II SA/Wa 1739/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Małgorzata Płodzicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi R. D. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz skarżącego R. D. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. i art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) stwierdził, że odwołanie R. D. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia i w związku z tym odwołanie to, jako bezskuteczne, pozostawił bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ odwoławczy podniósł, że Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W. w dniu [...] kwietnia 2007 r. wydał decyzję zobowiązującą R. D. do opróżnienia lokalu nr [...] przy [...] w W. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami oraz do uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich, jak również odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc począwszy od dnia 1 czerwca 2006 r. Z akt sprawy wynika, iż R. D. nie odebrał powyższej decyzji pomimo dwukrotnego awizowania przez pocztę (zawiadomienie pozostawione w skrzynce) w dniu 4 kwietnia 2007 r. i w dniu 10 kwietnia 2007 r. na okres 7 dni. Po odesłaniu przez pocztę korespondencji adresowanej do R. D. organ I instancji w dniu 26 kwietnia 2007 r. ponownie wysłał przedmiotową decyzję stronie. R. D. w dniu 7 maja 2007 r. potwierdził odbiór tej decyzji. W dniu 19 maja 2007 r. (data stempla pocztowego) R. D. złożył odwołanie od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. W ocenie organu II instancji odwołanie strony zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Zaskarżona decyzja bowiem została skutecznie doręczona stronie w dniu 18 kwietnia 2007r., jakkolwiek było to doręczenie zastępcze. Zdaniem Prezesa WAM z akt sprawy wynika bezspornie, że przedmiotowa decyzja została wysłana na adres strony w dniu 2 kwietnia 2007 r. i była awizowana przez pocztę w dniu 4 kwietnia 2007 r. i powtórnie w dniu 10 kwietnia 2007 r. Stosownie do obowiązujących w postępowaniu administracyjnym przepisów o doręczeniach (art. 44 k.p.a.) razie niemożności doręczenia pisma poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, (o którym mowa w § 2) pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, (o którym mowa w § 1), a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W omawianej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona stronie w sposób prawnie skuteczny w dniu 18 kwietnia 2007 r. - stosownie do art. 44 k.p.a. Tym samym należało uznać za błędne i niemające uzasadnienia w przepisach prawa procesowego ponowne wysłanie decyzji stronie w dniu 26 kwietnia 2007 r., którą odebrała w dniu 7 maja 2007 r. Prezes WAM wskazał, że organy administracji są obowiązane przestrzegać z urzędu wszystkich przepisów procesowych, w tym przepisów o doręczeniach i nie mogą dowolnie nimi dysponować m.in. przez kilkakrotne doręczenie pism procesowych już wcześniej skutecznie doręczonych. Ma to szczególne znaczenie w odniesieniu do pism, od których przysługują środki odwoławcze. Dowolność w tym zakresie narusza bowiem zasadę pewności obrotu prawnego oraz równości obywateli wobec prawa, gdyż organ administracji publicznej sam zdaje się decydować, od którego momentu będzie liczył bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia (od prawidłowego doręczenia zastępczego czy też od wręczenia decyzji stronie). Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie pozwalają organom administracji publicznej na taką swobodę. W związku z powyższym odwołanie zostało złożone po terminie przewidzianym w art. 129 § 2 k.p.a. Zainteresowany nie składał bowiem wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Merytoryczne rozpoznanie odwołania wniesionego po terminie stanowiłoby rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Postanowienie Prezesa Woskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2007 r. stało się przedmiotem skargi wniesionej przez pełnomocnika R. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu strona skarżąca zarzuciła: 1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na pominięciu faktu uznania przez sam organ I instancji administracyjnej, iż pierwsze doręczenie skarżącemu decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. było nieskuteczne i ponownym wysłaniu decyzji, którą ten odebrał i złożył w ustawowym terminie odwołanie, 2) naruszenie art. 112 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. W związku z tym strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji celem rozpoznania odwołania oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący nie zgadza się z ustaleniami i motywami rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Prezesa WAM. Doręczenie stronie postępowania administracyjnego w trybie art. 44 § 1 ze skutkami określonymi w § 3 pisma jest szczególnym trybem, gdyż stosuje się uznanie za doręczoną korespondencji, której de facto nie doręcza się stronie. Zdaniem skarżącego, jeśli więc z jakichkolwiek przyczyn organ administracyjny poweźmie wątpliwości co do prawidłowości doręczenia swojego pisma na podstawie art. 44 k.p.a. nic nie stoi na przeszkodzie, by ponownie go wysłał uczestnikowi postępowania. Jest to szczególnie uzasadnione w przypadku doręczenia decyzji administracyjnych, od których służy uczestnikowi postępowania odwołanie. Organ I instancji nie przez omyłkę ponownie wysłał swą decyzję, gdyż uznał swą przesyłkę za niedoręczoną. Nawet gdyby przyjąć, iż ponowne wysłanie decyzji było błędne, to odmawiając przyjęcia do rozpoznania odwołania od decyzji organu pierwszej instancji złożonego przez skarżącego we właściwym terminie po rzeczywistym doręczeniu mu decyzji wskutek ponownego wysłania, Prezes WAM naruszył zasadę określoną w art. 112 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji w żaden sposób nie uzasadnił tej czynności, w szczególności nie wskazał motywów powtórnego wysłania decyzji do skarżącego. Powyższe wskazuje na fakt, iż nie istniały żadne przyczyny, które mogłyby uzasadniać taki krok (np. powzięcie wiadomości, iż skarżący rzeczywiście, obiektywnie nie miał możliwości zapoznania się z wysłaną decyzją). Organ wyraźnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W., w obliczu skutecznego doręczenia decyzji zgodnie z przepisem art. 44 k.p.a., nie mógł i nie powinien był podejmować dalszych prób doręczenia przesyłki w zwykłym trybie. Nawiązując natomiast do zarzutu naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 112 k.p.a., Prezes WAM stwierdził, iż jest on niezrozumiały. Pełnomocnik skarżącego nie przedstawił bowiem żadnej argumentacji, która wskazywałaby na czym naruszenie tego przepisu miałoby polegać. Ponadto, pouczenie umieszczone przez organ skarżony pod treścią uzasadnienia zaskarżonego postanowienia jest prawidłowe. Skarżący skutecznie wniósł skargę do Sądu zgodnie z tymże pouczeniem. Nie sposób więc odgadnąć na czym miałoby polegać naruszenie powołanego przepisu przez organ skarżony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywania kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. zobowiązująca R. D. do opróżnienia lokalu nr [...] przy [...] w W. oraz do uiszczania opłat za używanie lokalu i odszkodowania została prawidłowo doręczona w trybie zastępczym jej adresatowi – stronie postępowania. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowej decyzji R. D. nie odebrał w dniu jej doręczenia przez listonosza tj. 4 kwietnia 2007 r., bowiem na przesyłce doręczyciel dokonał adnotacji "MIESZKANIE ZAMKNIĘTE; AWIZOWANO-W.; Zawiadomienie włożono do skrzynki". Następnie przesyłkę awizowano w dniu 10 kwietnia 2007 r. i w wyniku jej niepodjęcia przez adresata w terminie, w dniu 19 kwietnia 2007 r. przesyłka została zwrócona nadawcy. Zgodnie z art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2 powołanego artykułu). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3 ww. artykułu). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4 powyższego artykułu). Jakiekolwiek naruszenie powyższej procedury doręczenia, w wyniku którego nie doszło do faktycznego odbioru pisma przez adresata, czyni niemożliwym przyjęcie fikcji prawnej doręczenia zastępczego. Przemawia za tym potrzeba ochrony interesu podmiotu, któremu pismo doręczano. W zaistniałym stanie faktycznym nie sposób zgodzić się z organem II instancji, że ww. decyzja została stronie prawnie doręczona w dniu 18 kwietnia 2007 r. Uszło bowiem uwadze Prezesa WAM, iż doręczyciel dokonując awizowania przesyłki uchybił terminowi, o którym mowa w art. 44 § 2 k.p.a. Trzeba podkreślić, że zawiadomienie doręczyciela powinno zawierać informację o miejscu złożenia pisma (właściwa placówka pocztowa) oraz możliwości jego odbioru i terminie 7 dni, w którym odbiór jest możliwy. Termin 7 dni rozpoczyna bieg w dniu dokonania zawiadomienia, tak więc w niniejszej sprawie przedmiotowy termin rozpoczął bieg w dniu 4 kwietnia 2007 r., zaś zakończył się w dniu 10 kwietnia 2007 r. Przesyłka w podanym okresie powinna zatem oczekiwać na podjęcie przez adresata w placówce pocztowej. Dopiero upływ terminu 7 dniowego, o czym stanowi § 3 ww. artykułu, uprawnia doręczyciela do dokonania powtórnego awizo, które w niniejszej sprawie powinno być dokonane w dniu 11 kwietnia 2007 r., nie zaś 10 kwietnia tego roku. Łączny termin przechowywania pisma, którego początek biegu wyznacza dzień pozostawienia pierwszego zawiadomienia, nie może przekroczyć 14 dni. Oznacza to, iż w związku z faktem, że w pierwszym zawiadomieniu doręczający informuje adresata o możliwości odbioru pisma w terminie 7 dni, w powtórnym zawiadomieniu powinien także zostać wskazany termin 7 dni liczony od daty pozostawienia powtórnego zawiadomienia, od którego odbiór jest możliwy. Sąd Najwyższy w wyroku dnia 22 lutego 2001 r., sygn. akt III RN 70/00, publik. OSNP 2001, nr 19, poz. 574, wskazał, że dla skuteczności doręczenia pisma sądowego w trybie art. 44 k.p.a. niezbędne jest zawiadomienie adresata o złożeniu pisma na okres siedmiu dni we wskazanym urzędzie pocztowym. Wprawdzie ww. wyrok został wydany na gruncie art. 44 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 5 czerwca 2005 r., jednak pozostaje aktualne w obecnym stanie prawnym i odnosi się także do obowiązku przestrzegania terminów awizowania przesyłek przez doręczyciela. Nie można zatem Dyrektorowi Oddziału Regionalnego WAM w W. czynić zarzutu, iż uznał wadliwość tak dokonanego doręczenia i ponownie wysłał stronie decyzję administracyjną. Wobec powyższego zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia, co w konsekwencji powoduje, iż Prezes WAM będzie obowiązany ponownie zająć się kwestią dopuszczalności odwołania R. D., a w dalszej kolejności zasadnością zarzutów wniesionego środka zaskarżenia. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w związku z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, uwzględnił skargę i orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.