II SA/Wa 1741/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Sławomir Antoniuk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Rektora [...] Akademii [...] w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu stypendium 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., 2. zasądza od Rektora [...] Akademii [...] w [...] na rzecz skarżącej B. D. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Rektor [...] Akademii [...] w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 2, art. 184 ust. 4 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.) w związku z art. 104 i 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i w związku z § 17 regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych w [...] Akademii [...] w [...], stanowiącego załącznik nr [..] do zarządzenia wewnętrznego nr [..] Rektora [...] Akademii [...] w [...] z dnia [...] września 2011 r., po rozpoznaniu odwołania B. D. od decyzji Dziekana Wydziału [...] Akademii [...] w [...] z dnia[...] kwietnia 2015 r. nr [...] , uzupełnionej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w sprawie wezwania do zwrotu nieprawnie pobranej pomocy materialnej w okresie od dnia [...] października 2011 r. do dnia [...] marca 2012 r. w postaci stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych w łącznej kwocie [...] zł (słownie złotych:[...] ), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia podano, iż wskazana wyżej decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Dziekan Wydziału [...] w [...] wezwał B. D. do zwrotu nieprawnie pobranej pomocy materialnej w okresie od dnia [...] października 2011 r. do [...] marca 2012 r. w postaci stypendium dla osób niepełnosprawnych. W związku z wnioskiem strony z dnia [...] maja 2015 r. o uzupełnienie powyższej decyzji, Dziekan Wydziału [...] w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r, uzupełnił swoją decyzję zgodnie ze zgłoszonym żądaniem, stwierdzając, iż zwrotowi podlega łączna kwota [...] zł. Organ odwołując się do treści art. 184 ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym wskazał, iż student studiujący równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych tylko na jednym, wskazanym przez studenta kierunku studiów. Z dokonanych ustaleń wynikało natomiast, iż B. D. w roku akademickim 2011/2012 pobierała stypendium dla osób niepełnosprawnych w [...] Akademii [...] oraz w Szkole [...] w W. W złożonym odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, podnosząc w pierwszej kolejności zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot pomocy materialnej w postaci stypendium dla osób niepełnosprawnych. Zarzuciła również naruszenie art. 7, art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 107 § 1 k.p.a. Po rozpatrzeniu powyższych zarzutów oraz dokonaniu ponownej analizy sprawy, organ odwoławczy stwierdził, iż na gruncie prawa administracyjnego, w tym przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, nie można mówić o przedawnieniu roszczeń o zwrot pomocy materialnej w postaci stypendium dla osób niepełnosprawnych, ustalonej decyzją administracyjną. W prawie administracyjnym obowiązuje bowiem zasada, według której o przedawnieniu roszczeń, następuje jedynie wtedy, gdy konkretny przepis wyraźnie tak stanowi. Skoro więc ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym nie przewiduje przedawnienia roszczenia ustalonego decyzją administracyjną z tytułu niesłusznie pobranej pomocy materialnej w postaci stypendium dla osób niepełnosprawnych, to tym samym roszczenie to nie ulega przedawnieniu. Wszelkie obowiązki, nałożone decyzją administracyjną, podlegają wykonaniu niezależnie od upływu czasu, chyba że konkretny przepis prawa stanowi inaczej. Jeżeli brak jest wyraźnej podstawy w przepisach materialnego prawa administracyjnego dotyczących przedawnienia roszczeń, to brak jest podstaw do odwołania się w tym zakresie do reguł ogólnych prawa cywilnego dotyczących zobowiązań. Mamy bowiem do czynienia ze zobowiązaniem natury publicznoprawnej a nie cywilnoprawej. Nie można więc w analizowanym stanie faktycznym, domniemywać utraty prawa do dochodzenia przez [...] Akademię [...] w [...] należności z tytułu niesłusznie wypłaconego stypendium dla osób niepełnosprawnych, posiłkując się uregulowaniami innych dziedzin systemu prawa, a zwłaszcza prawa cywilnego. Organ odwoławczy nie podzielił też zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i art. 107 § 1 k.p.a W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rektora [....] Akademii [...] w [....] z dnia [...] lipca 2015 r. B. D. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: I. przepisów postępowania, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. 1) art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady legalizmu, polegające na zastosowaniu znowelizowanej ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 r. (Dz. U. 2012 r., poz. 572 z dnia 23 maja 2012 r.) (zwanej dalej p.s.w.) wraz z wejściem w życie zmian pomimo, iż skarżąca zaczęła pobierać stypendium pod rządami starej ustawy, zaś nowe regulacje stawiały ją w niekorzystnym położeniu; 2) art 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ inicjatywy w celu poinformowania skarżącej o zmianie obowiązujących przepisów dotyczących pobierania stypendiów, co doprowadziło do sytuacji, w której uczelnia nie wymagała złożenia stosownego oświadczenia; 3) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania organów administracji do obywateli polegające na niepoinformowaniu jej o zmianie obowiązujących przepisów pomimo, iż organ miał świadomość, że skarżąca pobiera stypendium w [...]; 4) art. 10 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie jej wypowiedzenie się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań w przedmiocie zaskarżonej decyzji; 5) art. 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego w konsekwencji brak ustalenia przez organ sytuacji prawnej skarżącej i nałożenie na nią obowiązku zwrotu pobranego stypendium dla osób niepełnosprawnych. II) Obrazę norm prawa materialnego, tj.: - art. 29 ustawy zmieniającej p.s.w. z dnia 18 marca 2011 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 84 poz. 455) poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że z momentem zmiany przepisów zmianie ulega stosunek administracyjno-prawny łączący studenta z uczelnią pomimo, iż z treści powołanego przepisu wynika, że studenci przyjęci przed dniem wejścia w życie ustawy oraz w roku akademickim 2011/2012 studiują według programów opracowanych na podstawie dotychczasowych przepisów do końca okresu studiów przewidzianego w programie i planie studiów; - art. 31 ustawy zmieniającej p.s.w. z dnia 18 marca 2011 r. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że na organie administracyjnym nie ciążył obowiązek powiadomienia skarżącej o konieczności złożenia oświadczenia o niepobieraniu stypendium na innych uczelniach; - art. 70 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż skarżącej nie przysługiwało prawo do uzyskiwania dwóch stypendiów pomimo, iż przepisy prawa administracyjnego materialnego zmieniły się w trakcie trwania stosunku administracyjnoprawnego, zaś w poprzednim stanie prawnym było to dopuszczalne; - art. 184 ust. 4 p.s.w. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zmiana przepisów przemawia za natychmiastowym stosowanie ustawy w nowym brzmieniu pomimo względów systemowych oraz aksjologicznych, które przemawiają za stosowaniem p.s.w. w brzmieniu sprzed zmiany z 2011r. do czasu zakończenia przez skarżącą toku studiów; - art. 6 ust. 1 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji uchwalonego przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. poprzez zastosowanie przez organ działań niewspółmiernych dla zaistniałej sytuacji. Mając na względzie wskazane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła podniesione zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów aniżeli w niej podniesione. Decyzja w przedmiocie zwrotu "nieprawnie" pobranej pomocy materialnej w postaci stypendium dla osób niepełnosprawnych oparta została na przepisie art. 184 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym student studiujący równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymać stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych tylko na jednym, wskazanym przez studenta kierunku studiów. W ocenie organu, skarżąca pobierała w okresie od [...] października 2011 r. do [...] marca 2012 r. stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, niezgodnie z treścią wskazanego przepisu, gdyż otrzymywała je w [...] Akademii [....] i Szkole [...] w W. Podnosząc powyższe, organ kwestionuje w istocie zasadność przyznania skarżącej stypendium, co nastąpiło decyzją Komisji Stypendialnej z dnia [.....] października 2011 r., a zatem decyzją mającą przymiot ostateczności (art. 16 k.p.a.). Zauważyć należy, iż decyzja ostateczna jest rozstrzygnięciem trwałym, korzystającym z domniemania prawidłowości. Domniemanie to można obalić tylko w jednym ze wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego trybów nadzwyczajnych. Jedocześnie wskazać należy, iż decyzja ostateczna stanowi źródło określonych w niej praw i obowiązków, dopóki nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego w wyniku decyzji wydanej w postępowaniu nadzwyczajnym. Do tego czasu wiąże ona adresatów i organy administracji bez względu na oceną jej prawidłowości i ewentualną wadliwość. Wydanie kolejnego rozstrzygnięcia w tej samej sprawie stanie się możliwe dopiero po wzruszeniu decyzji ostatecznej Komisji Stypendialnej z dnia [...] października 2011 r. przyznającej B. D. przedmiotowe stypendium. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzając, że decyzje w przedmiocie zwrotu stypendium zostały wydane z naruszeniem art. 184 ust. 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, które miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 i 205 § 2 powołanej ustawy.