II SA/Wa 175/15

WyrokWSA w Warszawie2015-04-13

Skład orzekający: Anna Mierzejewska, Janusz Walawski, Andrzej Góraj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdy wnioskodawca nie spełniał jednej z trzech kumulatywnych przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych?
Ratio decidendi
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku, ponieważ wnioskodawca nie spełniał jednej z trzech kumulatywnych przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a mianowicie nie osiągnął jeszcze wieku emerytalnego ani nie została wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Brak spełnienia tej jednej przesłanki uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku.
Stan faktyczny
J. S. złożył wniosek do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty w drodze wyjątku. Organ odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, ponieważ nie osiągnął wieku emerytalnego ani nie został orzeczony wobec niego całkowita niezdolność do pracy. Strona skarżąca podniosła, że była rencistą, otrzymała odmowę w sprawie "niepełnosprawności" i posiada lekki stopień niepełnosprawności, a także wskazała na trudną sytuację materialną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Janusz Walawski, Andrzej Góraj (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Postępowanie w sprawie niniejszej wywołane zostało złożeniem przez J. S. wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty w drodze wyjątku. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. organ odmówił wnioskodawcy przyznania dochodzonego świadczenia. Rozpoznając sprawę wskutek wniosku o ponowne jej rozpoznanie, decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją uprzednią decyzję. W uzasadnieniu wskazał, iż wnioskodawca nie spełnia jednej z przesłanek opisanych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.). Nie osiągnął bowiem jeszcze wieku emerytalnego (ma 64 lata), ani też nie została wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Z powyższym rozstrzygnięciem strona nie zgodziła się i wywiodła skargę do tutejszego Sądu. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż w latach 1996-2004 była rencistą, że w 2004 r. złożyła wniosek o "niepełnosprawność" lecz otrzymała odmowę, oraz że na dzień dzisiejszy posiada lekki stopień niepełnosprawności na stałe. Strona zwróciła też uwagę na swoją trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę uznać należy za niezasadną. Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę przez pryzmat art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.). Wyżej przytoczony przepis formułuje trzy przesłanki, których łączne spełnienie determinuje możliwość otrzymania świadczenia w drodze wyjątku. Przesłankami tymi są: - brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty, - niemożliwość podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, spowodowana całkowitą niezdolnością do pracy lub wiekiem, - brak niezbędnych środków utrzymania. Podkreślić po raz kolejny należy, iż powyższe okoliczności muszą występować łącznie, aby możliwym było przyznanie świadczenia wyjątkowego. Brak występowania którejkolwiek z powyższych przesłanek uniemożliwia zaś pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie omawianego świadczenia. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, iż okolicznością niesporną był fakt, że skarżący nie osiągnął jeszcze wieku emerytalnego. Nastąpi to dopiero w kwietniu 2016 r. Poza sporem pozostawała też okoliczność, że wobec skarżącego nie została orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Powyższe oznacza, że strona nie spełnia przesłanki niemożliwości podjęcia pracy z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Brak spełnienia tej jednej przesłanki sprawia zaś, że niemożliwym jest przyznanie dochodzonego świadczenia. Przeciwnych wniosków nie sposób wywieść z faktu uznania skarżącego za osobę niepełnosprawną w stopniu lekkim. Ta okoliczność niewątpliwie utrudnia znalezienie zatrudnienia, lecz nie została przez ustawodawcę wymieniona jako przesłanka zezwalająca na przyznanie omawianego świadczenia. Organ postąpił więc prawidłowo wydając skarżoną decyzję. Odmienne rozstrzygnięcie byłoby bowiem wprost sprzeczne z prawem. Organ natomiast, podobnie zresztą jak sąd administracyjny, jest zobowiązany do działania tylko w granicach obowiązującego prawa. W tym stanie sprawy, uznając iż skarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło