II SA/Wa 1738/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Sławomir Antoniuk Sędzia WSA – Janusz Walawski Protokolant sekr. sąd. – Maryla Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi E. B. i A. B. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania wniosku o najem lokalu – stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały – Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w sprawie rozpatrzenia wniosło o najem lokali mieszkalnych i socjalnych, działając na podstawie § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725) oraz § 24 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937, ze zm.), uchwalił, co następuje: § 1 Postanawia się odmówić zakwalifikowania wniosków o najem lokalu wnioskodawcom, wymienionym w załączniku nr 1 do uchwały, § 2 Wykonanie Uchwały powierza się Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] nadzorującemu Wydział Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] § 3 Uchwała wchodzi w życie z dniem jej podjęcia. W uzasadnieniu uchwały podano, że z ponownym wnioskiem o najem lokalu na czas nieoznaczony wystąpiła skarżąca E. B. (ur. 1966 r.) wraz z mężem A. B. (ur. 1962 r.) oraz córką J. B. (ur. 2004 r.). Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], nie zakwalifikował poprzedniego wniosku zainteresowanych o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta z powodu możliwości zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych wnioskodawców we własnym zakresie po zbyciu posiadanej nieruchomości. Wnioskodawcy zamieszkują w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Zgodnie z § 1 pkt 16 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta w przypadku lokali, w których nie ma wydzielonego pomieszczenia kuchennego lub wnęki kuchennej, powierzchnię pokoi pomniejsza się o 4 m2. Najemcą lokalu na czas nieoznaczony jest p. J. B. (ur. 1952 r., osoba częściowo ubezwłasnowolniona, wuj pierwszego, zmarłego męża skarżącej E. B.), dla którego obowiązki kuratora obecnie pełni wnioskodawczyni. Osobą zgłoszoną do wspólnego zamieszkania z najemcą jest także D. Z. syn wnioskodawczyni z pierwszego małżeństwa, nie objęty wnioskiem o najem. Zgodnie z oświadczeniami, E. B. od 1987 r. zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., natomiast A. B. do 2006 r. zamieszkiwał w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. i w 2006 r. jako współwłaściciel powyższego lokalu (8/56 części), zbył prawo do użytkowania wieczystego gruntu przy ul. [...] w W. (działka o pow. 371 m2) oraz prawo własności znajdujących się tam budynków (budynki stanowiące odrębną nieruchomość: budynek mieszkalny, dwukondygnacyjny o pow. użytkowej 198 m2 oraz budynki gospodarcze, jednokondygnacyjne o łącznej powierzchni 118 m2) za łączną kwotę 1.100100 zł (przybliżona kwota należna wnioskodawcy to ponad 157 tys. zł). Ponadto zgodnie ze zgromadzoną dokumentacją A. B. był właścicielem lokalu nr [...] przy ul. [...] we wsi S. (powierzchnia użytkowa lokalu 53,60 m2), który aktem notarialnym z dnia [...]06.2011 r. darował bratu K. B., a wartość darowizny wyceniono na kwotę 38000 zł. Z ustaleń poczynionych przez Urząd wynika, że szacunkowa wartość wymienionego lokalu mogła wynosić 120 tys. zł. Jak już wyżej podano, J. B. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym – [...] ([...]), częściowo ubezwłasnowolnioną i wymagającą opieki drugiej osoby. Z kolei E. B. przebyła operację nowotworu niezłośliwego guza [...]. Dochodem wnioskodawców w badanym okresie było wynagrodzenie z tytułu wykonywanej pracy. Zgodnie z § 4 w związku z § 5 ust. 2 pkt 3 uchwały Nr LV1II/1751/2009 Rady m. st. Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom spełniającym kryterium dochodowe, które obecnie wynosi 1647,68 zł dla gospodarstw wieloosobowych – kryterium powierzchniowego nie stosuje się do osób pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania, ciężką, przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania, istniejącą udokumentowaną przemoc lub inną patologię w rodzinie, pod warunkiem, że wnioskodawca zamieszkuje w lokalu za zgodą właściciela. Jednocześnie zgodnie z § 22 ust. 2 pkt 4 uchwały, przy rozpatrywaniu wniosków, należy poddać wnikliwej analizie rozporządzenie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania pod jakimkolwiek tytułem posiadanym prawem do lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części w okresie ostatnich pięciu lat przed dniem złożenia wniosku, a także fakt dokonania przez te osoby zamiany lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części na lokal kwalifikujący ich do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu. Jak wynika z analizy dokumentów, A. B. miał potencjalną możliwość zabezpieczenia swoich potrzeb mieszkaniowych przy pomocy posiadanych wówczas własności bądź dzięki środkom pozyskanym z ich sprzedaży. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego sygn. ICKN 1367/98 z dnia 8 lipca 1999 r. świadoma rezygnacja z zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie w momencie realnej możliwości ich zaspokojenia pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego oraz może być uznana jako nadużycie prawa. Wobec powyższego nie jest zasadne zakwalifikowanie do realizacji wniosku o najem lokalu na czas nieokreślony z mieszkaniowego zasobu Miasta. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący E. B. i A. B. wnieśli o stwierdzenie nieważności uchwały, zarzucając jej naruszenie § 22 ust. 2 pkt 4 i ust. 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy polegające na zastosowaniu tego przepisu przy rozpatrywaniu wniosku skarżących, mimo ustalenia, że A. B. zbył udział w prawie użytkowania wieczystego gruntu przy ul. [...] w W. wraz z udziałem w prawie własności znajdujących się na nim budynków w 2006 r., a prawo własności lokalu nr [...] przy ul. [...] w S. zbył pod tytułem darnym [...] czerwca 2011 r., a więc w okresie wcześniejszym, niż w ciągu 5 lat przed dniem złożenia wniosku. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – wskazano na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1521/12 (Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 128/13). Dalej podano, że w zaskarżonej uchwale, po pierwsze, zastosowano § 22 ust. 2 pkt. 4 uchwały w sprawie zasad wynajmu lokali biorąc pod uwagę okoliczności (zbycie nieruchomości przez A. B.), które miały miejsce wcześniej, niż 5 lat przed dniem złożenia wniosku o najem lokalu załatwionego odmownie zaskarżoną uchwałą. To stanowi o istotnym naruszeniu tego przepisu uchwały, który poza zakresem regulacji pozostawia dokonywanie przy ocenie wniosku o najem analizy takich okoliczności, jeśli zdarzyły się one wcześniej, niż w ciągu 5 lat od dnia złożenia wniosku o najem. Po drugie, jeżeli już doszło do badania tej okoliczności, to nie zbadano jej zgodnie z dyspozycją § 22 ust. 2 pkt. 4 uchwały, bowiem zbycie przez A. B. nieruchomości przy ul. [...] w W. miało miejsce [...] grudnia 2006 r., a więc jeszcze przed zawarciem przez niego związku małżeńskiego z E. B., co nastąpiło [...] lutego 2008 r. Nie można więc wywodzić, że w 2006 r. skarżący powinien już przeznaczyć środki na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych rodziny założonej ze skarżącą. Nadto posiadał w tej nieruchomości jedynie 1/7 udziału na podstawie spadkobrania po swojej matce, które miało miejsce jeszcze w 2001 r. Środki uzyskane ze sprzedaży kamienicy przy ul. [...] w W. zostały podzielone między 6 pozostałych spadkobierców oraz na spłatę lokatorki mieszkającej w tej kamienicy, T. G., córki głównego najemcy R. P. Ze środków, jakie pozostały, tj. ok. 157.000 zł, kupił on [...] kwietnia 2007 r. lokal mieszkalny w S., dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych swojego brata skarżącego K. B., który wówczas z powodu choroby alkoholowej nie był w stanie samodzielnie prowadzić swoich spraw i istniała obawa, że straci on to mieszkanie, jeżeli będzie jego właścicielem. Mieszkanie to przekazał K.B. darowizną [...] czerwca 2011 r. gdy sytuacja zdrowotna brata polepszyła się i minęło ryzyko utraty przez niego mieszkania. Ostatnią część środków pochodzących ze sprzedaży nieruchomości przy ul. [...] w W. zainwestował w sklep spożywczy i bar gastronomiczny, w ramach prowadzonej wówczas działalności gospodarczej i jak wynika z zeznań podatkowych w 2007 r., działalność ta przyniosła stratę 49.856,56 zł, w 2008 r. przyniosła zysk 32.000 zł, w 2009 r. przyniosła stratę 30.000 zł, a w 2010 r. przyniosła zysk 500 zł. Skarżący zatrudniał również pracowników. W odpowiedzi na skargę, Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że Zarząd Dzielnicy [...] w sentencji zaskarżonej uchwały nie wskazał – poza § 24 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937, ze zm.), który wskazuje tylko na zarząd dzielnicy jako organ rozpatrujący wnioski – żadnej podstawy materialnoprawnej swojego rozstrzygnięcia, przeto zasadniczo wymyka się ona spod kontroli sądowej. Wprawdzie w uzasadnieniu uchwały wskazuję na treść § 4 w zw. z § 5 ust. 2 pkt 3 powyższej uchwały, jednakże nie dokonuje żadnej subsumpcji stanu faktycznego pod wskazany przepis i w tej sytuacji całkowicie niemożliwym staje kontrola toku rozumowania organu. Ponadto w uzasadnieniu organ powołuje się na treść § 22 ust. 2 pkt 4 powyższej uchwały, w myśl której przy rozpatrywaniu wniosków osób, o których mowa w ust. 1 należy poddać rozporządzenie, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, pod jakimkolwiek tytułem posiadanym prawem do lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części w okresie ostatnich pięciu lat przed dniem złożenia wniosku, a także fakt dokonania przez te osoby zamiany lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części na lokal kwalifikujący ich do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu i według organu powyższy przepis stanowi podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku skarżących o najem lokalu. Z tego mianowicie powodu, że A. B. do 2006 r. zamieszkiwał w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. i w 2006 r. jako współwłaściciel powyższego lokalu (8/56 części), zbył prawo do użytkowania wieczystego gruntu przy ul. [...] w W. (działka o pow. 371 m2) oraz prawo własności znajdujących się tam budynków (budynki stanowiące odrębną nieruchomość: budynek mieszkalny, dwukondygnacyjny o pow. użytkowej 198 m2 oraz budynki gospodarcze, jednokondygnacyjne o łącznej powierzchni 118 m2) za łączną kwotę 1.100100 zł (przybliżona kwota należna wnioskodawcy to ponad 157 tys. zł). Ponadto skarżący był właścicielem lokalu nr [...] przy ul. [...] we wsi S. (powierzchnia użytkowa lokalu 53,60 m2), który aktem notarialnym z dnia [...]06.2011 r. darował bratu K. B., a wartość darowizny wyceniono na kwotę 38000 zł. Wskazać jednak należy organowi, że skarżący wniosek o najem lokalu złożyli w lutym 2017 r. i wskazany już wyżej przepis § 22 ust. 2 pkt 4 uchwały, nie mógł mieć w niniejszej sprawie zastosowania, bowiem zbycie prawa do użytkowania wieczystego gruntu przy ul. [...] w W. oraz prawa własności znajdujących się tam budynków nastąpiło w roku 2006, zaś darowizna bratu lokalu nr [...] przy ul. [...] we wsi S. w roku 2011. Zatem miało to miejsce po okresie ostatnich pięciu lat przed dniem złożenia wniosku i w tej sytuacji należało stwierdzić jej nieważność. Stąd też rozpoznając na nowo sprawę, Zarząd Dzielnicy [...] weźmie pod uwagę poczynione powyżej przez Sąd rozważania prawne i ujęte w nich wątpliwości, oraz dostosuje się do poczynionych wskazań. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 147 § 1 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 1302), należało orzec jak w sentencji wyroku.