II SA/Wa 1740/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi F. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. A. K. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.), którą odmówił przyznania F. T. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że świadczenie przewidziane w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS może być przyznane wnioskodawcy, który spełnia następujące warunki: 1) jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, 2) nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, 3) nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, oraz 4) nie ma niezbędnych środków utrzymania. Powyższe przesłanki muszą zachodzić łącznie. Niespełnienie choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania omawianego świadczenia. Prezes ZUS podał, że z dokumentacji rentowej wynika, iż na przestrzeni 51 lat życia skarżący udokumentował 16 lat, 8 miesięcy i 20 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Stwierdził, że w przerwach zatrudnienia nie orzeczono wobec skarżącego całkowitej niezdolności do pracy, a zatem nie zaistniały obiektywne przeszkody do kontynuowania przez niego zatrudnienia. Podkreślił, że F. T. orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia [...] sierpnia 2011 r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy od dnia [...] grudnia 2009 r. do [...] lipca 2013 r., a zatem nie spełnia przewidzianego w art. 83 ustawy wymogu całkowitej niezdolności do pracy. W tej sytuacji podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej, nie mogła mieć wpływu na możliwość przyznania prawa do renty w drodze wyjątku, bowiem świadczenie to nie jest świadczeniem socjalnym przyznawanym według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył F. T., w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podniósł, iż jest po operacjach neurologicznych, co uniemożliwia mu wykonywanie prac budowlanych w jego wyuczonym zawodzie, a mając na uwadze fakt, że innych prac dotychczas nie wykonywał powoduje to, że jest niezdolny do pracy. Występujące u niego schorzenia są zdarzeniami o charakterze obiektywnym, wykluczającym możliwość zatrudnienia. Wskazał, iż również jego wiek powinien być brany pod uwagę w postępowaniu o przyznanie renty w drodze wyjątku. Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. podkreślił te same argumenty, które wskazał skarżący w skardze, wskazując, iż skarżący posiada faktyczną niezdolność do pracy w zakresie całkowitym oraz, iż na podjęcie takiej pracy nie pozwala także wiek skarżącego, który skończył już 50 lat. Wskazał również, iż stan zdrowia skarżącego pogarsza się, jest on po dwóch operacjach, nie może chodzić, cierpi na [...]. Tym samym skarżący nie jest atrakcyjny dla rynku pracy, co, przy uwzględnieniu dużego bezrobocia w województwie [...], powoduje jego faktyczną niezdolność do pracy pozwalającą na przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.: Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227), zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Z treści przedmiotowego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Bezsporne jest w przedmiotowej sprawie, że F. T. orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia [...] sierpnia 2011 r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy od [...] grudnia 2009 r. do [...] lipca 2013 r., a zatem nie spełnia przewidzianego w art. 83 ustawy wymogu całkowitej niezdolności do pracy. Orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS jest wiążące dla organów rentowych i Prezesa ZUS oraz, zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, stanowi obligatoryjną podstawę decyzji w sprawie świadczeń, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy. Dodatkowo wskazać należy, iż w aktach sprawy znajdują się opinie sądowo-lekarskie z dnia [...] stycznia 2011 r. i [...] listopada 2011 r., wydane na polecenie Sądu Okręgowego w N. w sprawie dotyczącej renty z tytułu niezdolności do pracy skarżącego, które to opinie również potwierdzają częściową niezdolność do pracy F. T. Należy podkreślić, że fundamentalną zasadą przyznawania świadczeń na podstawie art. 83 ustawy jest całkowita niezdolność do pracy wnioskodawcy, orzeczona w trybie przewidzianym prawem przez lekarza orzecznika ZUS, a nie stwierdzona przez każdego innego lekarza lub wynikająca z subiektywnego przekonania samego zainteresowanego (wyrok NSA z dnia 14 listopada 2002 r., sygn. akt II SA 2243/02). Skarżący nie spełnia również przesłanki dotyczącej wieku, bowiem w chwili wydawania przez organ decyzji miał 51 lat. Zgodnie natomiast z przepisami ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wiekiem uprawniającym do świadczeń dla mężczyzn jest 65 lat. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na mocy art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 i § 20 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163. poz. 1348).