II SA/Wa 1739/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Stanisław Marek Pietras, , Protokolant starszy sekr. sądowy Sylwia Rosińska-Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2017 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską - oddala skargę - Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r., poz. 576 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] o cofnięciu P.R. pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich. W uzasadnieniu podał, że z uwagi na uzyskaną w toku postępowania informację, że strona po spożyciu alkoholu jest osobą agresywną, powstała konieczność jednoznacznego określenia jej zdolności psychofizycznej do dysponowania bronią i w związku z tym organ pierwszej instancji zobowiązał ją do poddania się badaniom lekarskiemu i psychologicznemu oraz przedstawienia wydanych na ich podstawie orzeczeń. W odpowiedzi P.R. dostarczył pozytywne dla niego orzeczenie lekarskie oraz orzeczenie psychologiczne. Komendant Wojewódzki Policji w [...] zaskarżył pozytywne dla strony orzeczenia. W wyniku ponownych badań P.R. uzyskał w trybie odwoławczym orzeczenie lekarskie z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], które potwierdziło, iż strona nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji oraz orzeczenie psychologiczne z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] stwierdzające, że należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy i nie może dysponować bronią. Komendant Główny Policji stwierdził, że organy Policji nie mają żadnego wpływu na tryb przeprowadzania badań przez osoby do tego upoważnione (lekarzy i psychologów). W przypadku ustalenia braku zdolności psychofizycznej danej osoby do dysponowania bronią nie pozostawiono im żadnej swobody w wyborze sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Skoro zatem ostateczne orzeczenie psychologiczne potwierdziło, że P.R. wykazuje istotne zaburzenia psychologiczne, to pozwolenie na broń nie mogło być mu zachowane i w związku z tym organy Policji były zobowiązane do cofnięcia mu pozwolenia na posiadanie broni palnej. Zaznaczył również, że wyeliminował błąd organu pierwszej instancji polegający na niewłaściwym wskazaniu podstawy prawnej decyzji, bowiem Komendant Wojewódzki Policji w [...] przywołał art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji, podczas gdy podstawę rozstrzygnięcia powinien stanowić przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz doktrynę prawa administracyjnego podkreślił, że wydanie przez organ decyzji bez zamieszczenia w niej podstawy prawnej, która faktycznie istnieje, a jedynie w wyniku uchybienia organu nie została zamieszczona lub powołanie w podstawie prawnej decyzji tylko części przepisów bądź błędne ich wskazanie, nie stanowi przesłanki do uchylenia takiego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do powołanych przez stronę w odwołaniu wyroków sądów administracyjnych wyjaśnił, że wyrażona w nich ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, jedynie w tych sprawach. Ponadto orzeczenia te zostały wydane w odmiennym stanie faktycznym i prawnym, tj. dotyczyły cofnięcia pozwolenia na broń w przypadku skazania posiadacza broni w postępowaniach karnych. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że organy Policji nie negują pozytywnego postrzegania strony przez starostę, sołtysa, sąsiadów oraz w kole łowieckim, niemniej nie eliminuje to z obrotu prawnego negatywnego dla niej orzeczenia psychologicznego. W zakresie zaś wniosku strony o umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń organ stwierdził, że brak było podstaw do jego umorzenia w trybie art. 105 § 1 i § 2 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P.R. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2016 r. oraz decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji poprzez jego błędną wykładnię, a także przepisów postępowania, tj. art. 8 k.p.a. (zasady pogłębiania zaufania do działania organów publicznych) poprzez błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Skarżący zakwestionował stanowisko organów Policji polegające na przyjęciu, że jedynie na podstawie negatywnego orzeczenia psychologicznego z dnia [...] marca 2016 r. nie daje rękojmi przestrzegania przepisów prawa, a tym samym nie spełnia cech bycia osobą, która może posiadać broń myśliwską do celów łowieckich. Uznał je za całkowicie dowolne i nieoparte na rzetelnej ocenie całokształtu materiału dowodowego. Wskazał na przeprowadzoną konsultację psychologiczną z dnia [...] marca 2016 r. w Uniwersyteckim Centrum [...] w [...], w której stwierdzono brak przeciwwskazań psychologicznych do dysponowania bronią. W jego ocenie organ Policji niezasadnie nadał jednemu orzeczeniu psychologicznemu rangę najważniejszego dowodu w sprawie, klasyfikującego go jako osobę wykazującą istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego. Wskazał jednocześnie na pozytywne opinie środowiskowe (od koła łowieckiego, sołtysa, starosty oraz przyszłego pracodawcy), przeprowadzone w toku postępowania, które jednoznacznie świadczą, że jest osobą, która daje rękojmię przestrzegania przepisów prawa. Zaznaczył, że sumiennie przestrzegał obowiązków związanych z posługiwaniem się bronią i w związku z tym nigdy nie był karany dyscyplinarnie czy też karnie. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 576 ze zm.), zarówno osoby ubiegające się o wydanie pozwolenia na posiadanie broni, jak i osoby posiadające pozwolenie na broń, z uwagi na jej reglamentacyjny charakter, spełniać muszą określone przepisami prawa warunki, w tym zobowiązane są do legitymowania się odpowiednim stanem zdrowia, aby móc dysponować bronią. Stosownie do treści art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 6. Z kolei pozwolenia na broń nie wydaje się m.in. osobom wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego (art. 15 ust. 1 pkt 3). Natomiast w myśl art. 15 ust. 5 ustawy, w przypadku ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, że osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2 – 4, właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. W przypadku wydania negatywnego orzeczenia lekarz lub psycholog zobowiązany jest zawiadomić o tym właściwy organ Policji. W rozpoznawanej sprawie nie budzi – zdaniem Sądu – wątpliwości, że rozpoczęta wobec P.R. procedura założenia Niebieskiej Karty i możliwość użycia przez niego broni palnej niezgodnie z przeznaczeniem, a także wniosek Urzędu Miasta w [...] o wszczęcie wobec skarżącego postępowania w przedmiocie leczenia odwykowego jako osoby uzależnionej od alkoholu, dostatecznie uzasadniały podejrzenie, iż może on należeć do kręgu osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy i w tej sytuacji organ mógł go zobowiązać do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym oraz do przedstawienia wydanych na ich podstawie orzeczeń. Do czynności takich właściwi są wyłącznie lekarze i psycholodzy upoważnieni na mocy przepisów ustawy o broni i amunicji oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną (Dz. U. z 2015 r. poz. 2210), a orzeczenia powinny spełniać określone dla nich w załączniku do rozporządzenia wymogi. Stosownie do treści art. 15h ust. 1 i 2 ustawy o broni i amunicji od orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego przysługuje odwołanie wnoszone na piśmie, które przysługuje tak osobie badanej, jak i komendantowi wojewódzkiemu Policji właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby. Zgodnie z art. 15h ust. 3 tej ustawy odwołanie wraz z jego uzasadnieniem wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia, za pośrednictwem lekarza lub psychologa, który wydał orzeczenie, do jednego z podmiotów odwoławczych, którymi są: wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, a w przypadku gdy odwołanie dotyczy orzeczenia lekarskiego wydanego w wojewódzkim ośrodku pracy – instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy (pkt 1); jednostki służby medycyny pracy podmiotów leczniczych utworzonych i wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (pkt 2); podmioty lecznicze utworzone i wyznaczone przez Ministra Obrony Narodowej (pkt 3), a orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne (art. 15h ust. 7). W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że w dostarczonym przez P.R. orzeczeniu lekarskim z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] i orzeczeniu psychologicznym z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] stwierdzono, że nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 oraz art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji i wobec powyższego może dysponować bronią. Z uwagi jednak na uzyskaną informację dotyczącą wniosku Urzędu Miasta w [...] o wszczęciu wobec skarżącego postępowania w przedmiocie leczenia odwykowego jako osoby uzależnionej od alkoholu, a zatem, iż może być osobą agresywną, gwałtowną i może nie posiadać kontroli nad swoim postępowaniem, organ pierwszej instancji skorzystał z możliwości weryfikacji orzeczenia lekarskiego i psychologicznego i złożył stosowne odwołania w celu jednoznacznego określenia zdolności psychofizycznej skarżącego do dysponowania bronią. W związku z powyższym orzeczeniem lekarskim z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], wydanym przez lekarza upoważnionego do badań lekarskich osób występujących lub posiadających pozwolenie na broń – W.R. stwierdzono, że nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o broni i amunicji i może dysponować bronią, natomiast orzeczeniem psychologicznym z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], wydanym przez upoważnionego do badań psychologicznych psychologa osób występujących lub posiadających pozwolenie na broń – M.P., stwierdzono, że należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji i wobec tego nie może dysponować bronią. Organy Policji wydając decyzje zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, wskazywały na wiążącą moc powyższego negatywnego orzeczenia psychologicznego i tym samym brak możliwości weryfikowania go w ramach prowadzonego postępowania o cofnięcie pozwolenia na broń. Zdaniem Sądu powyższe stanowisko organów Policji należy uznać za prawidłowe. Orzeczenie psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne a więc niepodważalne. W konsekwencji – wbrew stanowisku skarżącego – organy Policji są nim związane i nie mogą dokonywać jego oceny. Niezależnie od powyższego każde z tych orzeczeń (lekarskie czy psychologiczne) z osobna, ma znaczenie w sprawie w ten sposób, że jeżeli jedno z nich dyskwalifikuje stronę do posiadania pozwolenia na broń, to drugie z nich nawet, jeśli jest pozytywne, nie zmienia tego stanu rzeczy. Ponadto podnieść należy, że skoro badania ogólne, badania psychologiczne i w razie potrzeby badania specjalistyczne oraz pomocnicze i konsultacje specjalistyczne przewidziane w rozporządzeniu, a opisane już wyżej, mają za zadanie dokonać całościowej oceny stanu zdrowia fizycznego oraz psychicznego, to fakt ten wyklucza ewentualność przeprowadzenia w postępowaniu w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni dowodu na okoliczności objęte treścią tych orzeczeń i takie stanowisko jest już utrwalone w judykaturze (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1447/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II OSK 1273/04, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl), zaś Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela ten pogląd. Z tych względów przeprowadzona przez skarżącego w Uniwersyteckim Centrum [...] w [...] konsultacja psychologiczna w dniu [...] marca 2016 r. nie mogła odnieść skutku. W tej sytuacji, zarówno Komendant Wojewódzki Policji w [...], jak i Komendant Główny Policji, nie byli upoważnieni do kontrolowania prawidłowości wydania powyższego orzeczenia psychologicznego oraz dokonywania jego oceny w ramach swobodnej oceny dowodów. Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że skoro psycholog w ostatecznej opinii stwierdził brak zdolności skarżącego do posiadania broni to powoływanie kolejnych psychologów do wydawania opinii jest zbędne i następna opinia nie może być uznana za istotny dowód w sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1663/11 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 298/13, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Zwalczaniu niekorzystnego dla strony orzeczenia służy tryb kontrolny przewidziany w art. 15i ust. 1 ustawy o broni i amunicji. W świetle wskazanych uregulowań, kontrolę wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawanych orzeczeń lekarskich i psychologicznych przeprowadza wojewoda właściwy ze względu na miejsce wydania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Kontrolę przeprowadza odpowiednio lekarz upoważniony lub psycholog upoważniony, posiadający pisemne upoważnienie właściwego wojewody. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządza się protokół (art. 15j ust. 1 ustawy). Odpowiednio lekarz upoważniony lub psycholog upoważniony, których czynności były przedmiotem kontroli, a jeżeli badania były wykonywane w podmiocie leczniczym – również kierownik tego podmiotu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania protokołu, ma prawo do wniesienia zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia czynności kontrolnych oraz ustaleń zawartych w protokole (art. 15j ust. 6 ustawy). Na podstawie ustaleń kontroli wojewoda może przedstawić odpowiednio lekarzowi upoważnionemu lub psychologowi upoważnionemu, których czynności były przedmiotem kontroli, a jeżeli badania były wykonywane w podmiocie leczniczym – również kierownikowi tego podmiotu, w wystąpieniu pokontrolnym zalecenia pokontrolne nakazujące usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i określa termin ich wykonania (art. 15j ust. 7 ustawy). Z kolei w przypadku nieusunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w terminie, o którym mowa w ust. 7, wojewoda składa wniosek do właściwego komendanta wojewódzkiego Policji prowadzącego rejestr o wykreślenie z rejestru lekarzy upoważnionych lub z rejestru psychologów upoważnionych odpowiednio lekarza upoważnionego lub psychologa upoważnionego, których czynności były przedmiotem kontroli (art. 15j ust. 8 ustawy). W świetle powyższego stanowiska należy stwierdzić, że skarżący mając wątpliwości co do postępowania psychologa, po wydaniu orzeczenia mógł sam skorzystać z możliwości weryfikacji w trybie kontroli wojewody niekorzystnego dla niego orzeczenia, co jak wynika ze skargi, do momentu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie uczynił. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia zarzutów P.R. odnośnie niewyjaśnienia przez organy Policji stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechania oceny orzeczenia psychologicznego. Zarzuty skarżącego zmierzają bowiem w rzeczywistości do zakwestionowania okoliczności objętych treścią ostatecznego orzeczenia wydanego przez uprawnioną do tego osobę. W oparciu o ostateczne orzeczenie psychologiczne z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] organy Policji były zobowiązane do wydania decyzji cofającej skarżącemu pozwolenie na broń palną myśliwską do celów łowieckich na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji. W orzecznictwie niekwestionowany pozostaje pogląd, że dopiero wydanie orzeczenia ostatecznego, od którego nie przysługuje środek zaskarżenia w toku instancyjnym, przesądza w znaczeniu prawnym o posiadaniu przez daną osobę stanu zdrowia, warunków i odpowiednich predyspozycji do posługiwania się bronią palną (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2010 r., sygn. II SA/Wa 1709/09, publ. LEX nr 606704). Sformułowanie art. 18 ust. 1 ustawy "właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń" jest kategoryczne i oznacza obowiązek cofnięcia pozwolenia w wypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek przewidzianych w art. 15 ust. 1 pkt 1-6. Reasumując, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zawarte w skardze zarzuty naruszenia przepisów ustawy o broni i amunicji są niezasadne. Sąd nie dostrzegł także naruszeń prawa procesowego, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.