oraz w kolejnym wniosku z dnia 11 maja 2010 r. o wyrażenie zgody na powtórzenie IV roku studiów, wskazywała na problemy rodzinne, chorobę [...] matki. Organy powinny tym samym wyjaśnić, dlaczego uznały, że nieprzystąpienie przez skarżącą do egzaminu dyplomowego w wyznaczonym terminie, w kontekście podnoszonych przez nią okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej, nastąpiło z przyczyn nieusprawiedliwionych. Należy też zwrócić uwagę, że na etapie postępowania odwoławczego stan faktyczny sprawy uległ pewnej zmianie, gdyż skarżąca zaliczyła z semestru VI - język angielski (1 rygor). Organ odwoławczy w swojej decyzji powielił natomiast w całości stanowisko organu I instancji. Powtórzył też, za organem I instancji, że od wymaganego terminu uzyskania absolutorium i przystąpienia do egzaminu dyplomowego, skarżącej dawano wielokrotnie szansę na usuniecie zaległości. W aktach personalnych brak jednak jakichkolwiek bliższych informacji o tym jakie szanse usunięcia zaległości były wcześniej dawane skarżącej oraz jakie próby usunięcia tych zaległości były przez nią podejmowane. Z akt personalnych wynika jedynie, że zarówno wniosek skarżącej z dnia 1 kwietnia 2010 r. o wydłużenie okresu umożliwiającego uzyskanie absolutorium, jak i wniosek z dnia 11 maja 2010 r. o wyrażenie zgody na powtórzenie IV roku studiów, zostały rozpoznane przez [...] - Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej, negatywnie. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można także pomijać istotnego faktu, że skarżąca była studentką IV roku studiów na Akademii, a tym samym zwolnienie ze służby kandydackiej wiąże się dla niej z poważnymi konsekwencjami finansowymi. Organy powinny zatem wszechstronnie i dokładnie zbadać wszystkie okoliczności sprawy, a także szczegółowo uzasadnić przyjęte stanowisko, co w konsekwencji umożliwiłoby Sądowi zapoznanie się z analizą wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżącą i tym samym dokonanie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika natomiast, aby organ dokonał dokładnej analizy faktów oraz w jasny i zrozumiały sposób wyjaśnił zasadność przesłanek, jakimi się kierował przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Reasumując należy stwierdzić, że organy obu instancji nie rozpoznały sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszyły podstawowe zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7 oraz art. 8 k.p.a. Ponadto brak wyjaśnienia w sposób jasny i zrozumiały przesłanek, jakimi kierowały się organy przy wydawaniu rozstrzygnięcia świadczy o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, Sąd działał na podstawie art. 152 p.p.s.a.