II SA/Wa 1748/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung (spr.), Asesor WSA Jacek Fronczyk, Protokolant apl. Piotr Mączka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę II SA/Wa 1748/04 UZASADNIENIE Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. Nr: [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 2004 r. odmawiającą przyznania J. K. na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) renty w drodze wyjątku. W uzasadnieniu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż świadczenie nie może być przyznane, ponieważ J. K. został uznany przez lekarza orzecznika ZUS orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. za częściowo niezdolnego do pracy, zatem nie spełnia wymogu całkowitej niezdolności do pracy, o którym mowa w art. 83 ustawy, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. K. wniósł o uchylenie decyzji. Podniósł, iż zgodnie z dokumentacją lekarską jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przeszedł [...], jego stan zdrowia znacznie się pogorszył, jest również po [...], [...] a decyzja lekarza orzecznika jest dla niego krzywdząca. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze wyjaśnił, że orzeczenie z dnia [...] kwietnia 2004 r. wydano w oparciu o nową dokumentację, jednak lekarz orzecznik stwierdził, że schorzenia skarżącego skutkują jedynie częściową niezdolnością do pracy. Przesłanka całkowitej niezdolności do pracy nie poddaje się swobodnej ocenie Prezesa ZUS, który nie może "ominąć" jej i przyznać świadczenie osobie, której nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Wskazał również, że skarżący, który w wieku [...] lat legitymuje się zaledwie 12,5 - letnim okresem ubezpieczenia, zaprzestał pracy jako osoba w pełni zdolna do pracy już w 1992 r., przy czym w swym wniosku o świadczenie w drodze wyjątku nie wskazał na żadne okoliczności szczególne, które uniemożliwiłyby mu podejmowanie zatrudnienia zarówno po roku 1992, jak i w latach wcześniejszych, kiedy to w okresach 1980 - 1982, 1986 - 1987 i 1989 - 1992 nie wykonywał żadnej działalności objętej ubezpieczeniem. Skarżący w 10 - leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy nie udokumentował żadnego okresu ubezpieczenia, pracował niesystematycznie już w latach, kiedy nie było w kraju żadnych trudności ze znalezieniem pracy, a łączny jego staż ubezpieczeniowy po 1989 r. wynosił 3 miesiące i 9 dni. Skarżący nie wskazał przy tym nie tylko na okoliczności szczególne, niemożliwe do przezwyciężenia, które mogłyby usprawiedliwić tak krótki i przerywany staż ubezpieczeniowy i tak długotrwałą w nim przerwę, lecz w ogóle nie podał żadnego wyjaśnienia w tej sprawie. Sama trudna sytuacja materialna, choć była brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcia w postępowaniu pod względem jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozstrzygając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 83 ust. 1 wymienionej ustawy ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Określone w tym przepisie warunki uzyskania świadczenia muszą być zawsze spełnione łącznie, co oznacza, że brak spełnienia nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Powyższe unormowania są również wiążące dla sądu administracyjnego, co uniemożliwia ich modyfikację lub stosowanie jakichkolwiek odstępstw w toku sądowej kontroli legalności decyzji. W orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z [...] kwietnia 2004 r. szczegółowo omówiono jego części dotyczące rozpoznania schorzeń i uzasadnienie stwierdzenia, że aktualnie ich zaawansowanie nie uzasadnia orzeczenia niezdolności do pracy. Skarżący został uznany za częściowo niezdolnego do pracy okresowo do 2006 r. Nie można więc było przyjąć, aby taki dowód w sprawie był przez Prezesa ZUS oceniony wadliwie przy wydawaniu decyzji. Należy wskazać, iż na potrzeby świadczeń przewidzianych w trybie cytowanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oceny niezdolności do pracy dokonuje wyłącznie zgodnie z art. 144 § 1 w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Z tych względów Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.