II SA/Wa 1750/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński po rozpoznaniu w dniu 10 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1750/08 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie przymusowego wykwaterowania postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2009 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 1750/08 oddalił skargę W. S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie przymusowego wykwaterowania. W dniu 16 marca 2009 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie mu odpisu ww. wyroku wraz z uzasadnieniem. Treść pisma nie wskazywała, aby skarżący, nieobecny na rozprawie, wiedział o sposobie rozstrzygnięcia sprawy. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został skarżącemu doręczony w dniu 5 maja 2009 r. wraz z pouczeniem o sposobie i trybie wniesienia skargi kasacyjnej (w tym o obowiązującym w tym zakresie tzw. przymusie adwokacko – radcowskim) oraz o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu 2 czerwca 2009 r. W. S. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sporządzona osobiście skargę kasacyjną (pismo z dnia 1 czerwca 2009 r.). Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną W. S. wskazując w jego uzasadnieniu, że skarga kasacyjna nie została sporządzona przez podmiot uprawniony w rozumieniu art. 175 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. W dniu 6 lipca 2009 r. skarżący wniósł do NSA, za pośrednictwem WSA w Warszawie, zażalenie na powyższe postanowienie stwierdzając, że złożona skarga kasacyjna został sporządzona zgodnie ze sztuką prawniczą i tym samym winna zostać przyjęta przez Sąd do rozpoznania. Jednocześnie wyjaśnił, że do zażalenia załącza wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł rozpoznać złożoną już skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przyznał W. S. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W dniu 27 lipca 2009 r. (pismem z dnia 21 lipca 2009 r.) Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie zawiadomiła Sąd, że dla skarżącego wyznaczono pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego T. M. Z kolei, w dniu 7 sierpnia 2009 r. radca prawny T. M. złożył do akt udzielone mu pełnomocnictwo z dnia 28 lipca 2009 r. Następnie, w dniu 11 sierpnia 2009 r. ww. pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skarga kasacyjną od wydanego w dniu 10 marca 2009 r. wyroku. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podniósł, że niezachowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej spowodowane było rozpoznaniem wniosku skarżącego o udzielenie prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego z urzędu, a zatem w świetle art. 244 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym adwokat miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej w oparciu o udzielone mu pełnomocnictwo Odnosząc powyższe do sprawy ze skargi swojego mocodawcy stwierdził, że pełnomocnikiem z urzędu został ustanowiony w dniu 24 lipca 2009 r. (w dniu, w którym doręczono mu informację z Okręgowej Izby radców Prawnych w Warszawie), a realną możliwość działania w imieniu skarżącego miał dopiero w dniu 4 sierpnia 2009 r., tj. w dniu, w którym otrzymał podpisane przez skarżącego pełnomocnictwo. Tym samym, jego zdaniem, wniosek o przywrócenie terminu jest w pełni uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 87 § 1 tej ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2). Oznacza to, że Sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony (art. 87 § 4) oraz uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności Sąd zobowiązany jest zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w zakreślonym przez ustawodawcę w art. 87 § 1 ww. ustawy terminie. Oczywiście, dokonując tego rodzaju ustalenia, Sąd musi określić początek i koniec tego terminu. W odniesieniu do wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym początek terminu będzie zawsze przypadał na dzień następujący po dniu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu (art. 87 § 1 w związku z art. 83 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 111 § 2 Kodeksu cywilnego). W rozpatrywanej sprawie wniosek o przywrócenie terminu dotyczy wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku, a zatem musi być rozpatrzony z uwzględnieniem treści art. 175 § 1 cyt. ustawy, który stanowi, iż skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego (tzw. przymus adwokacki). Ponadto, zachowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej należy ocenić, w tym konkretnie przypadku, biorąc pod uwagę regulację zawartą w rozdziale 3., oddziale 2. ustawy, a w szczególności art. 244 § 2, w myśl którego ustanowienie (w ramach przyznanego prawa pomocy) adwokata lub radcy prawnego stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi lub radcy prawnemu. W konsekwencji oznacza, to, że warunkiem działania w sprawie, wyznaczonego z urzędu pełnomocnika jest uprzednie udzielenie mu pełnomocnictwa i złożenie tego pełnomocnictwa w Sądzie (art. 37 § 1 ustawy). W takiej sytuacji ustanie przyczyny uchybienia terminu, to moment, w którym pełnomocnik dysponował udzielonym mu pełnomocnictwem, czyli 4 sierpnia 2009 r., przy czym nie bez znaczenia pozostaje tu także fakt, iż pełnomocnictwo zostało udzielone radcy prawnemu przez skarżącego zamieszkałego poza Warszawą, a wobec tego dzień udzielenia pełnomocnictwa – 28 lipca 2009 r. nie może być uznany za datę miarodajną do oceny terminu, w którym ustanowiony pełnomocnik mógł dokonać pierwszej czynności w sprawie. Zestawiając zatem datę 4 sierpnia 2009 r. z dniem złożenia wniosku o przywrócenie terminu i skargi kasacyjnej, czyli 11 sierpnia 2008 r. (koperta opatrzona datownikiem urzędu pocztowego – w aktach) stwierdzić należy, że termin przewidziany w art. 87 § 1 ustawy został zachowany. Termin ten bowiem upływał w dniu 11 sierpnia 2009 r. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżącego wykazał zarazem, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, bowiem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął jeszcze przed wyznaczeniem pełnomocnika przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Warszawie, a to dowodzi, że obiektywnie niemożliwym było zachowanie terminu do dokonania czynności procesowej, którego przywrócenia domaga się pełnomocnik. Należy dodatkowo podkreślić, że skarżący do momentu rozstrzygnięcia sprawy występował w niej osobiście i nie był obecny przy ogłoszeniu wyroku. Wprawdzie skarżący o sposobie i trybie wniesienia skargi kasacyjnej oraz możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy mógł najwcześniej dowiedzieć się z doręczonego mu w dniu 5 maja 2009 r., wraz z uzasadnieniem wyroku, pouczenia, niemniej jednak, jak wynika z akt sprawy, skarżący miał trudności ze zrozumieniem treści kierowanych do niego pouczeń i wyjaśnień (v. pismo z dnia 10 stycznia 2009 r., sporządzona osobiście skarga kasacyjna oraz zażalenie z dnia 6 lipca 2009 r., k.13, k. 43 - 44 i k. 55 akt sprawy), a w rezultacie o obowiązującym przymusie radcowsko – adwokackim dowiedział się dopiero z uzasadnienia postanowienia Sądu z dnia 23 czerwca 2009 r. o odrzuceniu jego skargi kasacyjnej. Z tych względów, na podstawie art. 86 § 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.